Kiến trúc số thống nhất
Ngày 15/9, tại Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai quyết định về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (phiên bản 1.0) do Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương thông tin 79 nền tảng dùng chung cho một kiến trúc số thống nhất, hạn chế đầu tư nhỏ lẻ, trùng lặp.
Ông Bùi Hoàng Phương cho biết khung thiết lập kiến trúc chung ở cấp quốc gia. Trên cơ sở đó, các cơ quan xây dựng kiến trúc số phù hợp chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhưng phải tuân thủ nguyên tắc và yêu cầu liên thông chung. Việc thiết kế, đầu tư, vận hành hệ thống số được thống nhất, bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu.
Khung tập trung vào 4 nội dung: Thiết lập kiến trúc chung cấp quốc gia; ưu tiên sử dụng chung, hạn chế tối đa đầu tư nhỏ lẻ; đổi mới cách thiết kế hệ thống số; xây dựng Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia.
Khung gồm 4 lớp: Hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác đa phương thức với người dân, doanh nghiệp.
Trong đó, 79 nền tảng số dùng chung quốc gia sẽ được Trung ương đầu tư để các bộ, ngành, địa phương sử dụng lại, hạn chế đầu tư trùng lặp, chồng chéo và lãng phí.
Hai nguyên tắc xuyên suốt là lấy dữ liệu làm trung tâm và ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, phải được quản trị, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ theo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết, AI hỗ trợ phân tích, dự báo và tự động hóa quy trình phù hợp. Tuy nhiên, đối với quyết định ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, người có thẩm quyền vẫn phải chịu trách nhiệm chính. AI không được sử dụng để thay thế trách nhiệm ra quyết định của con người.
Để quản lý quá trình triển khai, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng, vận hành Hệ thống quản lý kiến trúc số quốc gia; ban hành bộ chỉ số, phương pháp đánh giá và cơ chế giám sát tuân thủ.
Dữ liệu đánh giá được thu thập tự động từ các hệ thống hiện có, giảm nhập lại số liệu, hạn chế báo cáo thủ công và cho phép theo dõi kết quả theo thời gian thực.
Thời gian tới, Bộ sẽ hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật, duy trì Khung kiến trúc số; hướng dẫn kế thừa các khung đã ban hành, xử lý hệ thống chưa phù hợp. Đồng thời, phối hợp với Bộ Công an xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung nguồn lực, chủ động triển khai. Các khó khăn, vướng mắc cần được gửi về Cục Chuyển đổi số quốc gia để phối hợp xử lý, bảo đảm tiến độ và chất lượng triển khai.
Quán triệt “3 không”
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số là căn cứ để các Bộ, ngành, địa phương xây dựng, cập nhật khung kiến trúc số; định hướng đầu tư, kết nối, chia sẻ và sử dụng chung các nền tảng, hướng tới hình thành không gian số thống nhất.
Ông Hồ Quốc Dũng yêu cầu coi Khung kiến trúc phải trở thành công cụ quản trị chuyển đổi số. Hiệu quả triển khai được đánh giá bằng khả năng kết nối, chia sẻ, sử dụng chung; giảm đầu tư trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực; bảo đảm an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, cần quán triệt yêu cầu “3 không”: Không khoán trắng cho đơn vị công nghệ thông tin; không làm theo hình thức; không để dồn việc đến sát thời hạn.
Quá trình triển khai phải bám sát thực tiễn, kế thừa hệ thống đang phát huy hiệu quả; ưu tiên chuẩn hóa, kết nối, tích hợp, nâng cấp. Đầu tư mới chỉ thực hiện khi cần thiết, phù hợp kiến trúc, không trùng lặp. An ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và bí mật nhà nước phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế.
Các bộ, cơ quan ngang bộ phải hoàn thành xây dựng mới hoặc rà soát, cập nhật, ban hành Khung kiến trúc Chính phủ số cấp bộ chậm nhất ngày 29/1/2027. UBND các tỉnh, thành phố phải hoàn thành Khung kiến trúc Chính quyền số cấp tỉnh trong cùng thời hạn. Địa phương sau sắp xếp, hợp nhất phải ưu tiên tích hợp, kế thừa hệ thống, không để dịch vụ bị gián đoạn.
Phó thủ tướng giao Bộ KH&CN hoàn thiện hướng dẫn xây dựng, cập nhật và duy trì Khung kiến trúc số. Bộ chủ trì xây dựng phương pháp đánh giá, bộ chỉ số đo lường, tiêu chí giám sát cùng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật chung. Các cơ quan, đơn vị phải triển khai ngay nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng quốc gia số Việt Nam đồng bộ, an toàn và bền vững.
