Sau khi Lực lượng Vũ trang Mỹ khởi động chiến dịch Absolute Resolve (Quyết tâm tuyệt đối) nhằm vào Venezuela ngày 3/1, trong đó hàng loạt mục tiêu quân sự và hạ tầng tại thủ đô Caracas bị phá hủy, còn Tổng thống ông Nicolas Maduro bị các toán đặc nhiệm Delta Force của Lục quân Mỹ bắt giữ, ngày càng nhiều thông tin được hé lộ về cách mạng lưới phòng không được đánh giá là mạnh nhất Nam Mỹ đã bị xuyên thủng chỉ trong thời gian ngắn.
Các máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler của Hải quân Mỹ, vốn được thiết kế chuyên biệt cho nhiệm vụ chế áp và tiêu diệt hệ thống phòng không của đối phương, được xác nhận đã đóng vai trò trung tâm trong việc mang lại cho lực lượng Mỹ khả năng tiếp cận gần như không hạn chế đối với không phận phía trên thủ đô Caracas.
Theo các nguồn tin, nhiều tuần hoạt động chuẩn bị trước đó gần lãnh thổ Venezuela đã tạo điều kiện then chốt, cho phép các máy bay EA-18G thu thập lượng lớn thông tin tình báo giá trị nhờ hệ thống cảm biến thụ động đồ sộ của chúng.
EA-18G là biến thể phát triển từ tiêm kích hạng trung F-18F, có khả năng lập bản đồ chi tiết các hệ thống radar, xác định điểm mạnh, dò tìm điểm yếu, đồng thời cung cấp dữ liệu tình báo giúp xây dựng các biện pháp đối phó hiệu quả hơn. Những năng lực này gần như độc nhất trong số các máy bay chiến đấu thế hệ thứ 4 của phương Tây.
Trên thế giới, các nền tảng tương đương hiếm hoi chỉ có J-16D của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và J-15D của Hải quân Trung Quốc, lần lượt đưa vào biên chế năm 2021 và 2024. Trước đây, Liên Xô từng triển khai các máy bay chế áp phòng không chuyên dụng, nổi bật là MiG-25BM, song toàn bộ đã bị loại biên mà không có chương trình thay thế sau khi Liên Xô tan rã. Đáng chú ý, Không quân Mỹ hiện không sở hữu một máy bay tương đương, dù ý tưởng phát triển một nền tảng như vậy dựa trên tiêm kích F-15E từng nhiều lần được nêu ra.
Trước khi các đòn tấn công vào Venezuela được kích hoạt, Hải quân Mỹ không chỉ triển khai EA-18G để thăm dò hệ thống phòng thủ địa phương, mà còn đưa các tiêm kích F-18E/F vào hoạt động nhằm mô phỏng các kịch bản tiến công. Siêu tàu sân bay USS Gerald Ford hiện không thể triển khai tiêm kích F-35C thế hệ mới do các chậm trễ trong quá trình tích hợp với hệ thống máy phóng điện từ tiên tiến của tàu.
Ngoài nhiệm vụ thu thập tình báo điện tử, EA-18G còn được trang bị tên lửa chống radar AGM-88 HARM làm vũ khí động năng chủ lực, cùng với hàng loạt pod gây nhiễu chuyên dụng có khả năng bảo vệ các máy bay hộ tống trước nhiều dải tần radar khác nhau.
Nhiều nhận định cho rằng EA-18G cũng đã trực tiếp tham gia các đòn đánh nhằm vào hệ thống phòng không Venezuela, khi các đoạn video xác nhận nhiều bệ phóng tên lửa đất đối không đã bị phá hủy ngay tại thủ đô.
Được đưa vào biên chế từ năm 2009, EA-18G dự kiến sẽ ngừng sản xuất vào năm 2027. Thời gian sản xuất của dòng máy bay này đã bị kéo dài thêm tới 12 năm, chủ yếu do những trì hoãn trong quá trình phát triển và đưa vào hoạt động của F-35C, loại tiêm kích chỉ được kỳ vọng đạt các năng lực Block 4 cần thiết cho tác chiến cường độ cao vào đầu những năm 2030.
Bản thân F-35 được tích hợp hệ thống cảm biến thụ động chưa từng có đối với một tiêm kích đa nhiệm, cho phép thực hiện các nhiệm vụ trinh sát điện tử trên không phận Đông Âu để thu thập thông tin quan trọng về hệ thống phòng không Nga, tương tự những gì EA-18G được cho là đã tiến hành khi hoạt động quanh Venezuela.
Tuy vậy, dù EA-18G mang lại năng lực đáng gờm trước các hệ thống tên lửa dẫn đường bằng radar, việc các trực thăng của Mỹ bay ở độ cao rất thấp trong chiến dịch vẫn làm dấy lên nhiều câu hỏi, bởi các loại tên lửa phòng không vác vai và pháo phòng không tầm thấp hoàn toàn có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu này mà không cần tới radar hay phát xạ điện từ.
Nga biến UAV Shahed 136 thành “tiêm kích cảm tử”: Gắn tên lửa Igla, đe dọa trực tiếp máy bay Ukraine
Theo MW
