Lần đầu ra mắt đã trục trặc kết nối rồi sa lầy
Theo các nguồn tin Nga được Defense Blog dẫn lại, trong cuộc tập trận chiến lược “Tsentr-2026” (Trung tâm-2026) diễn ra từ 28/9 đến 3/10, chiếc chiến xa không người lái được hoán cải từ khung gầm xe tăng T-72 đã nhiều lần mất kết nối vô tuyến với xe điều khiển khi tham gia diễn tập tại thao trường Chebarkul, tỉnh Chelyabinsk.
Đáng chú ý, các kỹ sư được cho là đã biết trước hệ thống liên lạc chưa ổn định nên khi trình diễn trước Tổng thống Vladimir Putin, Shturm không được vận hành ở chế độ điều khiển từ xa vì lo ngại xảy ra sự cố, mà phải để một lái xe kiêm thợ máy trực tiếp điều khiển.
Tuy nhiên, ngay cả phương án này cũng không tránh được sự cố. Một bức ảnh chụp tại thao trường cho thấy chiếc Shturm chúc đầu xuống một rãnh bùn bên đường, phần bánh xích và đầu xe lún sâu xuống đất.
Bản tin của Bộ Quốc phòng Nga ngày 2/10 chỉ đề cập việc Tổng thống Putin thị sát các phương tiện chiến đấu không người lái mới, gồm các phiên bản xe tăng và xe hỗ trợ hỏa lực, mà không đề cập sự cố của Shturm.
Phụ thuộc nặng vào đường truyền
Hệ thống robot chiến đấu hạng nặng Shturm do nhà máy Uralvagonzavod phát triển gồm một xe chiến đấu điều khiển từ xa và một xe điều khiển dành cho kíp vận hành, cả hai cùng sử dụng nền tảng xe tăng.
Phiên bản robot chiến đấu chủ lực được trang bị pháo 125 mm nòng ngắn, phù hợp tác chiến đô thị, cùng một lưỡi ủi và giáp bổ sung nhằm tăng khả năng chống các loại vũ khí chống tăng cá nhân. Kíp điều khiển phải ngồi trên xe điều khiển để vận hành xe chiến đấu không người lái. Hai xe cần duy trì liên lạc trong phạm vi vài km.
Chuyên gia xe bọc thép Nga Andrey Tarasenko cho rằng Shturm còn nhiều điểm yếu kỹ thuật, trong đó đáng chú ý là khoang động cơ và phần nóc tháp pháo gần như không được bảo vệ đầy đủ – những vị trí thường bị UAV Ukraine nhắm tới khi tấn công xe bọc thép.
Theo chuyên gia Tarasenko, xe chiến đấu không người lái phải phụ thuộc vào một xe chỉ huy ở khoảng cách 3–4 km và trong tầm nhìn trực tiếp. Nếu không có một hệ thống liên lạc ổn định, tương tự Starlink, khả năng tác chiến thực tế của Shturm sẽ bị hạn chế nghiêm trọng.
Đây cũng chính là điểm yếu cốt lõi của hệ thống: mất đường truyền đồng nghĩa xe chiến đấu không thể tiếp tục vận hành hay tác chiến bình thường. Khi đó, kíp điều khiển trên xe chỉ huy thậm chí phải đưa phương tiện của mình tiến sát tuyến đầu.
Trong chiến trường Ukraine, vấn đề càng nghiêm trọng bởi cả Nga và Ukraine đều sử dụng rộng rãi tác chiến điện tử (EW) để gây nhiễu UAV và robot mặt đất. Vì vậy, duy trì đường truyền vô tuyến ổn định trong điều kiện chiến đấu khó hơn rất nhiều so với môi trường thao trường.
Theo các nguồn tin được dẫn lại, Uralvagonzavod bắt đầu phát triển Shturm vào năm 2018. Đến tháng 7/2025, nguyên mẫu thử nghiệm đầu tiên được phát hiện tại nhà máy của hãng ở Nizhny Tagil, khi đó phương tiện vẫn có người ngồi bên trong.
Shturm đáng chú ý không phải vì Nga đã có một “xe tăng tự hành hoàn chỉnh”, mà vì đây là một thử nghiệm khá rõ về cách Nga muốn đưa xe tăng vào chiến trường UAV dày đặc mà không phải hy sinh kíp lái. Nhưng màn trình diễn tại Tsentr-2026 lại phơi bày đúng điểm yếu lớn nhất của ý tưởng này: liên kết điều khiển và khả năng cơ động.
Shturm thực chất là gì?
Shturm (tiếng Nga Штурм, nghĩa là “Xung phong”) là tổ hợp robot tấn công hạng nặng do Uralvagonzavod (UVZ) phát triển cho Bộ Quốc phòng Nga, không đơn thuần là một chiếc T-72 được tháo ghế lái rồi lắp điều khiển từ xa.
Ý tưởng được công khai từ năm 2018. Khi đó UVZ cho biết họ đang phát triển một tổ hợp robot trên khung gầm T-72B3 theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng Nga.
Đến cuộc tập trận Tsentr-2026, Nga lần đầu đưa hệ thống này ra trình diễn trong một cuộc tập trận chiến lược lớn. Video do RIA Novosti công bố ngày 2/10 cho thấy phương tiện không người lái thuộc tổ hợp Shturm khai hỏa trong khi cơ động tại thao trường Chebarkul, tỉnh Chelyabinsk.
Điểm đáng chú ý là Shturm không chỉ có một loại robot. Theo Defense Express, tại Tsentr-2026 Nga còn trình diễn một biến thể robot dựa trên BMPT Terminator, được gọi là Spiridon, bên cạnh biến thể xe tăng không người lái trên khung T-72.
Vì sao Nga lại làm “xe tăng robot”?
Chiến trường Ukraine đã khiến xe tăng đối mặt với một môi trường hoàn toàn khác trước: FPV UAV, UAV trinh sát, mìn, tên lửa chống tăng và pháo binh liên tục săn tìm xe bọc thép.
Một chiếc T-72 hay T-90 có thể vẫn rất mạnh về hỏa lực, nhưng khi bị phát hiện, ba thành viên kíp xe trở thành điểm yếu sống còn.
Shturm tìm cách giải bài toán bằng cách đưa hỏa lực và giáp của xe tăng ra tuyến đầu, nhưng đưa con người lùi về phía sau. Nga vì thế định hướng Shturm cho những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm như: phá tuyến phòng thủ; tiến vào khu vực đô thị; áp sát công sự; thu hút hỏa lực đối phương; yểm trợ bộ binh xung kích; hoạt động ở những nơi có mật độ UAV và vũ khí chống tăng cao.
Hướng thiết kế này nhằm giảm nguy cơ đối với kíp lái trước mìn, vũ khí chống tăng, pháo binh và UAV, trong khi vẫn giữ hỏa lực của xe bọc thép hạng nặng.
Vũ khí của Shturm khá “khủng”: là xe tăng robot trên cơ sở khung gầm T-72, Shturm trang bị: Pháo D-414 125 mm nòng ngắn do Shturm được thiết kế đặc biệt cho tác chiến đô thị. Trong phố hẹp, một khẩu pháo nòng quá dài có thể trở thành bất lợi khi xe phải xoay tháp pháo, vượt chướng ngại vật hoặc tác chiến sát công trình. Do đó Nga rút ngắn nòng pháo để tăng khả năng xoay tháp pháo trong môi trường đô thị. Hệ thống nạp đạn tự động của Shturm có thể chứa khoảng 22 viên đạn, sử dụng cơ cấu tương tự T-72/T-90.
Ngoài pháo 125 mm, thiết kế Shturm từng được công bố còn hướng tới nhiều cấu hình khác, chẳng hạn: pháo tự động 30 mm, tên lửa, vũ khí nhiệt áp, cấu hình hỗ trợ hỏa lực…
Nói cách khác, Nga đang thử xây dựng một dòng phương tiện robot, chứ không chỉ một “xe tăng không người lái”.
Điểm yếu chết người của Shturm
Hãy hình dung: Shturm tiến lên 3 km phía trước, xe chỉ huy T-72/T-90 phải bám phía sau. Nếu đối phương phát hiện xe “mẹ” chỉ huy và vô hiệu hóa, toàn bộ hệ thống điều khiển robot phía trước có nguy cơ bị tê liệt, mất khả năng chiến đấu.
Điều đó khiến Shturm khác khá xa ý tưởng “robot chiến đấu độc lập”. Nó gần với mô hình: “xe tăng không người lái + xe tăng mẹ điều khiển” hơn là một robot chiến đấu hoàn toàn tự chủ.
Một điểm đáng chú ý về mặt kỹ thuật: thất bại trong lần thử này không có nghĩa là Shturm “vô dụng”. Nó phơi bày đúng bài toán khó nhất của xe chiến đấu mặt đất không người lái: không phải chỉ biến xe tăng thành xe điều khiển từ xa, mà là phải duy trì được liên kết dữ liệu chống nhiễu, nhận biết tình huống và điều khiển ổn định khi phương tiện hoạt động sát tuyến đầu. Đây cũng là vấn đề mà chiến trường Ukraine đang trở thành phép thử thực tế rất khắc nghiệt.
Theo Chinatimes, Sohu
