Xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M của Nga đã thể hiện khả năng đối phó với các phương tiện bay không người lái (UAV) tấn công trong một cuộc diễn tập quân sự, cho thấy nỗ lực của Moscow nhằm thích nghi xe thiết giáp trước mối đe dọa ngày càng lớn từ drone.
Khả năng này có được nhờ một biến thể mới của hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M, được điều chỉnh chuyên biệt để đối phó với drone và đạn tuần kích.
Arena-M sử dụng radar để phát hiện các mối đe dọa đang tiếp cận, sau đó phóng đạn đánh chặn nhằm tiêu diệt mục tiêu trước khi chúng kịp tiếp cận phương tiện được bảo vệ.
Ban đầu, Arena-M được phát triển chủ yếu để đối phó với các mối đe dọa chống tăng truyền thống. Tuy nhiên, hệ thống này sau đó được cải tiến để chống máy bay không người lái - loại vũ khí đã trở thành một trong những mối nguy hiểm nghiêm trọng nhất đối với xe tăng và các phương tiện thiết giáp trong chiến tranh cường độ cao.
Các quan chức quốc phòng Nga xác nhận hồi đầu năm 2026 rằng những thay đổi về phần mềm đã bổ sung cho Arena-M một chế độ chuyên dụng để chống drone.
Sau đó, các xe tăng T-72B3A được trang bị hệ thống cải tiến bắt đầu xuất hiện trong các đơn vị Nga ở tiền tuyến. Kíp xe được huấn luyện bổ sung trước khi những phương tiện này được đưa vào chiến đấu.
Hiện chưa có thông tin cho thấy Arena-M được tích hợp trên các loại xe tăng khác ngoài T-90M và T-72B3A. Mẫu T-72B3A có cấu hình giáp được phát triển dựa khá sát trên thiết kế của T-90M.
Arena-M lần đầu thể hiện khả năng đánh chặn drone
Đoạn video mới nhất từ cuộc diễn tập đáng chú ý vì cho thấy ý tưởng sử dụng Arena-M để đối phó mục tiêu trên không được thử nghiệm trong điều kiện có kiểm soát.
Cuộc thử nghiệm diễn ra sau lần đầu tiên Arena-M được ghi nhận sử dụng trên chiến trường để đối phó drone FPV của Ukraine.
Trong đoạn video trước đó, một chiếc T-72B3A của Nga được ghi lại cảnh dường như phóng đạn đánh chặn nhằm vào một drone đang lao tới.
Các nhà phân tích đánh giá luồng nổ hướng lên xuất hiện trong video phù hợp với đặc điểm của một đạn đánh chặn Arena-M được phóng đi. Những mảnh vỡ đang cháy phía sau xe tăng nhiều khả năng là phần còn lại của chiếc drone bị phá hủy.
Lực lượng Nga vì thế đang thử nghiệm nhiều phương án khác nhau để bảo vệ xe thiết giáp trước drone, bao gồm hệ thống tác chiến điện tử, các kết cấu che chắn phía trên được lắp đặt tạm thời, trạm vũ khí điều khiển từ xa, bổ sung giáp và các hệ thống phòng vệ chủ động.
Sự thay đổi này phản ánh một thực tế ngày càng rõ trên chiến trường hiện đại: drone có thể đe dọa xe tăng từ nhiều hướng, khiến những phương thức bảo vệ truyền thống không còn đủ để đảm bảo khả năng sống sót của phương tiện.
T-90M được sản xuất với quy mô lớn chưa từng thấy
Theo một số ước tính, T-90M đang được sản xuất với quy mô lớn hơn đáng kể so với bất kỳ mẫu xe tăng chiến đấu chủ lực nào khác trên thế giới.
Ngành công nghiệp quốc phòng Nga được cho là đã tăng gần gấp ba sản lượng xe tăng T-90, từ khoảng 90-110 chiếc mỗi năm trong giai đoạn 2020-2021 lên 280-300 chiếc vào năm 2024.
Một đánh giá của Conflict Intelligence Team năm 2025 cho rằng sản lượng có thể đạt khoảng 1.000 xe T-90M vào giữa năm 2028 và 3.000 chiếc vào giữa năm 2035.
Việc tích hợp Arena-M được xem là một trong những nâng cấp đáng kể nhất đối với T-90M kể từ khi mẫu xe tăng này được đưa vào biên chế.
Hệ thống này bổ sung cho lợi thế về khả năng bảo vệ mà T-90M vốn đã có so với các thiết kế xe tăng Nga trước đây.
Hỏa lực của T-90M cũng vượt trội so với các thế hệ tiền nhiệm. Xe được trang bị hệ thống nạp đạn tự động và pháo chính mới, cho phép sử dụng các loại đạn xuyên giáp dưới cỡ có thanh xuyên dài hơn, qua đó tăng đáng kể khả năng xuyên phá giáp xe tăng đối phương.
“Xe tăng đang có hệ thống phòng không của riêng mình”
Nhận xét về năng lực của Arena-M, chuyên gia quốc phòng Nga Dmitry Kornev cho rằng hệ thống này về cơ bản đang mang lại cho xe tăng khả năng phòng không và phòng thủ tên lửa của riêng nó.
“Về cơ bản, xe tăng đang được trang bị hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa của riêng mình”, ông Kornev nhận định.
Chuyên gia này nhấn mạnh khả năng bắn hạ drone là tính năng quan trọng nhất của Arena-M. Theo ông, khả năng bảo vệ xe tăng từ mọi hướng có thể làm thay đổi đáng kể vai trò của xe thiết giáp trong chiến tranh hiện đại và một lần nữa nâng cao tầm quan trọng của chúng trong các chiến dịch trên bộ.
Liên Xô từng đưa hệ thống phòng vệ chủ động đầu tiên vào biên chế từ những năm 1980. Tuy nhiên, quá trình phát triển lĩnh vực này chậm lại đáng kể sau khi Liên Xô tan rã.
Arena-M được xem là hệ thống phòng vệ chủ động đầu tiên trong thời kỳ hậu Xô viết được tích hợp trên quy mô lớn, nhưng phải tới năm 2024 mới bắt đầu được đưa vào sử dụng.
Trước thời điểm Arena-M đi vào hoạt động, Israel, Trung Quốc, Hàn Quốc và Triều Tiên đều đã đưa các hệ thống phòng vệ chủ động hiện đại của riêng mình vào sử dụng rộng rãi.
Tuy nhiên, Nga vẫn duy trì lợi thế đáng kể so với các nước phương Tây trong việc đưa công nghệ này vào trang bị cho xe tăng.
Việc Arena-M được điều chỉnh để đối phó drone cho thấy cuộc đua bảo vệ xe tăng đang bước sang một giai đoạn mới. Khi UAV ngày càng trở thành mối đe dọa trực tiếp và phổ biến trên chiến trường, khả năng phát hiện và tiêu diệt drone trước khi chúng tiếp cận có thể trở thành một trong những yếu tố quyết định khả năng sống sót của xe tăng trong các cuộc xung đột tương lai.
Theo MW
