Lực lượng Ukraine tuyên bố đã thực hiện thành công một cuộc tấn công phối hợp nhằm vào mạng lưới phòng không của Nga, phá hủy hai bệ phóng thuộc hệ thống S-400 Triumf – một trong những khí tài phòng không hiện đại và có giá trị nhất của Moscow.
Theo thông tin được phía Ukraine công bố, một bệ phóng S-400 bị phá hủy tại tỉnh Bryansk của Nga, trong khi bệ phóng còn lại bị đánh trúng tại bán đảo Crimea. Ngoài ra, cuộc tấn công cũng được cho là đã gây hư hại một phần hệ thống radar cảnh giới tầm xa Nebo-U.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là thêm một đòn đánh đáng kể nhằm vào năng lực phòng không của Nga, vốn đóng vai trò bảo vệ các mục tiêu chiến lược trước các cuộc tập kích bằng tên lửa và UAV tầm xa.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng tác động thực tế của vụ việc sẽ chỉ mang tính chiến thuật, bởi quy mô triển khai S-400 của Nga hiện rất lớn.
S-400 vẫn là xương sống của mạng lưới phòng không Nga
Trong hơn hai thập kỷ qua, Nga đã đầu tư rất mạnh cho chương trình S-400. Theo nhiều thống kê quốc phòng, tổng ngân sách dành cho việc mua sắm hệ thống này còn cao hơn gấp đôi so với kinh phí dành cho toàn bộ các chương trình mua sắm máy bay chiến đấu mới trong cùng giai đoạn.
S-400 hiện là trụ cột của mạng lưới phòng không nhiều tầng của Nga và đã được triển khai rộng khắp tại các khu vực chiến lược.
Hệ thống này từng được thử lửa trong chiến sự Nga - Ukraine, đồng thời cũng được đánh giá qua các cuộc đối đầu giữa Ấn Độ và Pakistan. Đầu tháng 7, S-400 được triển khai gần Moscow cũng lần đầu tiên được cho là tham gia đánh chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa chiến lược.
Dù việc mất hai bệ phóng là tổn thất đáng kể, nhưng xét trên quy mô biên chế, con số này chưa đủ để ảnh hưởng lớn đến khả năng tác chiến của toàn hệ thống.
Một trung đoàn S-400 thông thường sở hữu 16 bệ phóng, chưa kể lượng lớn tên lửa dự trữ ngoài các ống phóng. Điều đó đồng nghĩa hai bệ bị phá hủy chỉ chiếm khoảng 1/8 sức mạnh hỏa lực của một trung đoàn.
Ukraine liên tục săn lùng S-400
Trong hơn hai năm qua, các thành phần của hệ thống S-400 đã trở thành một trong những mục tiêu ưu tiên của quân đội Ukraine.
Tháng 11/2024, tên lửa ATACMS từng phá hủy hai bệ phóng S-400 tại khu vực Kursk.
Hai tháng sau, một cuộc tập kích khác tiếp tục đánh trúng radar điều khiển hỏa lực 92N6 gần Belgorod.
Đến tháng 6/2025, Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine công bố video cho thấy một cuộc tấn công nhằm vào trận địa S-400 tại Crimea, trong đó phía Kiev tuyên bố đã phá hủy hai radar điều khiển hỏa lực 92N2E, hai radar cảnh giới tầm xa 91N6E cùng một tổ hợp tên lửa phòng không.
Dẫu vậy, khả năng bào mòn mạng lưới phòng không Nga của Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại.
Một trong những nguyên nhân là hệ thống tác chiến điện tử của Nga được đánh giá có hiệu quả cao trong việc gây nhiễu các loại vũ khí dẫn đường chính xác, bao gồm cả tên lửa đạn đạo ATACMS.
Phòng không hiện đại cũng không còn "bất khả xâm phạm"
Các cuộc tập kích mới nhất phản ánh xu hướng ngày càng rõ của chiến tranh hiện đại.
Ngay cả những hệ thống phòng không tiên tiến như S-400 cũng có thể bị phát hiện và tiêu diệt khi phải hoạt động liên tục trước các đợt tấn công bằng UAV, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.
Việc radar phải bật trong thời gian dài để phát hiện mục tiêu khiến vị trí của tổ hợp dễ bị đối phương xác định và tổ chức tấn công chính xác.
Đối với Ukraine và các nước phương Tây, việc vô hiệu hóa từng phần mạng lưới S-400 có ý nghĩa quan trọng bởi đây là hệ thống được Nga sử dụng để đối phó với sức mạnh không quân của NATO trong trường hợp xảy ra xung đột quy mô lớn.
Nga vẫn đủ khả năng bù đắp tổn thất
Mặc dù các đòn đánh của Ukraine liên tục gây chú ý, nhiều chuyên gia nhận định chúng khó có thể làm thay đổi đáng kể cán cân phòng không của Nga.
Lý do là Moscow đang sở hữu số lượng lớn tổ hợp S-400 và vẫn duy trì năng lực sản xuất ở quy mô cao.
Sau những khó khăn ban đầu, Điện Kremlin đã triển khai chương trình hiện đại hóa toàn bộ ngành công nghiệp tên lửa từ năm 2000 nhằm phục vụ việc sản xuất S-400.
Ba cơ sở lớn gồm Nhà máy Obukhov tại St. Petersburg, Avitek ở Kirov và NMP tại Nizhny Novgorod đã được xây mới hoặc nâng cấp toàn diện.
Sau khi hoàn tất vào giữa thập niên 2010, các nhà máy này đủ khả năng sản xuất nhiều trung đoàn S-400 mỗi năm.
Nhờ đó, Nga vừa có thể bổ sung các tổ hợp bị tổn thất trên chiến trường, vừa tiếp tục mở rộng lực lượng phòng không trong nước, đồng thời duy trì các hợp đồng xuất khẩu.
Vì vậy, dù việc phá hủy hai bệ phóng S-400 mang ý nghĩa chiến thuật và cho thấy Ukraine vẫn có khả năng xuyên thủng một số mắt xích trong mạng lưới phòng không của Nga, giới phân tích cho rằng điều này khó tạo ra tác động lâu dài đến năng lực phòng thủ tổng thể của Moscow trong giai đoạn hiện nay.
Theo MW
