Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang bất chấp các tín hiệu đàm phán hòa bình, khi quân đội Mỹ tiến hành thêm các đợt không kích mới nhằm vào miền Nam Iran và bắn hạ UAV của Tehran gần eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước chiến tranh.
Một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ với Reuters rằng quân đội Mỹ đã mở đợt tấn công mới vào rạng sáng 28/5 nhằm vào một mục tiêu quân sự mà Washington cho là đang đe dọa lực lượng Mỹ và hoạt động hàng hải thương mại quanh eo biển Hormuz.
Theo quan chức này, quân đội Mỹ đồng thời bắn hạ 4 UAV tấn công của Iran bị đánh giá là có nguy cơ đe dọa khu vực quanh eo biển. Mục tiêu bị không kích là một trạm điều khiển UAV của Iran đặt tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho là chuẩn bị phóng chiếc UAV thứ năm.
Truyền thông Iran cho biết đã xảy ra ba vụ nổ lớn ở khu vực Bandar Abbas vào khoảng 1h30 sáng giờ địa phương.
Tuy nhiên, phía Mỹ khẳng định các hành động quân sự này chỉ mang tính phòng thủ.
“Những hành động này được tính toán kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính tự vệ và nhằm duy trì lệnh ngừng bắn,” quan chức Mỹ nói, đồng thời cho biết Washington vẫn đang cố gắng duy trì thỏa thuận đình chiến có hiệu lực từ đầu tháng 4.
Đây không phải lần đầu tiên Mỹ tiến hành không kích sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Trước đó hôm 25/5, quân đội Mỹ cũng đã thực hiện các đợt tấn công ở miền Nam Iran mà Washington mô tả là “hành động phòng thủ”, trong khi Tehran gọi đó là “sự vi phạm nghiêm trọng” thỏa thuận ngừng bắn.
Các đợt tấn công mới diễn ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ thông tin do truyền hình nhà nước Iran đăng tải về một dự thảo thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Trong cuộc họp nội các ngày 27/5 với sự tham dự của báo chí, ông Trump phủ nhận hoàn toàn việc Mỹ đã đồng ý để Iran và Oman cùng quản lý hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải này.
Theo truyền hình Iran, dự thảo thỏa thuận đề xuất việc khôi phục lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz về mức trước chiến tranh trong vòng một tháng. Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển Iran và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận.
Nhưng ông Trump phản ứng gay gắt và khẳng định không một quốc gia nào được phép kiểm soát eo biển Hormuz.
“Không ai được kiểm soát eo biển này. Đây là vùng biển quốc tế và Oman phải hành xử giống như mọi quốc gia khác, nếu không chúng tôi sẽ phải đánh họ. Họ hiểu điều đó, họ sẽ ổn thôi,” ông Trump tuyên bố.
Nhà Trắng và Đại sứ quán Oman tại Washington chưa đưa ra phản hồi về phát biểu này.
Phái bộ thường trực của Iran tại Liên Hợp Quốc cũng chưa bình luận.
Trong báo cáo của truyền hình nhà nước Iran, dự thảo thỏa thuận còn đề cập việc Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng biển Iran và rút lực lượng quân sự khỏi vùng lân cận nước này.
Tuy nhiên, các phát biểu của ông Trump cùng thông tin về các đợt không kích mới cho thấy Washington và Tehran vẫn còn cách rất xa một thỏa thuận cuối cùng, bất chấp việc Nhà Trắng liên tục phát tín hiệu trong những ngày gần đây rằng một “thỏa thuận ban đầu” nhằm chấm dứt chiến tranh có thể sắp đạt được.
Ông Ebrahim Azizi – Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran – tuyên bố những lời đe dọa của ông Trump sẽ không khiến Tehran từ bỏ các yêu cầu cốt lõi, bao gồm quyền làm giàu uranium, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
“Rõ ràng ông Trump đang tìm cách thoát khỏi thế bế tắc chiến lược nên liên tục thay đổi giữa đe dọa và kêu gọi đạt thỏa thuận,” ông Azizi viết trên mạng xã hội X.
Cuộc chiến kéo dài ba tháng giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, đồng thời làm giá năng lượng toàn cầu tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel mở các đợt không kích đầu tiên hôm 28/2.
Trong số các vấn đề gây tranh cãi lớn nhất hiện nay có tương lai của chương trình hạt nhân Iran, việc dỡ bỏ trừng phạt và quyền kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Theo luật pháp quốc tế, các tàu nước ngoài có quyền tự do đi qua eo biển Hormuz.
Ông Trump đồng thời tiếp tục thúc ép các quốc gia Arab và Hồi giáo tham gia Hiệp định Abraham – sáng kiến bình thường hóa quan hệ với Israel do ông thúc đẩy từ nhiệm kỳ đầu tiên.
Tổng thống Mỹ cho biết ông muốn Arab Saudi, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan tham gia hiệp định này như một phần của giải pháp chấm dứt chiến tranh, nhưng các nước nói trên đã từ chối.
Trong khi đó, truyền hình Iran cho rằng dự thảo thỏa thuận còn bao gồm việc Mỹ rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận Iran, dù thừa nhận vấn đề hiện diện quân sự Mỹ ở Trung Đông vẫn cần được tiếp tục đàm phán.
Nhà Trắng đã bác bỏ hoàn toàn thông tin này và gọi đó là “bịa đặt”.
Thị trường dầu mỏ phản ứng mạnh với tin tức từ Iran. Giá dầu đã giảm hơn 5% sau khi truyền hình Iran đưa tin về dự thảo thỏa thuận. Tuy nhiên, trong phiên giao dịch đầu ngày 28/5 tại châu Á, giá dầu bật tăng trở lại, với dầu thô Mỹ tăng gần 2% lên 90,38 USD/thùng.
Hiện quân đội Mỹ có khoảng 15.000 binh sĩ tham gia chiến dịch phong tỏa Iran, cùng hàng nghìn quân nhân khác đóng tại các căn cứ trên khắp Trung Đông, bao gồm Qatar, UAE và Bahrain.
Nhiều tàu chiến Mỹ, trong đó có các tàu mang theo hàng nghìn lính thủy đánh bộ và thủy thủ, thường xuyên hoạt động trong khu vực và cập cảng tại Oman.
Lầu Năm Góc hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận về các hoạt động quân sự mới nhất.
Đáng chú ý, báo cáo của truyền hình Iran không đề cập cụ thể đến việc giải thể chương trình hạt nhân của Tehran – điều Washington coi là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào.
Các nguồn tin Iran cho biết vấn đề hạt nhân sẽ chỉ được bàn trong giai đoạn đàm phán thứ hai – điều có thể khiến nhiều đồng minh cứng rắn của ông Trump phản đối.
Tehran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của nước này hoàn toàn phục vụ mục đích hòa bình dân sự.
“Nói ngắn gọn, Iran sẽ không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân,” Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố tại cuộc họp nội các.
Trong khi đó, Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết trong vòng 24 giờ qua chỉ có 23 tàu – bao gồm tàu dầu, tàu container và tàu thương mại – được phép đi qua eo Hormuz với sự cho phép của Tehran. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức 125-140 tàu/ngày trước khi chiến tranh bùng phát.
Theo Reuters, IRIB
