Nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro đã được đưa tới một tòa án ở New York trong hôm 5/1 để đối mặt với các cáo buộc liên quan đến ma túy, trong khi Liên Hợp Quốc chuẩn bị thảo luận về tính hợp pháp của chiến dịch đặc biệt chưa từng có của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm bắt giữ ông.
Trong cuộc can thiệp lớn nhất của Mỹ tại Mỹ Latinh kể từ sự kiện tương tự ở Panama năm 1989, lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã đổ bộ vào Caracas bằng trực thăng cuối tuần qua, phá vỡ vòng bảo vệ an ninh của ông Maduro và bắt giữ ông ngay trước cửa một phòng an toàn.
Ông Maduro cùng vợ là bà Cilia Flores, người cũng bị bắt trong chiến dịch, đã được các nhân viên vũ trang áp giải rời một trung tâm giam giữ ở Brooklyn ngay sau 7h00 hôm 5/1 theo giờ địa phương, lên trực thăng để bay tới tòa án liên bang Manhattan, nơi họ phải tham dự phiên điều trần vào giữa trưa.
Ông Maduro bị cáo buộc chỉ đạo một mạng lưới buôn lậu cocaine quy mô lớn, hợp tác với các tổ chức bạo lực như các băng đảng Sinaloa và Zetas của Mexico, lực lượng nổi dậy FARC của Colombia, cùng băng nhóm Tren de Aragua của Venezuela.
Nhà lãnh đạo 63 tuổi này từ lâu đã bác bỏ mọi cáo buộc, cho rằng đó chỉ là cái cớ che đậy cho tham vọng “đế quốc” nhằm chiếm đoạt nguồn dầu mỏ của Venezuela.
Tham vọng dầu mỏ
Các quan chức cấp cao của chính quyền 13 năm tuổi do ông Maduro gây dựng vẫn đang nắm quyền điều hành quốc gia Nam Mỹ với 30 triệu dân này. Ban đầu họ tỏ thái độ thách thức, nhưng sau đó đã chuyển hướng sang khả năng hợp tác với chính quyền Trump.
Dù công khai gọi ông Maduro là một nhà độc tài và trùm ma túy đã tuồn cocaine vào Mỹ, Tổng thống Trump không che giấu mong muốn chia sẻ nguồn tài nguyên dầu mỏ khổng lồ của Venezuela.
Quốc gia này sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng, chủ yếu là dầu nặng ở vành đai Orinoco. Tuy nhiên, ngành dầu khí Venezuela đã suy thoái nghiêm trọng trong nhiều năm do quản lý yếu kém, thiếu đầu tư và các lệnh trừng phạt của Mỹ, với sản lượng trung bình năm ngoái chỉ đạt khoảng 1,1 triệu thùng/ngày — bằng 1/3 thời kỳ hoàng kim thập niên 1970.
Sau khi ban đầu lên án việc bắt giữ ông Maduro là một hành động “bắt cóc” mang tính thực dân nhằm chiếm dầu mỏ, Quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodriguez đã thay đổi giọng điệu, nói rằng ưu tiên hiện nay là xây dựng quan hệ tôn trọng với Washington.
“Chúng tôi mời chính phủ Mỹ cùng hợp tác trên một chương trình nghị sự hợp tác”, bà Rodriguez nói. “Tổng thống Donald Trump, nhân dân hai nước và cả khu vực của chúng ta xứng đáng có hòa bình và đối thoại, chứ không phải chiến tranh”.
Bà Rodriguez, 56 tuổi, con gái của một cựu du kích cánh tả, là nhân vật nổi bật trong phong trào cầm quyền “Chavista” – lấy tên cố lãnh đạo Hugo Chavez – và từng được ông Maduro ca ngợi là một “nữ hổ”. Tuy nhiên, bà cũng được biết đến là người thực dụng, có quan hệ tốt với khu vực tư nhân và tin vào các nguyên tắc kinh tế chính thống. Nhiều người dân Venezuela còn nhớ tới bà qua phong cách thời trang xa xỉ.
Tổng thống Trump đã đe dọa tiến hành một cuộc tấn công khác nếu Venezuela không hợp tác trong việc mở cửa ngành dầu mỏ và ngăn chặn nạn buôn ma túy. Ông cũng đe dọa Colombia và Mexico, đồng thời tuyên bố chính quyền Cuba “có vẻ như đang sẵn sàng sụp đổ”.
Việc Mỹ sẽ hợp tác như thế nào với một chính quyền hậu Maduro, vốn đầy rẫy những đối thủ ý thức hệ, hiện vẫn chưa rõ ràng. Trong lúc này, phe đối lập Venezuela dường như bị gạt sang một bên.
Giữa làn sóng lo ngại toàn cầu trước việc ông Trump bắt giữ một nguyên thủ quốc gia nước ngoài, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến sẽ thảo luận về tính hợp pháp và hệ lụy của hành động này.
Nga, Trung Quốc và các đồng minh của Venezuela đã lên án cuộc đột kích của Mỹ. Cuba, đồng minh thân cận nhất của Caracas và từ lâu bị đồn là chịu trách nhiệm về an ninh cho ông Maduro, cho biết 32 quân nhân và nhân viên tình báo Cuba đã thiệt mạng trong chiến dịch của Mỹ.
Các đồng minh của Washington tỏ ra thận trọng hơn, nhấn mạnh sự cần thiết của đối thoại và tuân thủ pháp luật.
“Dựa trên phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu cho đến nay, tôi cho rằng các đồng minh của Mỹ sẽ có lập trường rất nước đôi tại Hội đồng Bảo an”, ông Richard Gowan, chuyên gia của Tổ chức International Crisis Group, nhận định.
Trong khi đó, Thụy Sĩ đã quyết định phong tỏa các tài sản do ông Maduro và những người thân cận nắm giữ.
Theo Reuters
