Truyền thông Đức Der Spiegel đưa tin Mỹ dự kiến sẽ giảm số lượng máy bay ném bom, máy bay tiêm kích và tàu chiến được cung cấp cho các đồng minh NATO trong thời kỳ khủng hoảng. Thông tin này đang gây chấn động khá lớn trong giới an ninh châu Âu vì nó không chỉ là chuyện “giảm vài đơn vị quân sự”, mà có thể phản ánh một sự thay đổi chiến lược sâu rộng của Mỹ đối với NATO.
Theo New York Post, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuần trước đã thông báo với các quan chức cấp cao NATO tại Brussels rằng Washington sẽ thu hẹp nguồn lực dành cho NATO, bao gồm cắt giảm một nửa số máy bay ném bom chiến lược. Trong khi đó, cố vấn cấp cao của Thứ trưởng Chính sách Bộ Quốc phòng Mỹ, ông Alexander Velez-Green, cũng nói với các thành viên NATO rằng số tiêm kích Mỹ triển khai sẽ bị cắt khoảng một phần ba.
Ngoài ra, Hải quân Mỹ được cho là đã cho biết trong tương lai sẽ không còn cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho NATO, không còn đưa tàu ngầm hạt nhân vào “NATO Force Model” (Mô hình lực lượng của NATO); đồng thời số lượng tàu khu trục triển khai cũng sẽ ít hơn trước đây. Nguồn tin tiết lộ với Der Spiegel rằng Mỹ cũng sẽ giữ lại toàn bộ máy bay không người lái trinh sát cho riêng quân đội Mỹ sử dụng, đồng thời giảm số UAV tấn công dành cho đồng minh. Mỹ dự kiến đầu tháng 6 sẽ công bố thêm chi tiết về việc cắt giảm hỗ trợ quân sự cho NATO.
Trang tin Politico Europe dẫn lời các nhà ngoại giao cho biết chi tiết cụ thể về các nội dung cắt giảm của Mỹ hiện vẫn chưa được chốt hoàn toàn, đồng thời cũng chưa đưa ra thời gian biểu cụ thể. Tuy nhiên, phía Mỹ đã cam kết với đồng minh rằng chính sách răn đe hạt nhân của họ sẽ không thay đổi.
Một nhà ngoại giao NATO khác cho biết cuộc họp có sự tham dự của ông Velez-Green “không cung cấp đầy đủ mọi chi tiết, nhưng hiện tình hình đã rõ ràng hơn nhiều”. Người này nói: “Điều đó sẽ phụ thuộc vào việc các nước thành viên khác có thể đưa ra phương án thay thế hay không. Có hạng mục sẽ không bị ảnh hưởng, có hạng mục sẽ bị hủy hoàn toàn, còn một số có thể bị giảm xuống còn một nửa hoặc một phần ba”.
Nhà ngoại giao này cũng cho biết vấn đề thời gian sẽ phức tạp hơn, vì liên quan đến độ tin cậy của năng lực răn đe và phòng thủ; tuy nhiên ông cũng nói thêm rằng ngay cả trong nội bộ Mỹ hiện vẫn chưa hoàn toàn đi đến quyết định cuối cùng.
Sau xung đột Nga-Ukraine năm 2022, NATO từ bỏ “NATO Response Force” (NRF, Lực lượng phản ứng NATO), xây dựng cái gọi là “NATO Force Model” (NFM, Mô hình lực lượng của NATO). Đây là cơ chế mới mà NATO xây dựng nhằm tổ chức và huy động lực lượng quân sự của khối nhanh hơn trong trường hợp khủng hoảng hoặc chiến tranh. Mô hình này dựa cực mạnh vào năng lực quân sự Mỹ, nhất là máy bay ném bom tầm xa, máy bay tiếp dầu trên không, trinh sát chiến lược, tàu ngầm hạt nhân, phòng không và chỉ huy tác chiến, hậu cần xuyên Đại Tây Dương.
Nếu Mỹ giảm đóng góp, châu Âu sẽ phải tự bù khoảng trống này. Nhưng hiện nay nhiều nước NATO châu Âu vẫn chưa có đủ năng lực thay thế hoàn toàn.
Vì sao Mỹ làm như vậy?
Theo phân tích của giới quan sát, có 4 nguyên nhân lớn.
Thứ nhất, Mỹ muốn tập trung sang Trung Quốc và Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đây có lẽ là nguyên nhân quan trọng nhất. Giới chiến lược Mỹ nhiều năm qua cho rằng Nga là mối đe dọa khu vực, còn Trung Quốc mới là đối thủ toàn cầu dài hạn. Do đó Mỹ muốn giải phóng tàu chiến, giữ máy bay chiến lược, giảm cam kết cố định ở châu Âu để có thêm nguồn lực cho Thái Bình Dương. Các nguồn tin nói rất rõ rằng Mỹ muốn “linh hoạt hơn cho một cuộc xung đột ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”.
Thứ hai, ông Donald Trump từ lâu không hài lòng với NATO. Ông Trump nhiều năm qua liên tục chỉ trích các nước châu Âu chi quá ít cho quốc phòng, “dựa dẫm” vào Mỹ, bắt Mỹ gánh phần lớn chi phí bảo vệ châu Âu. Ông Trump từng đe dọa rút quân khỏi Đức, không bảo vệ những nước NATO “không chịu chi tiền”, thậm chí đặt câu hỏi về Điều 5 của NATO. Hiện nay nhiều nhà quan sát cho rằng chính quyền Trump đang biến các tuyên bố đó thành hành động thực tế.
Thứ ba, Mỹ muốn ép châu Âu tự tái vũ trang. Một số nhà ngoại giao NATO tiết lộ Washington đang gửi thông điệp: “Châu Âu phải tự lo phần lớn phòng thủ thông thường của mình”. Nói cách khác, Mỹ vẫn giữ “ô hạt nhân”; nhưng xe tăng, tàu chiến, máy bay thông thường… châu Âu phải tự gánh nhiều hơn.
Thứ tư, quan hệ Mỹ – châu Âu đang căng thẳng hơn. Một số nguồn cho biết mâu thuẫn, xung đột quanh các vấn đề tấn công Iran, vấn đề eo biển Hormuz, Greenland, chi tiêu quốc phòng, chiến tranh Ukraine…đã khiến Mỹ và nhiều đồng minh châu Âu bất đồng mạnh hơn trước.
Liệu Mỹ có thật sự “bỏ NATO” và phản ứng của châu Âu
Hiện tại thì Mỹ chưa thể “bỏ rơi” NATO. Mỹ vẫn khẳng định duy trì răn đe hạt nhân, không rút khỏi NATO, chưa có lịch trình điều chỉnh lực lượng chính thức.
Tuy nhiên, điều khiến châu Âu lo là Mỹ có thể vẫn ở trong NATO về mặt chính trị, nhưng giảm đáng kể cam kết quân sự thực tế. Điều đó sẽ làm NATO yếu đi đáng kể nếu xảy ra khủng hoảng lớn với Nga.
Nhiều nước châu Âu hiện đang tăng thêm ngân sách quốc phòng, mở rộng sản xuất đạn dược, mua thêm máy bay tiêm kích, tăng đầu tư UAV và phòng không. Các nước như Ba Lan. Đức, Pháp đều đang đẩy mạnh tái vũ trang nhanh hơn trước. Nhưng giới chuyên gia cho rằng để châu Âu thay thế hoàn toàn năng lực Mỹ phải cần nhiều năm, thậm chí cả một thập kỷ.
Theo Worldjournal
