Tổng thống Mexico, bà Claudia Sheinbaum, đang chịu sức ép ngày càng lớn từ Washington nhằm tăng cường chiến dịch truy quét các băng đảng ma túy bị cáo buộc sản xuất và buôn lậu ma túy – đặc biệt là loại ma túy tổng hợp fentanyl – qua biên giới sang Mỹ.
Oseguera, 60 tuổi, được xem là “bộ não” đứng sau sự trỗi dậy của băng đảng Jalisco New Generation Cartel (CJNG) đầy quyền lực. Kẻ này tử vong trong tình trạng bị thương sau một chiến dịch của lực lượng đặc nhiệm Mexico tại thị trấn Tapalpa, bang Jalisco ven Thái Bình Dương, theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Mexico.
Thi thể của hắn được đưa về Mexico City vào chiều Chủ nhật vừa qua trong một đoàn xe hộ tống nghiêm ngặt của lực lượng Vệ binh Quốc gia.
Theo các nguồn tin, lực lượng Mexico trực tiếp tiến hành cuộc đột kích với sự hỗ trợ tình báo từ phía Mỹ. Một quan chức quốc phòng Mỹ nói với Reuters rằng một lực lượng đặc nhiệm mới do quân đội Mỹ dẫn dắt đã đóng vai trò trong chiến dịch này. Bộ Quốc phòng Mexico cho biết họ đã nhận được “thông tin bổ sung” từ phía Mỹ.
Ngay sau khi xuất hiện tin tức về cái chết của El Mencho, các tay súng của băng đảng đã phong tỏa đường cao tốc bằng xe bị đốt cháy và phóng hỏa nhiều cơ sở kinh doanh tại hơn một chục bang, khiến nhiều khu vực tê liệt. Chưa có báo cáo về thương vong dân thường.
Tại khu nghỉ dưỡng nổi tiếng Puerto Vallarta ở bang Jalisco, du khách hoảng loạn mô tả trên mạng xã hội rằng nơi đây giống như “vùng chiến sự” khi những cột khói đen bốc cao quanh vịnh. Các hãng hàng không Air Canada, United Airlines, Aeromexico và American Airlines đã tạm dừng các chuyến bay tới khu vực này.
Từ cảnh sát thành ông trùm
Oseguera, từng là một cảnh sát, đã sáng lập và dẫn dắt sự trỗi dậy thần tốc của CJNG – băng đảng mang tên bang Jalisco, nơi đặt thành phố lớn Guadalajara.
Trong những năm gần đây, CJNG vươn lên thành một trong những tổ chức tội phạm quyền lực nhất Mexico, nổi tiếng với các chiến thuật bạo lực, bao gồm cưỡng bức lao động và ép buộc tuyển mộ.
Dưới sự lãnh đạo của El Mencho, CJNG phát triển thành một đế chế tội phạm đa ngành, mở rộng từ buôn ma túy sang trộm cắp nhiên liệu, tống tiền, buôn người và các vụ gian lận tài chính phức tạp. Băng đảng này còn tiên phong sử dụng máy bay không người lái để tấn công dân thường tại các vùng hẻo lánh miền tây Mexico trong quá trình mở rộng lãnh thổ.
Cuộc đột kích hôm Chủ nhật được xem là một trong những đòn giáng mạnh nhất của Mexico vào các băng đảng buôn lậu hàng tỷ USD ma túy – bao gồm fentanyl – sang Mỹ. Trước đó, các thủ lĩnh của băng đảng Sinaloa đối địch là Joaquin “El Chapo” Guzman và Ismael “El Mayo” Zambada đều bị bắt sống và hiện đang thụ án tại nhà tù Mỹ.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoan nghênh việc El Mencho bị tiêu diệt, nhưng làn sóng bạo lực bùng phát trong nước cho thấy bài toán cân bằng chính trị mà bà Sheinbaum phải đối mặt khi đẩy mạnh chiến dịch chống băng đảng.
Hôm Chủ nhật vừa qua, bà Sheinbaum nhấn mạnh rằng phần lớn các khu vực trong nước vẫn hoạt động bình thường. Tuy nhiên, nhiều bang đã quyết định hủy lớp học vào hôm đầu tuần này để đảm bảo an toàn, theo thông báo từ các sở giáo dục địa phương.
Giới chuyên gia an ninh đang theo dõi liệu cái chết của ông trùm này có làm rạn nứt nội bộ CJNG và châm ngòi cho cuộc thanh trừng đẫm máu giữa các phe phái hay không.
“Chắc chắn sẽ có xung đột giữa các phe trong tổ chức, và những đợt bạo lực này có thể kéo dài nhiều năm”, ông Carlos Olivo, cựu trợ lý đặc vụ phụ trách của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) và là chuyên gia về CJNG, nhận định.
Hành động được Mỹ hoan nghênh
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau, từng là đại sứ Mỹ tại Mexico, gọi việc tiêu diệt Oseguera là một “diễn biến lớn” đối với Mỹ, Mexico và cả khu vực Mỹ Latinh.
Hồi tháng 1, sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, ông Trump tuyên bố “các băng đảng đang điều hành Mexico” và cảnh báo “chúng ta sẽ bắt đầu đánh vào đất liền liên quan đến các cartel”.
Bà Sheinbaum cho biết sẽ tăng cường hợp tác với Mỹ để chống các băng đảng, nhưng khẳng định sẽ bảo vệ chủ quyền Mexico và cảnh báo chống lại bất kỳ hành động quân sự đơn phương nào của Mỹ trên lãnh thổ Mexico.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm Chủ nhật, bà Sheinbaum cho biết các quan chức an ninh sẽ cung cấp thêm thông tin về chiến dịch này.
Theo Reuters
