Xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang sau khi Tehran mở các đợt tấn công nhằm vào hạ tầng quân sự của Mỹ tại nhiều quốc gia vùng Vịnh trong ngày 9/7, động thái được cho là nhằm đáp trả các cuộc không kích của Washington vào khu vực duyên hải phía nam và miền Đông Iran trước đó. Diễn biến mới nhất làm suy yếu thêm lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài khoảng ba tuần giữa hai bên.
Trong ngày, truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra tại các địa phương ở miền Nam nước này, bao gồm Bushehr – nơi đặt nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Iran – cùng các khu vực Konarak, Choghadak và Bandar Abbas. Một quan chức Mỹ khẳng định Washington không tiến hành thêm cuộc không kích nào trong những giờ gần đó.
Diễn biến quân sự xảy ra đúng thời điểm Iran tổ chức lễ an táng cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei tại thánh địa Mashhad, khép lại nhiều ngày quốc tang và các cuộc tuần hành quy mô lớn. Ông Khamenei được phía Iran xác nhận đã thiệt mạng trong cuộc không kích hôm 28/2, ngày đầu tiên của cuộc chiến bùng phát sau các đòn tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Lệnh ngừng bắn tiếp tục rạn nứt
Theo các nguồn tin, những vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại của Qatar và Arab Saudi đầu tuần này đã khiến lệnh ngừng bắn gần như sụp đổ. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó tuyên bố thỏa thuận đình chiến đã "chấm dứt", dù một quan chức Mỹ khác cho biết Washington vẫn duy trì các cuộc trao đổi kỹ thuật với Iran để tìm kiếm giải pháp ngoại giao.
Reuters dẫn các nguồn tin Mỹ cho biết việc chưa thể chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến cũng tạo thêm áp lực chính trị đối với Tổng thống Trump trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Trong lễ tang ông Khamenei, hàng chục nghìn người tập trung tại khuôn viên đền thờ ở Mashhad, nhiều người mang theo biểu ngữ chỉ trích Mỹ và Tổng thống Donald Trump.
Iran tuyên bố kiểm soát việc lưu thông qua eo biển Hormuz
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc các hoạt động quân sự của Mỹ và việc Washington điều phối tàu thuyền qua eo biển Hormuz đang cản trở quá trình khôi phục hoạt động hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược này.
IRGC cho biết lưu lượng tàu được Iran giám sát đã phục hồi lên khoảng 50% so với trước chiến tranh trong hai tuần qua. Tehran khẳng định chỉ cho phép các tàu sử dụng những tuyến hàng hải do nước này chỉ định và cảnh báo mọi sự can thiệp quân sự tiếp theo của Mỹ sẽ vấp phải "phản ứng nghiền nát".
Trong khi đó, quân đội Mỹ cho biết các cuộc không kích nhằm bảo đảm tự do hàng hải sau khi cáo buộc lực lượng Iran tấn công ba tàu chở dầu trong khu vực. Washington nói đã hỗ trợ hơn 800 tàu thương mại và khoảng 380 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz kể từ đầu tháng 5, đồng thời khẳng định Iran không kiểm soát tuyến hàng hải quốc tế này.
Giá dầu thế giới trong phiên 9/7 giảm trở lại sau khi tăng mạnh trước đó do lo ngại giao tranh có thể làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Iran tuyên bố tấn công các căn cứ Mỹ tại vùng Vịnh và Jordan
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng nước này đã tiến hành các đòn không kích nhằm vào khoảng 90 mục tiêu quân sự của Iran, bao gồm hệ thống phòng không, cơ sở giám sát ven biển cùng các kho tên lửa và máy bay không người lái.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump tuyên bố các cuộc tấn công là hành động đáp trả việc Iran bị cáo buộc tấn công tàu thuyền trước đó và cảnh báo phản ứng của Mỹ sẽ còn mạnh hơn nếu các vụ việc tiếp diễn.
Theo truyền thông nhà nước Iran, các cuộc không kích của Mỹ trong hai ngày 8-9/7 khiến ít nhất 14 người thiệt mạng và 78 người bị thương. Hãng tin Fars cho biết một cây cầu đường sắt phục vụ hoạt động thương mại với Nga và Trung Quốc cũng bị đánh trúng. Một quan chức địa phương tại Bushehr nói đầu đạn của Mỹ đã rơi xuống khu vực vành đai bảo vệ nhà máy điện hạt nhân tại đây.
Đáp trả, quân đội Iran tuyên bố đã tấn công các tổ hợp Patriot của Mỹ tại Kuwait, một cơ sở cảnh báo sớm ở Qatar và kho nhiên liệu của quân đội Mỹ tại Bahrain. Kuwait cho biết đã đánh chặn một tên lửa hành trình, ba tên lửa đạn đạo cùng 10 máy bay không người lái xâm nhập không phận; một người bị thương do mảnh vỡ rơi xuống.
Jordan cũng kích hoạt còi báo động sau khi phát hiện tên lửa phóng từ Iran. Theo giới chức nước này, tám quả đã bị đánh chặn và không ghi nhận thiệt hại. Sau đó, IRGC tuyên bố đã phóng 10 tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ quân sự Azraq tại Jordan – nơi có lực lượng Mỹ đồn trú – cùng một trung tâm chỉ huy quân sự của Mỹ ở Trung Đông, nhưng không công bố thêm chi tiết.
Trong khi đó, Qatar – quốc gia đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực – lên án các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại, đồng thời kêu gọi các bên quay trở lại bàn đàm phán. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ và Oman cũng có các cuộc điện đàm riêng với Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi để hối thúc kiềm chế leo thang quân sự.
Ngoại trưởng Araqchi cũng trao đổi với Tổng tư lệnh quân đội Pakistan và chỉ trích điều ông gọi là "chính sách hiếu chiến" của Mỹ.
Trước khi chiến tranh bùng phát, eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Giới quan sát nhận định bất kỳ diễn biến quân sự nào làm gián đoạn tuyến hàng hải này đều có thể tác động mạnh đến thị trường năng lượng và an ninh khu vực.
Theo Reuters, AP
