Từ bác sĩ hồi sức đến chuyên gia điều trị đầu ngành
Hơn ba thập kỷ gắn bó với nghề, GS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, không chỉ là một nhà khoa học đầu ngành mà còn là một người thầy tận tâm, một bác sĩ lâm sàng trưởng thành từ môi trường điều trị khắc nghiệt nhất – hồi sức cấp cứu nhi khoa.
Sau khi hoàn thành quá trình đào tạo chuyên sâu, GS Trần Minh Điển được giao nhiệm vụ bác sĩ điều trị tại Hồi sức cấp cứu Nhi – lĩnh vực được xem là tuyến đầu của chuyên ngành, nơi tập trung những ca bệnh nặng, nguy kịch và đòi hỏi quyết định chuyên môn chính xác trong từng phút.
Quá trình học tập đã trang bị cho ông không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn kỹ năng thực hành và cách ứng xử với người bệnh – yếu tố đặc biệt quan trọng trong điều trị nhi khoa. Ông tâm sự: Ngay từ những ngày đầu hành nghề, ông đã tiếp cận người bệnh bằng sự cẩn trọng, kiên nhẫn và tinh thần trách nhiệm cao, coi mỗi ca bệnh là một bài học chuyên môn và cũng là trách nhiệm đạo đức của người thầy thuốc.
Suốt 10 năm làm bác sĩ điều trị hồi sức cấp cứu nhi, ông không ngừng tích lũy kinh nghiệm lâm sàng, hoàn thiện kỹ năng xử trí các tình huống nguy kịch và nâng cao năng lực chuyên môn. Chính giai đoạn này đã định hình phương pháp làm việc mang tính hệ thống: Đánh giá toàn diện lâm sàng, kết hợp chặt chẽ xét nghiệm cận lâm sàng và đưa ra nguyên tắc điều trị rõ ràng, cá thể hóa cho từng bệnh nhi.
Những kinh nghiệm thực tiễn đó trở thành nền tảng quan trọng giúp ông tiếp cận sâu hơn con đường nghiên cứu khoa học và hoàn thành chương trình tiến sĩ Nhi khoa, mở rộng khả năng kết nối giữa thực hành lâm sàng và học thuật.
Hơn 30 năm qua, GS Trần Minh Điển đã cứu sống được nhiều trẻ em mắc các bệnh khó, hiểm nghèo qua các kỹ thuật chuyên sâu như giải pháp ECMO cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, ghép tế bào gốc, ghép tạng, phẫu thuật tim mạch, phẫu thuật thần kinh…
Điều trị gắn với khoa học và đổi mới chuyên môn
Một trong những đóng góp nổi bật của GS Trần Minh Điển trong điều trị là đưa tư duy nghiên cứu vào thực hành lâm sàng. Các đề tài khoa học do ông chủ trì hoặc tham gia đều xuất phát từ thực tiễn tại bệnh viện, nhằm giải quyết các thách thức trong chăm sóc trẻ em tại Việt Nam.
Trong bối cảnh mô hình bệnh tật trẻ em Việt Nam tồn tại song hành bệnh truyền nhiễm truyền thống, bệnh mới nổi và các bệnh không lây nhiễm gia tăng, GS Trần Minh Điển lựa chọn hướng đi nghiên cứu có tính chiến lược và ứng dụng cao. Ông phát triển bốn trục nghiên cứu chủ đạo: Dịch tễ học phân tử và cơ chế kháng thuốc trong bệnh nhiễm trùng; Mô hình hồi sức cấp cứu nhi khoa tích hợp trong điều kiện nguồn lực hạn chế; Ứng dụng công nghệ chẩn đoán tiên tiến trong quản lý bệnh phức tạp; Đánh giá tác động của yếu tố môi trường, xã hội đến gánh nặng bệnh tật trẻ em.
Đến nay, ông đã công bố 186 bài báo khoa học trong và ngoài nước, trong đó có 70 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc hệ thống SCIE, ESCI và Scopus, cho thấy cả trình độ lẫn tinh thần khoa học bền bỉ của ông. Các công trình tập trung vào kháng kháng sinh, nhiễm khuẩn bệnh viện, viêm phổi liên quan thở máy, sốc nhiễm khuẩn, nhiễm trùng hô hấp dưới, hay diễn biến sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên trong đô thị hóa nhanh...
GS Trần Minh Điển, chuyên gia đầu ngành Nhi
Nhiều nghiên cứu không chỉ dừng ở mô tả lâm sàng mà còn phân tích kiểu gen vi khuẩn, cơ chế kháng thuốc và yếu tố nguy cơ tử vong, góp phần xây dựng phác đồ điều trị phù hợp thực tiễn Việt Nam.
Ông đã chủ nhiệm 12 đề tài nghiên cứu từ cấp cơ sở đến cấp Nhà nước, trong đó có các đề tài chiến lược như mô hình bệnh tật trẻ em Việt Nam và đề xuất biện pháp phòng chống, xây dựng ngân hàng tế bào gốc tạo máu, hay quy trình chăm sóc bệnh nhân sau ghép gan.
Điểm nổi bật trong cách tiếp cận của ông là lồng ghép giá trị học thuật với hiệu quả kinh tế y tế, để mỗi kết quả nghiên cứu có thể chuyển hóa thành cải tiến cụ thể trong thực hành lâm sàng.
Các nghiên cứu về chẩn đoán sớm sốc nhiễm khuẩn, ứng dụng lọc máu và ghép gan cấp cứu trong suy gan trẻ em, hay xây dựng quy trình chăm sóc sau ghép gan đã góp phần nâng cao tỷ lệ sống cho nhiều bệnh nhi.
Việc nghiên cứu mô hình bệnh tật trẻ em Việt Nam giúp định hướng chiến lược điều trị và phòng bệnh phù hợp.
GS Trần Minh Điển đồng thời tham gia nhiều nghiên cứu đa trung tâm, đa quốc gia, công bố hàng trăm bài báo khoa học, qua đó đưa các kinh nghiệm điều trị của Việt Nam vào diễn đàn học thuật quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của Nhi khoa Việt Nam.
Tư duy lâm sàng trở thành nền tảng quản lý bệnh viện
Nền tảng điều trị lâm sàng sâu sắc đã ảnh hưởng trực tiếp đến phong cách quản lý của GS Trần Minh Điển khi ông trở thành Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương.
GS Trần Minh Điển kiểm tra các thông số hồi sức để đưa giải pháp điều trị cho các bệnh nhi nặng
Theo ông, mọi hoạt động quản lý bệnh viện cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu cao nhất là an toàn người bệnh. Vì vậy, từ khám bệnh, chỉ định xét nghiệm đến xây dựng quy trình điều trị đều phải dựa trên nguyên tắc khoa học và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận.
Trong thực hành chuyên môn, ông luôn nhấn mạnh việc khám bệnh kỹ lưỡng, đánh giá toàn diện trước khi đưa ra quyết định điều trị, nhằm giúp hạn chế sai sót, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều trị.
Ở góc độ quản lý, tư duy lâm sàng được chuyển hóa thành phương pháp điều hành: Tổ chức nhân sự hợp lý, kiểm soát quy trình chuyên môn, điều phối hoạt động hậu cần và bảo đảm mọi khâu vận hành đều phục vụ mục tiêu chăm sóc người bệnh tốt nhất.
Truyền lửa nghề từ lời dặn của người thầy
GS Trần Minh Điển xúc động nhớ về lễ tốt nghiệp, cố GS.TSKH Lê Nam Trà, người thầy lớn của ngành Nhi khoa, căn dặn ông phải trở thành nhà khoa học và đào tạo thế hệ kế cận để chuyên ngành phát triển bền vững. Lời dặn ấy trở thành kim chỉ nam cho sự nghiệp của GS Trần Minh Điển.
Từ một bác sĩ hồi sức cấp cứu, ông đã không ngừng phấn đấu, trở thành người thầy đào tạo nhiều tiến sĩ, bác sĩ nội trú, chuyên khoa và thạc sĩ – những nhân lực đang giữ vai trò quan trọng trong hệ thống y tế hiện nay. Rõ ràng, đóng góp của ông không chỉ nằm ở những bệnh nhi được cứu chữa, mà còn ở đội ngũ bác sĩ được đào tạo để tiếp tục cứu sống nhiều thế hệ trẻ em.
Với những đóng góp quan trọng cho y tế Việt Nam, GS Trần Minh Điển đã trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của ngành y, được trao Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2025, danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân. Năm 2024, ông được vinh danh trong chương trình Vinh quang Việt Nam.
Ở bất cứ cương vị nào, hành trình nghề nghiệp của GS Trần Minh Điển cho thấy giá trị cốt lõi của y học không chỉ nằm ở công nghệ hay kỹ thuật, mà ở sự kết hợp giữa tri thức khoa học, kinh nghiệm lâm sàng và lòng tận tâm với người bệnh. Chính sự kết hợp ấy đã góp phần nâng cao chất lượng điều trị nhi khoa, mang lại cơ hội sống và tương lai khỏe mạnh cho hàng nghìn trẻ em Việt Nam.
