Công nghệ AI tạo hình ảnh giả (deepfake) đang bị các đường dây lừa đảo quốc tế lợi dụng để tạo ra những chiêu trò ngày càng tinh vi. Theo Liên minh chống lừa đảo toàn cầu (Global Anti-Scam Alliance - GASA), người tiêu dùng trên toàn thế giới đã bị thiệt hại khoảng 442 tỷ USD trong năm 2025 vì các hình thức lừa đảo, trong đó có các vụ lừa đảo tình cảm (romance scam).
Theo hãng tin AFP, Maria, một nữ lao động giúp việc người Philippines, từng tin rằng mình đang là người trong mộng của Thái tử Dubai Sheikh Hamdan bin Mohammed Al Maktoum - người thường được người hâm mộ gọi bằng biệt danh "Fazza". Thế nhưng, người đàn ông xuất hiện trong các cuộc gọi video với nụ cười cuốn hút và những lời quan tâm ngọt ngào thực chất chỉ là hình ảnh deepfake do AI tạo ra.
Bị lừa bởi công nghệ deepfake
Maria quen kẻ lừa đảo trên một trang web hẹn hò. Người này sử dụng danh tính giả là Thái tử Dubai và liên tục nhắn tin để tạo dựng mối quan hệ. "Tôi có cảm giác như giữa hai chúng tôi có một sợi dây định mệnh gắn kết", Maria kể với phóng viên hãng tin Pháp AFP.
Trong đoạn video call WhatsApp mà phóng viên AFP được xem, khuôn mặt của kẻ lừa đảo gần như giống hệt Thái tử Dubai thật, cử động môi khớp với lời nói, chỉ có giọng nói là hơi khác.
Tin rằng mình sắp kết hôn với một thành viên hoàng gia, Maria đã chuyển cho đối tượng 100.000 peso Philippines (khoảng 1.800 USD) để làm "giấy đăng ký kết hôn" và cái gọi là "thẻ thành viên hoàng gia", những thứ được hứa hẹn sẽ giúp cô tìm việc tại Dubai.
Sau đó, đối tượng tiếp tục yêu cầu thêm 60.000 peso với lý do đặt khách sạn cho cuộc gặp đầu tiên. Lần này Maria bắt đầu nghi ngờ, cô kiểm tra tài khoản Facebook của người này và phát hiện tài khoản được đăng ký tại…Nigeria. Cô lập tức cắt đứt mọi liên lạc, nhưng đã mất toàn bộ số tiền tiết kiệm của một năm làm việc.
Theo AFP, đây không phải vụ việc cá biệt mà nằm trong một đường dây lừa đảo tình cảm quy mô lớn, chuyên giả mạo Thái tử Dubai. Các nhà nghiên cứu xác định nhiều vụ việc tương tự có liên quan đến các băng nhóm tội phạm tại Nigeria, lợi dụng sự nổi tiếng của vị Thái tử trên mạng xã hội để tiếp cận nạn nhân.
Không chỉ Thái tử Dubai trở thành nạn nhân của hành vi mạo danh. Năm ngoái, cơ quan tư pháp Pháp cũng mở cuộc điều tra sau khi một phụ nữ bị lừa 830.000 euro bởi một kẻ giả danh tài tử Hollywood Brad Pitt.
Theo Liên minh chống lừa đảo toàn cầu (GASA), tổng thiệt hại do các hình thức lừa đảo trên toàn cầu trong năm 2025 lên tới 442 tỷ USD, trong đó có các vụ lừa đảo tình cảm.
Trong khi đó, một cuộc khảo sát của hãng thăm dò dư luận Gallup cho thấy, riêng tại Mỹ, các vụ lừa đảo đã khiến người dân mất khoảng 68 tỷ USD trong năm 2025, tương đương 186 triệu USD mỗi ngày.
Cuộc khảo sát cũng chỉ ra một số xu hướng đáng lo ngại: Thứ nhất, các nạn nhân chủ yếu thuộc nhóm thu nhập thấp, trình độ học vấn thấp, đồng thời nhóm người Mỹ gốc Phi và gốc Mỹ Latinh có tỷ lệ bị lừa cao hơn các nhóm khác.
![deepfake-thai-tu.jpg](https://cdn.viettimes.vn/images/1f18eef50863700fbe4b0320c2c94b38746ce1ade026660c7efe69ea3e7f4b0ba25029840e5ac3560da06571a385866d/deepfake-thai-tu.jpg.avif "Một "Thái tử Dubai" sản phẩm của deepfake. Ảnh: Getty.")
Thứ hai, khoảng 40% nạn nhân bị lừa thông qua các website giả mạo, trong khi điện thoại, tin nhắn và email vẫn là những kênh lừa đảo phổ biến. Có tới 50% số vụ lừa đảo sử dụng kết hợp từ hai phương thức trở lên.
Thứ ba, đáng chú ý, 12% các vụ lừa đảo thành công có liên quan đến AI hoặc công nghệ deepfake, cho thấy trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ ngày càng nguy hiểm trong hoạt động lừa đảo trực tuyến.
Các biện pháp đối phó
Công nghệ AI và deepfake đang khiến các vụ lừa đảo trở nên thuyết phục hơn rất nhiều. Tuy nhiên, có một nguyên tắc quan trọng: đừng tin chỉ vì nhìn thấy hoặc nghe thấy một người quen trong video gọi cho mình. Hình ảnh và giọng nói giờ đây đều có thể bị làm giả.
Để hạn chế rủi ro, có thể áp dụng những cách sau:
Không tin người quen qua mạng quá nhanh
Đây là đặc điểm phổ biến của các vụ lừa đảo tình cảm (romance scam): Đối phương nhanh chóng bày tỏ tình cảm, gọi bạn là "định mệnh", "vợ/chồng tương lai"; liên tục nhắn tin, quan tâm để tạo sự gắn bó về cảm xúc; sau vài tuần hoặc vài tháng sẽ bắt đầu nhắc đến tiền.
Nếu mối quan hệ phát triển quá nhanh, hãy coi đó là dấu hiệu cảnh báo.
Video call không còn là bằng chứng
Nhiều người nghĩ rằng đã gọi video thì chắc chắn là người thật. Điều này đã không còn đúng. Deepfake hiện có thể: Thay khuôn mặt theo thời gian thực; đồng bộ cử động môi với lời nói; giả giọng nói ngày càng giống người thật.
Nếu người kia luôn tìm cách né tránh các yêu cầu xác minh bất ngờ (ví dụ quay toàn cảnh, làm một động tác ngẫu nhiên...), cần cảnh giác.
Không chuyển tiền cho người chỉ quen trên Internet
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Dù họ viện lý do làm visa, mua vé máy bay, chữa bệnh, đóng phí hải quan, đầu tư, hay chuẩn bị kết hôn...thì cũng không nên chuyển tiền nếu chưa gặp và xác minh được danh tính ngoài đời.
Kiểm tra danh tính
Mọi người có thể tìm kiếm ảnh bằng tính năng tìm kiếm hình ảnh ngược (Google Lens hoặc các dịch vụ tương tự), xem tài khoản được tạo từ khi nào, kiểm tra xem ảnh có xuất hiện ở nhiều tên khác nhau không; xem bạn bè, lịch sử hoạt động có tự nhiên hay không…
Tài khoản mới lập nhưng tự nhận là doanh nhân, quân nhân hay thành viên hoàng gia là dấu hiệu đáng nghi.
Cảnh giác với người tự xưng là người nổi tiếng
Các đối tượng thường giả mạo diễn viên, ca sĩ, doanh nhân, quân nhân Mỹ, bác sĩ làm việc ở nước ngoài, thành viên hoàng gia nước ngoài, nhân viên các tập đoàn lớn.
Người nổi tiếng hoặc quan chức thật hầu như không chủ động làm quen và yêu đương với người lạ trên mạng.
Không làm theo yêu cầu giữ bí mật
Kẻ lừa đảo thường nói: "Đừng nói với ai”, "Đây là bí mật của chúng ta”, "Gia đình sẽ không hiểu đâu"…
Việc yêu cầu giữ bí mật nhằm ngăn nạn nhân được người khác cảnh báo.
Khi nghi ngờ, hãy hỏi người khác
Người ngoài cuộc thường nhận ra dấu hiệu bất thường nhanh hơn người đang bị tác động về mặt cảm xúc. Trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin quan trọng, hãy trao đổi với người thân hoặc bạn bè đáng tin cậy.
Bảo vệ tài khoản cá nhân
Cần bật chức năng xác thực hai lớp; không chia sẻ mã OTP; không nhấp vào liên kết lạ; không cài ứng dụng theo hướng dẫn của người quen trên mạng.
Nếu phát hiện mình đang bị lừa, phải dừng ngay mọi liên lạc với đối tượng; không chuyển thêm tiền, kể cả khi họ hứa sẽ hoàn trả; lưu lại tin nhắn, email, số tài khoản, hình ảnh và video làm bằng chứng; liên hệ ngay ngân hàng nếu vừa chuyển tiền để đề nghị hỗ trợ phong tỏa giao dịch (nếu còn kịp); trình báo cơ quan công an và nền tảng mạng xã hội nơi đối tượng hoạt động.
Một quy tắc đơn giản nhưng rất hiệu quả là: nếu một người quen qua mạng vừa khiến bạn rung động, vừa bắt đầu nhắc đến tiền, hãy coi đó là dấu hiệu cảnh báo mức độ cao. Trong phần lớn các vụ lừa đảo tình cảm, yêu cầu chuyển tiền chính là bước cuối cùng để chiếm đoạt tài sản.
Theo Singtao, NetEase
