Các lãnh đạo đảng Dân chủ Mỹ đã phản ứng dữ dội trước việc Tổng thống Donald Trump ra lệnh can thiệp quân sự vào Venezuela, lên án đây là hành động phi pháp, được tiến hành mà không có sự phê chuẩn cần thiết của Quốc hội và có nguy cơ dẫn nước Mỹ tới thảm họa.
Nhiều nghị sĩ Dân chủ hàng đầu đã xuất hiện trên các chương trình chính luận truyền hình sáng Chủ nhật để bày tỏ sự phẫn nộ trước việc họ hoàn toàn không được thông báo trước về chiến dịch quân sự táo bạo diễn ra hôm 3/1.
Theo họ, hành động nhằm lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro là vi phạm Hiến pháp Mỹ và gây tổn hại nghiêm trọng đến vị thế quốc tế của Washington, trong bối cảnh nhiều tổ chức và nhân vật có thẩm quyền, bao gồm cả Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, đã cáo buộc Mỹ vi phạm Hiến chương sáng lập của Liên Hợp Quốc.
“Họ đã nói dối trắng trợn trước mặt chúng tôi”, Thượng nghị sĩ Chris Murphy, đại diện bang Connecticut, tuyên bố hôm 4/1, nhắc tới buổi báo cáo về Venezuela mà Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trình bày trước Thượng viện tháng trước. “Thông điệp họ đưa ra khi đó là chuyện này không phải thay đổi chế độ… Họ nói đây chỉ là một chiến dịch chống ma túy”.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn chương trình State of the Union của CNN, ông Murphy gọi hành động của Mỹ tại Venezuela vào rạng sáng thứ Bảy là “hoàn toàn trái pháp luật”, đồng thời nhấn mạnh: “Không có cách nào để tin tưởng chính quyền này”.
Theo Hiến pháp Mỹ, chỉ Quốc hội mới có quyền tuyên chiến. Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 yêu cầu tổng thống phải xin phép Quốc hội trước khi tiến hành các hoạt động quân sự. Tuy nhiên, trong chiến dịch không kích rạng sáng và đổ bộ quân sự nhằm bắt giữ ông Maduro, thậm chí nhóm “gang of eight” – gồm các lãnh đạo hàng đầu của cả hai đảng thường được tham vấn về an ninh quốc gia – cũng không hề được thông báo.
“Cho đến giờ tôi vẫn chưa nhận được một cuộc điện thoại nào”, Hạ nghị sĩ Jim Himes, nghị sĩ Dân chủ cấp cao nhất trong Ủy ban Tình báo Hạ viện, nói với CNN. “Tôi là thành viên của gang of eight, và đến nay vẫn chưa có bất kỳ liên lạc nào từ chính quyền”.
Dù nhiều nghị sĩ Dân chủ lên án chế độ độc tài của ông Maduro và sự coi thường luật pháp quốc tế của Caracas, họ vẫn chỉ trích gay gắt hành động can thiệp đơn phương của chính quyền Trump vào quốc gia Nam Mỹ này.
Ông Himes gọi chiến dịch quân sự là một “cuộc phiêu lưu đế quốc”, coi đây là “ví dụ mới nhất cho sự coi thường pháp luật một cách tuyệt đối của chính quyền này”. Ông cáo buộc ông Trump đang “mở đường cho thảm họa” và “hoàn toàn phớt lờ Quốc hội Mỹ”.
Tổng thống Trump và các trợ lý thân cận tìm cách biện minh cho việc bỏ qua Quốc hội bằng cách mô tả vụ bắt ông Maduro là một chiến dịch thực thi pháp luật và chống ma túy, chứ không phải hành động quân sự. Tuy nhiên, các lãnh đạo Dân chủ cho rằng lập luận này là đánh tráo khái niệm.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, ông Hakeem Jeffries, nói với chương trình Meet the Press của NBC rằng hành động tại Venezuela “là một hành động chiến tranh”. “Đây là chiến dịch quân sự có sự tham gia của Delta Force, của quân đội, dường như với hàng nghìn binh sĩ và ít nhất 150 máy bay quân sự”, ông nói. Ngoại trưởng Rubio đã phủ nhận đây là chiến tranh.
Việc ông Trump gạt Quốc hội ra ngoài đã đẩy cao mức độ căng thẳng trước cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện Mỹ vào tuần tới về một nghị quyết quyền hạn chiến tranh mang tính lưỡng đảng. Nghị quyết này nhằm ngăn chính quyền tiến hành thêm bất kỳ hành động quân sự nào chống lại Venezuela nếu không có sự phê chuẩn rõ ràng của Quốc hội.
Cuộc tranh luận về nghị quyết có quy chế ưu tiên, không thể bị lãnh đạo đảng Cộng hòa chặn lại và chỉ cần đa số đơn giản để thông qua. Nó nhận được sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rand Paul, đại diện bang Kentucky, người lâu nay vẫn đối đầu với Tổng thống Trump về chính sách đối ngoại.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, ông Chuck Schumer, cũng là một trong những người bảo trợ nghị quyết. Trả lời chương trình This Week của ABC News, ông nói rằng nếu văn bản được thông qua tại cả hai viện, “Tổng thống sẽ không thể làm thêm bất cứ điều gì ở Venezuela nếu không có sự đồng ý của Quốc hội”.
Ông Schumer mô tả hành động hôm thứ Bảy, cùng tuyên bố của ông Trump rằng Mỹ sẽ tạm thời điều hành Venezuela, bằng những từ ngữ mang tính thảm họa. “Chúng ta đã học được qua nhiều năm rằng khi Mỹ cố gắng thay đổi chế độ và xây dựng quốc gia theo cách này, người dân Mỹ sẽ phải trả giá bằng máu và tiền bạc”, ông nói.
Theo ông, điều đó hoàn toàn đi ngược lại những gì ông Trump từng cam kết trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024. “Điều mà Donald Trump vận động tranh cử suốt nhiều lần là chấm dứt các cuộc chiến bất tận, nhưng lúc này chúng ta đang lao thẳng vào một cuộc chiến mới, không rào cản, không thảo luận”.
Trong cuộc phỏng vấn với CNN, Thượng nghị sĩ Murphy cũng nhắc lại phát biểu của ông Trump hôm thứ Bảy rằng Mỹ sẽ tạm thời kiểm soát dầu mỏ Venezuela. Theo ông, điều này cho thấy động cơ thực sự phía sau việc lật đổ ông Maduro là lợi ích tài chính.
“Venezuela là câu chuyện kiếm tiền cho bạn bè của ông ta. Phố Wall, ngành dầu mỏ, họ có thể kiếm rất nhiều tiền từ Venezuela nếu kiểm soát được đất nước này”, ông Murphy nói. “Một lần nữa, chúng ta thấy chính sách đối ngoại của vị Tổng thống này – cuộc tấn công Venezuela, việc lật đổ ông Maduro – chỉ nhằm làm cho phe cánh của ông ta giàu sụ. Nó hoàn toàn không liên quan gì đến an ninh quốc gia của Mỹ”.
Theo Guardian
