Ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ là "người bảo vệ" eo biển Hormuz
Quân đội Mỹ tối 13/7 tiếp tục mở đợt không kích thứ ba liên tiếp nhằm vào Iran, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố khôi phục phong tỏa hàng hải đối với Iran và đề xuất thu phí 20% đối với mọi hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ bảo đảm an ninh tuyến hàng hải chiến lược này.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc tấn công được tiến hành theo lệnh trực tiếp của ông Trump, chỉ ít giờ sau khi nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố trên chương trình phát thanh của Hugh Hewitt rằng Iran sẽ bị đánh "rất mạnh trong đêm nay và cả ngày mai", đồng thời khẳng định Tehran "không thể làm gì để ngăn cản".
Sau đó, ông Trump nói với báo giới tại Nhà Trắng rằng mục tiêu của chiến dịch là năng lực quân sự của Iran tại khu vực eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng UAE cho biết hai tàu chở dầu Mombasa và Al Bahiyah của nước này đã trúng tên lửa hành trình khi đang di chuyển trên tuyến hàng hải phía nam của eo biển Hormuz, thuộc vùng lãnh hải Oman. Một thủy thủ bị thương nặng, tám người khác bị thương.
Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cũng thông báo một tàu chở dầu bị vật thể chưa xác định bắn trúng cách bờ biển Qalhat (Oman) khoảng 40 hải lý. Toàn bộ thủy thủ đoàn được xác nhận an toàn.
Reuters chưa thể xác minh liệu vụ việc do UKMTO ghi nhận có phải chính là hai tàu mà UAE đề cập hay không. Iran hiện chưa bình luận về các vụ tấn công mới nhất.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã vô hiệu hóa hai siêu tàu chở dầu "vi phạm quy định" sau khi các tàu này nhiều lần phớt lờ cảnh báo và tắt hệ thống định vị khi đi qua eo biển Hormuz.
IRGC không nêu tên các con tàu nhưng cáo buộc Mỹ kích động tàu thuyền sử dụng "tuyến hàng hải bất hợp pháp", đồng thời cảnh báo mọi sự hợp tác với "kẻ xâm lược" sẽ khiến việc mở lại Hormuz bị trì hoãn và có nguy cơ gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Cùng ngày, Bahrain cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn nhiều mục tiêu trên không do Iran phóng tới.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump tuyên bố: "Eo biển Hormuz vẫn mở và sẽ tiếp tục mở, có hoặc không có Iran. Mỹ sẽ tái lập lệnh phong tỏa đối với Iran."
Ông đồng thời viết rằng Mỹ sẽ trở thành "Người bảo vệ eo biển Hormuz", nhưng để công bằng, mọi hàng hóa vận chuyển qua tuyến đường này sẽ phải hoàn trả cho Mỹ khoản phí tương đương 20% giá trị lô hàng.
Phản ứng trước tuyên bố này, Bộ Tổng tham mưu quân đội Iran khẳng định Washington không có quyền quyết định tương lai của Hormuz và sẽ không được phép can thiệp.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng tuyên bố trên mạng xã hội X rằng Iran mới là "người bảo vệ thực sự" của eo biển Hormuz và sẽ giữ vai trò đó "mãi mãi". Ông mỉa mai đề xuất của ông Trump khi viết: "20% rõ ràng là quá cao. Chúng tôi sẽ công bằng hơn."
Iran tuyên bố đáp trả, giao tranh lan rộng khắp vùng Vịnh
Ngay sau khi CENTCOM xác nhận mở đợt không kích mới, truyền thông Iran đồng loạt đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra tại thành phố cảng Bandar Abbas, đảo Kish, đảo Qeshm và đảo Abu Musa trên Vịnh Ba Tư.
Hãng thông tấn Fars cũng cho biết người dân tại thành phố Jam thuộc tỉnh Bushehr nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn, dù chưa xác định được chính xác mục tiêu bị tấn công. Các vụ nổ được ghi nhận kéo dài hơn ba giờ.
Đến rạng sáng 14/7, hãng thông tấn IRNA cho biết tỉnh Khuzestan ở tây nam Iran tiếp tục bị tập kích, khiến ít nhất bốn người bị thương và lực lượng cứu hộ phải triển khai khẩn cấp.
Trong khi đó, truyền thông Iran dẫn lời quân đội nước này tuyên bố đã phóng tên lửa hành trình nhằm vào một tàu quân sự Mỹ bị coi là "thù địch", đồng thời sử dụng UAV tấn công các cơ sở và khí tài quân sự Mỹ tại Kuwait.
IRGC cũng khẳng định đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên eo biển Hormuz. Còi báo động phòng không đồng thời vang lên tại Bahrain - nơi đặt một trong những căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
Diễn biến mới nhất cho thấy xung đột tiếp tục leo thang sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz cuối tuần qua, làm gia tăng nghi ngờ về khả năng duy trì thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và tiếp tục đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh.
Trong khi đó, Tổ chức Hàng hải Quốc tế thuộc Liên Hợp Quốc phản đối đề xuất của ông Trump về việc thu phí qua Hormuz, nhấn mạnh không có cơ sở pháp lý quốc tế nào cho phép áp đặt mức phí bắt buộc đối với các eo biển phục vụ hoạt động hàng hải quốc tế.
Dù ông Trump từng nhiều lần đề cập ý tưởng thu phí tàu thuyền qua Hormuz, hiện vẫn chưa rõ liệu Washington có thực sự triển khai kế hoạch này hay không.
Theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên quân do Hải quân Mỹ dẫn đầu, lệnh phong tỏa mới dự kiến có hiệu lực từ 20h00 ngày 13/7 (3h00 ngày 14/7 theo giờ VN), áp dụng đối với toàn bộ hoạt động hàng hải liên quan tới Iran, bao gồm các cảng và bến xuất khẩu dầu.
Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định tàu trung lập vẫn được phép đi qua Hormuz nếu không cập cảng Iran, còn hàng viện trợ nhân đạo sẽ được thông quan sau khi kiểm tra.
Đại sứ quán Mỹ tại Abu Dhabi và Lãnh sự quán Mỹ ở Dubai cũng thông báo hủy toàn bộ lịch hẹn lãnh sự từ ngày 13-15/7 vì lý do an ninh.
Đề xuất thu phí có thể mang về gần 250 triệu USD mỗi ngày
Trước khi chiến sự bùng phát hồi cuối tháng 2, khoảng 20% lượng dầu và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày, tương đương hơn 15 triệu thùng nhiên liệu với tổng giá trị khoảng 1,2 tỷ USD.
Nếu Mỹ thực sự áp dụng mức phí 20% như đề xuất của ông Trump, Washington có thể thu về khoảng 240-250 triệu USD mỗi ngày.
Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm bất ổn toàn bộ khu vực Vùng Vịnh, kéo theo các cuộc tấn công nhằm vào nhiều căn cứ quân sự Mỹ. Hàng nghìn người được cho là đã thiệt mạng kể từ khi chiến sự bùng phát, chủ yếu tại Iran và Lebanon.
Thị trường năng lượng cũng phản ứng mạnh. Giá dầu Brent trong phiên đầu tuần tăng hơn 9%, ghi nhận mức tăng theo giá trị tuyệt đối lớn nhất kể từ đầu tháng 4 và đóng cửa ở mức cao nhất kể từ giữa tháng 6. Giá dầu WTI của Mỹ cũng có phiên tăng mạnh nhất kể từ cuối tháng 4.
Giới chức Mỹ cho biết khoảng 20 tàu đã được hộ tống đi qua Hormuz trong 24 giờ qua. Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy lưu lượng tàu thực tế vẫn giảm sâu.
Theo MarineTraffic, lượng tàu qua eo biển Hormuz trong giai đoạn 10-12/7 đã giảm khoảng 52% so với tuần trước đó, phản ánh mức độ lo ngại ngày càng lớn của các hãng vận tải trước nguy cơ xung đột tiếp tục leo thang.
Theo Reuters
