Ukraine đang đẩy mạnh triển khai các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) trên khắp chiến tuyến nhằm giảm thương vong cho bộ binh và bù đắp tình trạng thiếu hụt nhân lực ngày càng nghiêm trọng. Thay vì để binh sĩ trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ nguy hiểm, quân đội Ukraine đang chuyển dần khối lượng công việc sang các hệ thống robot.
Động thái này phản ánh xu hướng mới của chiến tranh hiện đại. Sau hơn bốn năm xung đột cường độ cao với Nga, Ukraine được đánh giá là một trong những quốc gia ứng dụng robot chiến đấu nhiều nhất thế giới. Các UGV hiện đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ vận chuyển hậu cần, sơ tán thương binh, rà phá bom mìn, trinh sát cho tới hỗ trợ hỏa lực trên chiến trường.
Robot đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ ở tiền tuyến
Bộ Quốc phòng Ukraine đang liên tục phê duyệt nhiều mẫu robot mặt đất do trong nước phát triển để đưa vào biên chế. Ngành công nghiệp quốc phòng nước này cũng chuyển từ việc cải tiến các thiết bị bay không người lái thương mại sang phát triển những hệ thống robot quân sự chuyên dụng có khả năng hoạt động lâu dài trong điều kiện chiến trường.
Giới chức Ukraine nhiều lần khẳng định mở rộng năng lực tác chiến bằng robot đã trở thành một trong những ưu tiên quốc phòng hàng đầu, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng nhân lực ngày càng trầm trọng.
Mục tiêu quan trọng nhất của chương trình là hạn chế tối đa việc binh sĩ phải đối mặt với hỏa lực pháo binh, UAV cảm tử và các đòn tấn công chính xác của Nga.
Các robot bánh xích hoặc bánh lốp cỡ nhỏ hiện được sử dụng thường xuyên để vận chuyển đạn dược, lương thực, nhiên liệu và nước uống tới các vị trí tiền tiêu. Nếu không có chúng, những nhiệm vụ này buộc binh sĩ phải di chuyển qua các khu vực luôn nằm trong tầm giám sát của máy bay không người lái trinh sát Nga.
Từ xe hậu cần đến robot mang súng máy và tên lửa chống tăng
Không chỉ phục vụ công tác hậu cần và cứu thương, các UGV của Ukraine cũng đang được mở rộng sang vai trò chiến đấu.
Một số mẫu robot đã được trang bị súng máy điều khiển từ xa, súng phóng lựu hoặc tên lửa chống tăng nhằm hỗ trợ bộ binh trong các đợt tấn công hoặc phòng thủ vị trí cố định.
Dù số lượng và năng lực tác chiến vẫn còn khá hạn chế so với xe bọc thép truyền thống, các hệ thống này được đánh giá có lợi thế trong những tình huống mà quân đội không muốn mạo hiểm đưa phương tiện đắt tiền hoặc kíp chiến đấu vào khu vực nguy hiểm.
Tuy nhiên, việc phát triển robot chiến đấu vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Địa hình bị tàn phá, cơ sở hạ tầng hư hỏng và bãi mìn dày đặc khiến khả năng cơ động bị hạn chế. Trong khi đó, tác chiến điện tử vẫn có thể gây nhiễu liên lạc điều khiển dù các hệ thống tự hành đã được cải thiện. Thời lượng pin cũng tiếp tục là yếu tố giới hạn tầm hoạt động của nhiều mẫu robot.
70% hoạt động hậu cần ở tiền tuyến đã do robot đảm nhận
Đầu tháng 2, truyền thông phương Tây cho biết tại Lữ đoàn cơ giới số 28 của Ukraine, khoảng 70% hoạt động hậu cần tiền tuyến đã được robot đảm nhiệm.
Các phương tiện không người lái vận chuyển UAV, đạn dược, vật tư y tế và cả thiết bị sưởi tới những vị trí điều khiển máy bay không người lái nằm sâu trong chiến hào.
Trong điều kiện mùa đông, quân đội Ukraine vẫn phải kết hợp thả hàng bằng UAV vì dấu xích mà robot để lại trên tuyết có thể làm lộ vị trí các hầm trú ẩn.
Theo các báo cáo, nhiều robot mặt đất chỉ có giá khoảng 10.000 USD, thấp hơn rất nhiều so với xe bọc thép hoặc tổn thất khi mất một binh sĩ.
Một số quan sát viên phương Tây từng cho biết tuổi thọ trung bình của binh sĩ tại những khu vực giao tranh ác liệt có thời điểm chỉ khoảng 4 giờ. Chính mức độ thương vong lớn trong nhiều năm qua khiến việc robot hóa hoạt động hậu cần được xem là giải pháp giúp giảm đáng kể số người thiệt mạng.
Khủng hoảng nhân lực buộc Ukraine tăng tốc tự động hóa chiến trường
Dù vẫn nhận được nguồn hỗ trợ quân sự lớn từ phương Tây, quân đội Ukraine đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn về nhân lực.
Nhiều báo cáo cho biết các đơn vị tân binh phải chịu tỷ lệ thương vong rất cao, có thời điểm lên tới 80-90%.
Tờ The Wall Street Journal từng đưa tin quân đội Ukraine phải tuyển mộ nhiều thanh niên nghèo ở các vùng nông thôn và đưa ra tiền tuyến chỉ sau khoảng hai ngày huấn luyện.
Theo Financial Times, tỷ lệ thương vong cao cũng là nguyên nhân khiến số vụ đào ngũ gia tăng mạnh.
Đến tháng 8/2025, một cơ sở dữ liệu nội bộ được cho là của Bộ Tổng tham mưu Ukraine bị rò rỉ đã thống kê hơn 1,7 triệu quân nhân thiệt mạng hoặc mất tích kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Thông tin này chưa được Kiev xác nhận, song tiếp tục làm dấy lên tranh luận về mức độ tổn thất nhân lực mà quân đội Ukraine đang phải đối mặt.
Trước thực trạng đó, việc mở rộng sử dụng robot mặt đất được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp Kiev duy trì năng lực tác chiến trong bối cảnh chiến sự vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Theo MW
