Lionel Messi khiến cả thế giới chú ý tới loại trà Nam Mỹ đang “cháy hàng” ở Trung Quốc

Từ thức uống truyền thống của người bản địa Nam Mỹ, yerba mate (trà mate) giờ đây đang trở thành “cơn sốt sức khỏe” mới tại Trung Quốc. Loại trà thảo mộc có lịch sử hàng trăm năm này không chỉ gắn với hình ảnh siêu sao bóng đá Lionel Messi, mà còn được nhiều nghiên cứu khoa học liên hệ với khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc Parkinson, chống oxy hóa và cải thiện chuyển hóa cơ thể.

Trong những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ yerba mate tại Trung Quốc tăng mạnh, biến quốc gia châu Á này thành một trong những thị trường mới đầy tiềm năng đối với các nhà sản xuất Nam Mỹ.

“Xuất khẩu của chúng tôi đã tăng gấp đôi so với năm ngoái”, ông Juan Luis Lorenzo, một nhà sản xuất yerba mate tại Argentina, cho biết.

Hợp tác xã của ông là một trong nhiều đơn vị đang trực tiếp xuất khẩu yerba mate sang Trung Quốc. Theo số liệu từ Viện Thống kê và Điều tra Dân số Quốc gia Argentina, xuất khẩu yerba mate từ Argentina sang Trung Quốc đã tăng tới 88% kể từ năm 2021.

Chỉ riêng quý I/2026, Argentina đã xuất khẩu khoảng 214.000 kg yerba mate sang Trung Quốc.

Tại Trung Quốc, yerba mate không còn đơn thuần là một loại trà truyền thống Nam Mỹ. Nó xuất hiện ngày càng nhiều trong các loại trà pha sẵn, đồ uống vị trái cây, nước tăng lực hay các sản phẩm kết hợp với trà thảo mộc.

“Ở Trung Quốc, tôi hiểu rằng yerba mate chủ yếu được dùng như một thành phần bổ sung trong trà và đồ uống có hương vị”, ông Lorenzo nói.

Sự lan rộng của thức uống này phần lớn nhờ ảnh hưởng của giới thể thao, đặc biệt là các cầu thủ bóng đá Nam Mỹ. Lionel Messi gần như luôn mang theo bình mate bên mình, từ phòng thay đồ cho tới các buổi tập và những chuyến di chuyển cùng đội tuyển Argentina.

Hình ảnh ấy đã khiến yerba mate dần được gắn với lối sống khỏe mạnh, năng lượng bền bỉ và tinh thần thư giãn.

Nhưng với người Nam Mỹ, đặc biệt là cộng đồng bản địa Guarani, yerba mate không chỉ là thức uống.

“Mate là một loại đồ uống để chia sẻ, để ngồi cùng nhau, trò chuyện và châm thêm nước liên tục. Một trong những lợi ích thường bị bỏ quên nhất là nó giúp kết nối con người”, ông Juan Ferrario, nghiên cứu sinh tiến sĩ thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia Argentina, cho biết.

Ông Ferrario là chuyên gia nghiên cứu các bệnh thoái hóa thần kinh và đồng tác giả cuốn Science of Mate (Khoa học về trà Mate).

Theo ông, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy yerba mate có thể giúp giảm nguy cơ mắc Parkinson.

Trong các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, khi tế bào thần kinh được tiếp xúc với chiết xuất yerba mate, tỷ lệ chết tế bào giảm gấp 4 lần so với nhóm không được điều trị.

Các nhà khoa học cho rằng chlorogenic acid — hợp chất cũng có trong cà phê — có thể đóng vai trò quan trọng tạo ra tác dụng này.

Ngoài ra, yerba mate còn chứa lượng lớn polyphenol, chiếm khoảng 10% trọng lượng khô của lá.

“Mate cũng hoạt động như một chất chống oxy hóa mạnh”, ông Ferrario giải thích. “Những người thường xuyên uống mate thường có khả năng chống oxy hóa trong máu cao hơn.”

Theo Viện Yerba Mate Quốc gia Argentina (INYM), việc tiêu thụ thường xuyên còn có thể hỗ trợ giảm cholesterol xấu LDL và hạ đường huyết.

Một số nghiên cứu trên động vật cũng cho thấy mate có thể góp phần cải thiện mật độ xương, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh.

Không giống cà phê, yerba mate tạo cảm giác tỉnh táo nhưng ít gây “sốc caffeine”.

“Hiệu ứng kích thích nhẹ hơn cà phê vì mate chứa cả theobromine, giúp duy trì năng lượng ổn định hơn,” ông Ferrario cho biết.

Thông thường, yerba mate được uống liên tục trong thời gian dài với khoảng nửa lít đến một lít nước nóng, khiến caffeine hấp thụ chậm hơn và tạo cảm giác tỉnh táo bền bỉ thay vì tăng đột ngột.

Theo dữ liệu dinh dưỡng từ INYM, chỉ 50 g yerba mate pha với 500 ml nước nóng ở 70 độ C có thể cung cấp: 62% lượng vitamin B1 khuyến nghị mỗi ngày của WHO, 36% lượng vitamin B6 khuyến nghị.

Đây đều là những vitamin quan trọng đối với tim mạch, hệ thần kinh và sức khỏe não bộ.

Yerba mate truyền thống được uống bằng bình bầu rỗng gọi là mate gourd, sử dụng ống hút kim loại bombilla. Người Guarani từ nhiều thế kỷ trước đã dùng các quả bầu khô rỗng để pha loại đồ uống này.

Ngày nay, mate gourd còn được làm bằng gỗ, kim loại, nhựa hoặc thủy tinh.

Yerba mate hiện được trồng rộng rãi tại Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay — khu vực vốn là quê hương tổ tiên của người Guarani.

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) gần đây còn công nhận phương pháp trồng yerba mate truyền thống ở miền nam Brazil, nơi cây được trồng dưới tán thông Brazil Araucaria angustifolia, như một mô hình nông nghiệp bền vững đặc biệt.

Ttheo SCMP, FAO