Mô hình "Kinh tế kiểu i" là gì?
Quan chức bị bắt là ông Chu Khải, Bí thư thành ủy Ulanqab (hay Ô Lan Sát Bố). Theo Tân Hoa xã ngày 3/9 dẫn thông tin từ Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật và Ủy ban Giám sát khu vực tự trị Nội Mông, ông Chu Khải , sinh 1973, Bí thư Thành ủy Ulanqab, khu tự trị Nội Mông - bị nghi ngờ vi phạm kỷ luật, pháp luật nghiêm trọng, hiện đang tiếp nhận thẩm tra kỷ luật và điều tra giám sát từ Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật và Ủy ban Giám sát khu tự trị Nội Mông.
Chu Khải từng kinh qua chức Phó Cục trưởng Cục Giám sát cán bộ thuộc Ban Tổ chức Trung ương, sau đó chuyển về Nội Mông "luân chuyển" lấy thành tích. Nhận thấy Ulanqab đang phất lên như cồn, ông tìm cách ngồi vào ghế Bí thư thành ủy từ tháng 11/2024, nhưng chưa đầy hai năm đã sa lưới vì tham nhũng.
Vụ án này dính dáng trực tiếp đến mô hình "Kinh tế kiểu i" — thuật ngữ mới xuất hiện sau những tranh cãi về "Kinh tế kiểu K" (hiện tượng phân hóa kinh tế gay gắt trên nhiều lĩnh vực). Trong thuật ngữ "i hình kinh tế" (Kinh tế kiểu i), chữ "i" viết thường đại diện cho AI (Trí tuệ nhân tạo); dấu chấm phía trên tượng trưng cho AI, dữ liệu, năng lực tính toán (số hóa) và chế tạo cao cấp; trong khi nét gạch đứng phía dưới tượng trưng cho các ngành công nghiệp truyền thống — tuy thẳng đứng nhưng chấp nhận đứng ở tầng dưới.
Giới phân tích cho rằng "Kinh tế kiểu i" là siêu sóng công nghệ, là hướng đi giúp Trung Quốc nâng cấp chuỗi cung ứng. Bất kỳ ngành công nghệ cao nào khi được Trung Quốc chinh phục cũng sẽ nhanh chóng biến thành ngành chế tạo quy mô lớn (như điện mặt trời, pin lithium, xe điện, drone, robot hình người...). Do đó, giới chức Trung Quốc đang đặt cược rất lớn vào làn sóng này.
Từ vùng đất cằn cỗi thành "Trái tim tính toán" của châu Á
Tên gọi “Ulanqab” trong tiếng Mông Cổ có nghĩa là "vách đá đỏ". Vùng đất này vốn nổi tiếng vì địa rộng người thưa, khí hậu băng giá, kinh tế chỉ dựa vào chăn nuôi gia súc và trồng khoai tây.
Thế nhưng, Ulanqab đã đổi đời sau một đêm, kịch bản tương tự như "thủ phủ than đá" Ordos (Ngạc Nhĩ Đa Tư) trước đây. Nhờ làn sóng AI và các trung tâm dữ liệu đổ về, Ulanqab giờ đây được mệnh danh là "Trái tim tính toán" (Data/Compute Hub) của Trung Quốc.
Nơi đây hiện sở hữu trung tâm tính toán AI lớn nhất thế giới và tăng trưởng nhanh nhất khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Hàng loạt gã khổng lồ công nghệ như Huawei, ByteDance, Alibaba, Apple, DeepSeek... đều đã xây dựng trung tâm dữ liệu tại đây. Ulanqab đã ký kết 109 dự án năng lực tính toán với cam kết công suất lên tới 12.5 GW, tổng vốn đầu tư toàn ngành vượt mốc 500 tỷ NDT (khoảng 74,5 tỷ USD).
Ulanqab tổng diện tích 54.500 km2, dân số có hộ khẩu thường trú 2,69 triệu người, quản lý 11 đơn vị hành chính cấp huyện. Địa phương từng được nhận các danh hiệu như "Thành phố Cây xanh quốc gia", "Thành phố Vệ sinh quốc gia", "Thành phố An toàn thực phẩm quốc gia"; đồng thời nổi tiếng với các mỹ danh như "Thủ phủ Khoai tây Trung Quốc", "Thủ phủ nghỉ mát thảo nguyên Trung Quốc", "Thủ phủ Yến mạch Trung Quốc" và "Thủ phủ Sữa chua thảo nguyên Trung Quốc".
Lợi thế ngược đời thu hút các đại gia công nghệ
Điều kỳ lạ chính là yếu tố giúp Ulanqab trở thành thủ phủ của "Kinh tế kiểu i" nằm ở chính những điểm yếu truyền thống của nó:
Thời tiết giá lạnh: Giúp giảm chi phí tản nhiệt cực lớn cho các trung tâm dữ liệu/trung tâm tính toán thông minh.
Quỹ đất mênh mông vô tận, giá rẻ: Đáp ứng hoàn hảo nhu cầu xây dựng quy mô lớn của các siêu hạ tầng AI.
Nguồn điện dồi dào, giá rẻ: Chi phí điện tại đây chỉ bằng 1/3 so với Bắc Kinh. Đặc biệt, điện từ năng lượng mới (điện gió, điện mặt trời) chiếm tới 44% tổng sản lượng phát điện trong 7 tháng đầu năm, giúp nguồn cung vừa dồi dào vừa rẻ.
Vị trí địa lý đắc địa: Là khu vực duy nhất của Nội Mông giáp ranh cụm đô thị Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc. Tàu cao tốc tới Bắc Kinh chỉ mất 2 giờ, cùng 2 đường cáp quang dung lượng cao nối thẳng tới thủ đô, giúp các công ty AI ở Bắc Kinh nhận dữ liệu truyền về từ Ulanqab với độ trễ siêu thấp, chỉ 4,2 millisecond (mili giây).
Mới đây, Envision Xinghe Base (Viễn Cảnh Tinh Hà) rộng 120 hecta với hàng triệu card tính toán là dự án đầu tiên được triển khai trong chương trình "Gobi Mission" (Sứ mệnh Gobi) của Tập đoàn Envision đã chính thức hoàn thành, trở thành trung tâm tính toán AI đơn thể lớn nhất thế giới. Chưa dừng lại ở đó, một siêu dự án khác trị giá 50 tỷ USD cũng đang được các kỹ sư khảo sát thực địa trên thảo nguyên.
Đứng trước những siêu dự án trị giá từ hàng trăm triệu đến hàng chục tỷ USD đổ về liên tục, những quan chức như Bí thư Chu Khải đã không thể cưỡng lại ma lực của đồng tiền và vướng vào vòng lao lý.
Tội lỗi cụ thể của Chu Khải chưa được công khai, nhưng dư luận cho rằng có liên quan đến việc nhận hối lộ số tiền cực lớn, liên quan đến “giao dịch quyền-tiền”, thứ đã và đang hạ gục nhiều quan chức Trung Quốc.
Theo Worldjournal, Sohu
