Trong lúc các nhà đàm phán Mỹ và Iran đang cố tìm lối thoát cho cuộc chiến kéo dài suốt ba tháng qua, quân đội Mỹ bất ngờ mở thêm các đợt không kích mới nhằm vào miền Nam Iran, làm dấy lên lo ngại rằng lệnh ngừng bắn mong manh có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 26/5 xác nhận các lực lượng Mỹ đã tiến hành những cuộc tấn công “mang tính phòng vệ” nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran, bao gồm các xuồng được cho là đang tìm cách rải thủy lôi và các bệ phóng tên lửa.
Washington khẳng định chiến dịch được triển khai để bảo vệ binh sĩ Mỹ trong khu vực giữa lúc căng thẳng tại Vịnh Ba Tư vẫn ở mức cực kỳ nguy hiểm.
“CENTCOM tiếp tục bảo vệ lực lượng của chúng tôi trong khi vẫn duy trì sự kiềm chế trong giai đoạn ngừng bắn hiện nay,” người phát ngôn Tim Hawkins tuyên bố.
Động thái quân sự này diễn ra đúng thời điểm các quan chức cấp cao Iran có mặt tại Doha, Qatar để tham gia vòng thương lượng được đánh giá là có ý nghĩa sống còn đối với tương lai Trung Đông.
Theo một quan chức nắm thông tin về chuyến đi, trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã gặp Thủ tướng Qatar nhằm bàn về khả năng đạt được thỏa thuận với Mỹ để chấm dứt chiến tranh.
Tuy nhiên, cả Washington lẫn Tehran đều đồng loạt hạ thấp kỳ vọng về khả năng đạt đột phá ngay lập tức.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố ở New Delhi rằng Washington “vẫn dành mọi cơ hội cho ngoại giao”, nhưng cảnh báo Mỹ cũng có thể xử lý Iran theo “một cách khác” nếu đàm phán thất bại.
Ông Rubio tiết lộ hiện đã có một “đề xuất khá chắc chắn” liên quan tới việc mở lại eo biển Hormuz và mở ra một tiến trình đàm phán giới hạn thời gian về vấn đề hạt nhân.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tiếp tục pha trộn giữa tín hiệu hòa giải và đe dọa cứng rắn.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết các cuộc thương lượng với Iran đang diễn ra “rất tốt đẹp”, nhưng đồng thời cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể nối lại các đợt tấn công.
“Hoặc sẽ là một thỏa thuận tuyệt vời cho tất cả, hoặc sẽ không có thỏa thuận nào cả,” ông Trump viết.
Cùng ngày, Iran tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái tàng hình “thù địch” bằng hệ thống phòng không mới, dù không nêu rõ UAV này thuộc quốc gia nào.
Hãng thông tấn Fars dẫn lời các quan chức Iran nói rằng vụ bắn hạ là “thông điệp gửi tới khu vực”, khẳng định các UAV tàng hình sẽ không còn dễ dàng hoạt động trên bầu trời Vịnh Ba Tư.
Không khí bất ổn cũng lan sang Lebanon.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố Tel Aviv sẽ gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Chỉ ít giờ sau, quân đội Israel thông báo đã không kích nhiều mục tiêu tại thung lũng Bekaa và các khu vực khác ở miền đông Lebanon.
Dù Israel và Lebanon đạt thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4, các cuộc không kích vẫn liên tiếp xảy ra khi Tel Aviv cáo buộc Hezbollah tiếp tục đe dọa an ninh.
Theo các nguồn tin ngoại giao, vòng đàm phán tại Doha tập trung vào hai vấn đề lớn: số phận kho uranium làm giàu của Iran và việc mở lại eo biển Hormuz — tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu trước khi chiến tranh nổ ra.
Ngoài ra, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran cũng tham gia thương lượng về khả năng giải phóng hàng chục tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran ở nước ngoài.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nhấn mạnh hiện hai bên vẫn chưa bước vào giai đoạn đàm phán hạt nhân chi tiết.
Theo ông, trước mắt chỉ mới bàn tới “khung thỏa thuận tổng thể” nhằm giảm căng thẳng quân sự.
Một nguồn tin ngoại giao Trung Đông tiết lộ với hãng Nikkei rằng Mỹ và Iran đang thảo luận kế hoạch mở lại eo Hormuz khoảng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận chính thức.
Trong khoảng thời gian này, Iran sẽ tiến hành rà phá thủy lôi để khôi phục an toàn hàng hải.
Từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran hôm 28/2, lưu lượng tàu qua eo Hormuz đã giảm mạnh, từ khoảng 125–140 chuyến mỗi ngày xuống chỉ còn vài chục.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết trong 24 giờ qua chỉ có 32 tàu hàng và 5 tàu chở dầu được lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng cho phép đi qua.
Theo Reuters, Nikkei
