Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố Washington sẽ cấp phép cho Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot, một động thái được xem là bước ngoặt lớn trong hợp tác quốc phòng giữa hai nước và có thể giúp Kiev từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn viện trợ trực tiếp từ Mỹ.
Phát biểu khi gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky bên lề Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), ông Trump cho biết Mỹ sẽ cho phép Ukraine tiếp cận giấy phép sản xuất loại tên lửa phòng không mà Kiev đã theo đuổi trong nhiều năm.
"Chúng tôi sẽ cấp giấy phép để các bạn sản xuất Patriot. Điều đó thật tuyệt. Như vậy các bạn sẽ không còn phàn nàn rằng chúng tôi viện trợ chưa đủ nữa", ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh Patriot là vũ khí phòng thủ và cho biết ông luôn ưu tiên những hệ thống mang tính phòng vệ hơn là tấn công.
Quan hệ Trump - Zelensky bất ngờ "ấm" lên
Tuyên bố của ông Trump đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong quan hệ với Tổng thống Zelensky, sau nhiều tháng hai bên liên tục có những phát biểu cứng rắn nhằm vào nhau.
Trước đây, ông Trump từng chỉ trích nhà lãnh đạo Ukraine là "thiếu biết ơn" đối với sự hỗ trợ của Washington. Tuy nhiên, tại cuộc gặp lần này, Tổng thống Mỹ khẳng định hai người đã xây dựng được "mối quan hệ rất tốt".
Ông cũng cho biết cả Moscow và Kiev đều muốn chấm dứt cuộc chiến kéo dài từ năm 2022.
"Tôi sẽ nói chuyện với Tổng thống Vladimir Putin ngay trong hôm nay. Chúng tôi đã giải quyết nhiều cuộc chiến tranh, còn cuộc chiến này từng là điều tôi nghĩ sẽ dễ kết thúc nhất. Nhưng ông Putin là một nhân vật rất khó, còn người ngồi cạnh tôi đây cũng không hề dễ", ông Trump nói, chỉ sang ông Zelensky.
Đáp lại, Tổng thống Ukraine bày tỏ kỳ vọng: "Tôi tin rằng ngài sẽ làm mọi thứ để chấm dứt cuộc chiến này."
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Nga lên án các quyết định của NATO tại hội nghị ở Ankara, cho rằng việc tiếp tục tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine có thể dẫn tới những hậu quả "thảm khốc".
Ukraine có thể chưa được nhận Patriot ngay lập tức
Dù tuyên bố cấp phép được đánh giá là mang tính bước ngoặt, hiện chưa rõ Ukraine có được chuyển giao thêm tên lửa Patriot trong thời gian ngắn hay không.
Theo các nguồn thạo tin, nhiều khả năng các tên lửa đánh chặn sẽ được sản xuất tại Đức hoặc một quốc gia châu Âu khác thay vì đặt dây chuyền trong lãnh thổ Ukraine, nhằm tránh nguy cơ trở thành mục tiêu của các cuộc không kích từ Nga.
Cựu Đại sứ Mỹ tại Nga Michael McFaul nhận định việc cấp phép sản xuất Patriot sẽ là bước tiến rất lớn nếu được triển khai, nhưng nhấn mạnh Ukraine vẫn đang cần tên lửa đánh chặn ngay lập tức thay vì phải chờ năng lực sản xuất trong tương lai.
Khi được hỏi liệu Washington có sớm chuyển giao thêm Patriot hay không, ông Trump trả lời rằng Mỹ có thể gửi "một số" tên lửa ngay trong thời gian tới.
"Chúng tôi có Patriot nhưng cũng không nhiều. Mỹ cũng cần chúng để bảo vệ chính mình", ông nói.
Tổng thống Mỹ tin rằng Ukraine có thể nhanh chóng làm chủ dây chuyền sản xuất nếu được chuyển giao công nghệ và phối hợp với các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ.
Patriot vẫn là "lá chắn" quan trọng nhất của Ukraine
Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Zelensky liên tục kêu gọi Mỹ cung cấp thêm Patriot bởi đây gần như là hệ thống duy nhất trong kho vũ khí của Ukraine có khả năng đánh chặn hiệu quả tên lửa đạn đạo Nga.
Tên lửa Patriot hiện do Lockheed Martin sản xuất, trong khi hệ thống phòng không Patriot được Raytheon phát triển từ thập niên 1980. Hai tập đoàn này cũng hợp tác với hãng tên lửa châu Âu MBDA trong nhiều chương trình quốc phòng.
Ông Trump cho biết Washington có thể gây sức ép để các doanh nghiệp quốc phòng tăng tốc sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn.
Washington hoan nghênh quyết định
Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna nhận định cuộc gặp tại Ankara đã phát đi nhiều tín hiệu chiến lược tích cực về hợp tác quốc phòng giữa hai nước và bày tỏ kỳ vọng các tuyên bố sẽ sớm được chuyển thành những quyết định cụ thể.
Quyết định của ông Trump cũng nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ.
Hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon gọi đây là "một quyết định tuyệt vời", cho rằng năng lực sản xuất hiện nay chưa đáp ứng đủ nhu cầu nên việc mở rộng sản xuất sẽ giúp cải thiện đáng kể nguồn cung.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal cũng đánh giá việc cho phép Ukraine sản xuất Patriot sẽ góp phần bảo vệ dân thường, tăng cường năng lực phòng thủ lâu dài của Kiev và củng cố sức mạnh của các nước dân chủ.
Theo Charles Lichfield, Phó Giám đốc Trung tâm Địa kinh tế thuộc Atlantic Council, đây có thể là một trong những kết quả đáng chú ý nhất của Hội nghị Thượng đỉnh NATO năm nay.
Ông cho rằng quyết định chưa tạo ra thay đổi ngay trên chiến trường nhưng mang ý nghĩa biểu tượng rất lớn, phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của ông Trump đối với Ukraine. Đồng thời, việc Mỹ đồng ý chia sẻ công nghệ quân sự nhạy cảm với một quốc gia đang có chiến tranh cũng là điều hiếm thấy.
Trong bối cảnh đó, Nga tiếp tục tăng cường các đợt không kích nhằm vào Ukraine. Chỉ riêng đêm 8/7, lực lượng Nga đã phóng thêm tên lửa đạn đạo và UAV vào Kiev.
Theo Không quân Ukraine, hệ thống phòng không đã bắn hạ 139 trong tổng số 169 UAV, nhưng không đánh chặn được bất kỳ quả tên lửa đạn đạo nào trong số 5 quả được Nga phóng, cho thấy tình trạng thiếu hụt tên lửa Patriot vẫn đang là thách thức rất lớn đối với Kiev.
Theo Reuters
