Bên trong chiến dịch AI, tin nhắn và influencer mà Israel dùng để định hình dư luận Mỹ

Những tin nhắn xuất hiện trên điện thoại với người gửi mang tên Emma hoặc Sarah, đại diện cho một nhóm có tên Friends for Peace (Những người bạn vì hòa bình), thường mở đầu bằng câu hỏi: "Bạn nghĩ các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ, Israel và Iran sẽ tác động thế nào đến an ninh toàn cầu?"

Trong nhiều tháng qua, hàng triệu người Mỹ đã nhận được những tin nhắn tương tự. Phía sau chúng không phải là những tình nguyện viên hay tổ chức xã hội, mà là các đoạn hội thoại được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI), do một công ty của cựu cố vấn chiến dịch tranh cử của Tổng thống Donald Trump triển khai và được chính phủ Israel tài trợ.

Theo khảo sát của Pew Research công bố hồi tháng 3, khoảng 60% người trưởng thành tại Mỹ hiện có cái nhìn không thiện cảm với Israel - mức cao nhất trong nhiều năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ cách Tel Aviv tiến hành các chiến dịch quân sự tại Gaza và Iran.

Để đảo ngược xu hướng này, Israel đang chi hàng chục triệu USD cho một chiến dịch truyền thông quy mô lớn, kết hợp AI, tiếp thị số và mạng lưới truyền thông bảo thủ tại Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn với podcaster Joe Rogan tuần trước, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance còn cáo buộc chiến dịch gây ảnh hưởng của Israel đang tìm cách tác động tới dư luận Mỹ nhằm làm suy yếu các nỗ lực đàm phán với Iran.

"Một số quan chức Israel đang thao túng và cố gắng thay đổi dư luận Mỹ để cuộc chiến tiếp tục kéo dài vô thời hạn", ông Vance nói.

Theo các tài liệu được công bố, hệ thống tin nhắn AI chỉ là một phần trong hợp đồng trị giá hơn 45 triệu USD mà chính phủ Israel ký với Brad Parscale - cựu giám đốc chiến dịch tranh cử của ông Donald Trump.

Trước đó, Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar cho biết nước này đã dành hơn 700 triệu USD trong ngân sách năm 2026 để mở rộng các chương trình "định hình nhận thức" và cải thiện hình ảnh Israel trên toàn cầu.

Bộ Ngoại giao Israel không phản hồi các đề nghị bình luận. Trong khi đó, những người ủng hộ Tel Aviv cho rằng chiến dịch này là cần thiết để đối phó với các hoạt động tuyên truyền từ Iran cũng như phong trào ủng hộ Palestine.

"Đe dọa mang tính sống còn đối với Israel hiện nay là thông tin sai lệch, bất kể nó đến từ phía nào", Brad Parscale nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây, đồng thời phủ nhận việc chiến dịch của mình nhằm cản trở các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran.

Theo hồ sơ đăng ký tại Mỹ, trong vòng một năm qua, Israel đã thuê ít nhất 6 công ty để hỗ trợ các hoạt động gây ảnh hưởng tại Mỹ. Hơn 30 cá nhân, chủ yếu là các chuyên gia tiếp thị và truyền thông, cũng đã đăng ký hoạt động với tư cách đại diện cho lợi ích của Israel theo luật về đại diện nước ngoài.

Nhà nghiên cứu Nick Cleveland-Stout thuộc Viện Quincy về Chính sách Đối ngoại có Trách nhiệm cho biết, Israel nhiều khả năng sẽ trở thành quốc gia chi nhiều tiền nhất cho các hoạt động vận động và gây ảnh hưởng được công khai tại Mỹ trong năm nay, vượt qua nhiều nước khác như Qatar.

Truyền thông bảo thủ

Vai trò của Brad Parscale gây nhiều chú ý bởi ông hiện là Giám đốc chiến lược của Salem Media - tập đoàn truyền thông bảo thủ sở hữu nhiều chương trình phát thanh và podcast nổi tiếng với các gương mặt như Hugh Hewitt, Scott Jennings hay Lara Trump.

Theo nội dung hợp đồng ban đầu, Parscale có nhiệm vụ tích hợp các thông điệp có lợi cho Israel vào hệ thống truyền thông của Salem cũng như các kênh phân phối liên kết.

Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính độc lập của các chương trình.

"Có chuyện gì đang xảy ra khi mạng lưới phát thanh bảo thủ lớn thứ hai nước Mỹ lại được điều hành bởi một người đăng ký làm đại diện cho chính phủ nước ngoài?", Steve Bannon - cựu chiến lược gia Nhà Trắng dưới thời chính quyền Trump trước đây - đặt vấn đề.

Đáp lại, Salem Media và Brad Parscale khẳng định họ không trả tiền để các người dẫn chương trình phát biểu theo bất kỳ kịch bản nào về Israel.

Theo Salem Media, số tiền từ hợp đồng chủ yếu được sử dụng để mua hơn 500.000 USD quảng cáo trên hệ thống truyền thông của tập đoàn.

"Những người dẫn chương trình của chúng tôi xây dựng tên tuổi bằng chính quan điểm của họ, chứ không phải đọc theo kịch bản của người khác", Tổng giám đốc Salem Media David Santrella tuyên bố.

Nhiều người dẫn chương trình của Salem vốn từ lâu đã thể hiện lập trường ủng hộ Israel và thường đưa ra những quan điểm tương đồng trong các chương trình phát sóng.

Tuy nhiên, chiến dịch gây ảnh hưởng của Israel không chỉ dừng lại ở Brad Parscale.

Một tổ chức mang tên Show Faith by Works đã nộp hồ sơ lên chính phủ Mỹ với kế hoạch triển khai chiến dịch truyền thông hướng tới các tín đồ Tin Lành, đặc biệt là những người tham gia các siêu nhà thờ (megachurch) và sinh viên các trường đại học Cơ đốc giáo.

Theo kế hoạch, chiến dịch sử dụng công nghệ định vị địa lý (geofencing) để tiếp cận khoảng 4 triệu người tại khu vực Tây Nam nước Mỹ. Tài liệu cho biết mục tiêu là tạo dựng hình ảnh tích cực về Israel, đồng thời gắn người Palestine với các tổ chức cực đoan. Ngân sách dự kiến của dự án lên tới hơn 3 triệu USD.

Nhóm này cũng dự định tìm kiếm sự tham gia của nhiều người có ảnh hưởng, trong đó tài liệu nội bộ nêu tên tài tử Chris Pratt và ngôi sao NBA Stephen Curry như những gương mặt lý tưởng.

Tuy nhiên, đại diện của Chris Pratt cho biết nam diễn viên chưa từng được liên hệ, còn phía Stephen Curry không phản hồi đề nghị bình luận.

Trong email gửi báo chí, người sáng lập Show Faith by Works Chad Schnitger cho biết dự án sau đó đã thay đổi hướng triển khai và phần lớn ngân sách hiện được dùng để xây dựng một bảo tàng lưu động kết hợp các nội dung video tương tác.

Quản lý mạng lưới người có ảnh hưởng

Bên cạnh nhóm cử tri bảo thủ, Israel cũng đẩy mạnh các hoạt động truyền thông nhằm vào phe Dân chủ - nơi cuộc chiến Gaza đã tạo ra những chia rẽ sâu sắc về quan điểm đối với Tel Aviv.

Một trong những gương mặt tham gia chiến dịch là Yoav Davis, người sáng lập tài khoản Instagram @Jews_of_NY với khoảng 193.000 người theo dõi.

Theo các tài liệu đăng ký, công ty truyền thông của Davis được Israel thuê để tham gia các cuộc họp với nhóm quản lý người có ảnh hưởng (influencer management team) và điều phối các nhân vật được ký hợp đồng.

Trên tài khoản Instagram của mình, Davis thường xuyên đăng tải các nội dung liên quan đến Israel và cuộc chiến tại Gaza. Trong chuyến tham dự lễ diễu hành Pride ở Jerusalem hồi tháng 6, ông đăng video khẳng định: "Israel là nơi an toàn nhất Trung Đông đối với cộng đồng LGBTQ+."

Tuy nhiên, Davis không công khai liệu các bài đăng hay chuyến đi này có được phía Israel tài trợ hay không và cũng không phản hồi các đề nghị bình luận.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng nhiều lần trực tiếp gặp gỡ các nhà sáng tạo nội dung có tư tưởng bảo thủ trong những chuyến thăm Mỹ gần đây.

Trong chương trình 60 Minutes phát sóng hồi tháng 5, ông Netanyahu cho rằng sự suy giảm mức độ ủng hộ Israel tại Mỹ gần như song hành với sự bùng nổ của mạng xã hội.

"Tốc độ suy giảm sự ủng hộ dành cho Israel gần như tương quan hoàn toàn với sự phát triển theo cấp số nhân của mạng xã hội", ông nói.

Các hồ sơ công khai cũng cho thấy nhiều công ty do các influencer sở hữu đã nhận thanh toán từ các đơn vị làm việc cho Israel, dù tài liệu không nêu rõ số tiền đó có được dùng để trả cho các bài đăng hay không.

Ví dụ, cặp đôi influencer theo đạo Tin Lành Stefanie và Caleb Rouse, nổi tiếng với các nội dung về hôn nhân và gia đình trên Instagram, từng nhận khoản thanh toán 4.500 USD cho dịch vụ "quảng bá chiến lược". Hai người không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Chatbot AI của Brad Parscale

Theo các hồ sơ đăng ký tại Mỹ, hợp đồng của Brad Parscale với Israel có giá trị lớn hơn đáng kể so với những hợp đồng mà nhiều cựu cố vấn của Tổng thống Donald Trump từng ký với Saudi Arabia, Ấn Độ hay Qatar - vốn thường chỉ ở mức vài chục nghìn USD mỗi tháng.

Parscale từng là người phụ trách chiến dịch tranh cử của ông Trump trong các cuộc bầu cử năm 2016 và 2020. Ông nổi tiếng với việc sử dụng dữ liệu từ Cambridge Analytica để phục vụ hoạt động quảng cáo chính trị trên Facebook.

Dù hiện không còn liên hệ thường xuyên với Tổng thống Trump, Parscale vẫn duy trì mối quan hệ với gia đình ông.

Cuối năm 2024, ông bay tới Israel để trình bày kế hoạch hợp tác với chính phủ nước này.

Theo lời Parscale, các doanh nghiệp do ông xây dựng và đầu tư là "lực lượng lớn nhất bên ngoài Fox News" trong cuộc chiến chống thông tin sai lệch và các nội dung bài Do Thái.

Sau đó, ông nhiều lần quay trở lại Israel để báo cáo tiến độ với các quan chức.

Một phần quan trọng của chiến dịch là xây dựng các website, bài viết và hệ thống nội dung trực tuyến theo hướng có lợi cho Israel nhằm tác động tới cách các chatbot AI như ChatGPT hay Claude tổng hợp và trả lời câu hỏi của người dùng.

Theo Parscale, nếu chatbot trích dẫn nhiều nguồn có quan điểm tích cực về Israel, kết quả trả lời cũng sẽ có xu hướng cân bằng hoặc tích cực hơn.

Một ví dụ là website Allyvia.org về quan hệ đồng minh Mỹ - Israel do nhóm của Parscale xây dựng. Trang này từng được một số chatbot AI sử dụng làm tài liệu tham khảo trong câu trả lời.

Parscale cho biết nhóm của ông cũng theo dõi các câu hỏi mà người dùng thường đặt ra về Israel để xác định những vấn đề gây tranh cãi nhất, sau đó xây dựng nội dung phản hồi và báo cáo kết quả cho phía Israel.

Ông cũng đầu tư vào nền tảng Influenceable, công ty chuyên trả tiền cho các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội. Tuy nhiên, Parscale khẳng định chưa từng sử dụng mạng lưới này cho các chiến dịch của Israel.

Khi AI giả làm "người thật"

Một số người nhận được tin nhắn từ Friends for Peace bắt đầu nghi ngờ mình đang trò chuyện với AI.

Nghệ sĩ Beth Surdut, một người Mỹ gốc Do Thái, cho biết bà nhận được tin nhắn hỏi quan điểm về Israel vào tháng 6.

Trong quá trình trao đổi, bà nhận thấy mọi câu trả lời của mình đều được AI diễn đạt lại theo cách khác rồi tiếp tục đặt câu hỏi mới.

"Tôi nói với nó rằng: 'Tôi không nghĩ bạn là người thật'. Nhưng nó lại cố thuyết phục tôi rằng mình là một con người thực sự", Surdut kể.

Theo các tài liệu đăng ký, chiến dịch nhắn tin này do công ty Sparkfire vận hành.

Sparkfire quảng bá rằng hệ thống AI của họ có thể tạo ra các cuộc trò chuyện tự nhiên và hiệu quả hơn so với các chiến dịch nhắn tin truyền thống. Tính đến giữa tháng 5, công ty đã nhận khoảng 6,5 triệu USD để triển khai dự án.

Người phát ngôn Sparkfire khẳng định quá trình trao đổi không hoàn toàn do AI thực hiện.

"Nhân viên của chúng tôi tham gia trong toàn bộ quy trình và có tương tác trực tiếp với người nhận", đại diện công ty cho biết.

Trong khi đó, cái tên Friends for Peace gần như không tồn tại trên Internet.

Nhóm này không đăng ký dưới dạng tổ chức phi lợi nhuận hay doanh nghiệp.

Khi được hỏi liệu Friends for Peace có phải là một tổ chức thật hay không, Brad Parscale chỉ đáp lại bằng một câu hỏi: "Bạn định nghĩa thế nào là một tổ chức thật?"

Beth Surdut cho biết bà cũng cố tìm website của nhóm nhưng không thấy bất kỳ dấu vết nào.

"Dù đó có là một mục tiêu mà tôi đồng tình, tôi cũng không muốn trò chuyện với AI", bà nói.

Cuộc chiến giành lại dư luận Mỹ

Theo nhiều nhà quan sát, quy mô của các chiến dịch truyền thông này cho thấy Israel đang phải đối mặt với thách thức ngày càng lớn trong việc duy trì sự ủng hộ từ công chúng Mỹ.

Ngay cả Tổng thống Donald Trump, trong một số buổi gây quỹ kín, cũng được cho là đã nhiều lần nhắc đến thực tế rằng mức độ ủng hộ dành cho Israel đang giảm sút.

Steve Bannon nhận định những nỗ lực truyền thông hiện nay khó có thể đảo ngược xu hướng đó.

"Họ đang cố bán một thứ mà ngày càng khó bán được", ông nói.

Theo WSJ, RT