Lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Lebanon và Israel đã có hiệu lực vào hôm 16/4, và Tổng thống Donald Trump cho biết cuộc gặp tiếp theo giữa Mỹ và Iran có thể diễn ra vào cuối tuần, làm dấy lên kỳ vọng rằng cuộc chiến với Iran có thể đang tiến gần hồi kết.
Ông Trump cho biết Iran đã đề xuất không sở hữu vũ khí hạt nhân trong hơn 20 năm. Tham vọng hạt nhân của Tehran là điểm vướng mắc chính trong các cuộc đàm phán tại Islamabad vào cuối tuần trước.
“Chúng ta sẽ chờ xem điều gì xảy ra. Nhưng tôi nghĩ chúng ta đang rất gần đạt được một thỏa thuận với Iran”, ông nói với các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng.
Vài giờ sau, tại một sự kiện ở Las Vegas, bang Nevada, ông Trump còn đi xa hơn khi nói rằng cuộc chiến “sẽ sớm kết thúc”.
Cuộc chiến với Iran, bắt đầu từ ngày 28/2 bằng cuộc tấn công của Mỹ và Israel, đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy giá dầu tăng vọt, tạo ra một áp lực chính trị lớn đối với Tổng thống Mỹ.
Nếu lệnh ngừng bắn tại Lebanon mở đường cho một thỏa thuận hòa bình rộng hơn với Iran, đó sẽ là một chiến thắng đáng kể đối với chính quyền Trump, vốn đang gặp khó khăn trong việc mở lại eo biển Hormuz có ý nghĩa chiến lược và ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.
Tiếng súng ăn mừng vang lên tại nhiều khu vực ở Beirut khi đồng hồ điểm nửa đêm thứ Năm – thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Trong khoảng nửa giờ, các nhân chứng cho biết còn nghe thấy tiếng nổ từ các quả rocket được bắn lên để ăn mừng.
Tuy nhiên, sự tạm dừng giao tranh vẫn rất mong manh.
Quân đội Lebanon cho biết vào sáng sớm thứ Sáu rằng Israel đã vi phạm lệnh ngừng bắn sau khi nó có hiệu lực, bao gồm việc pháo kích rải rác vào một số ngôi làng ở miền nam Lebanon.
Quân đội Israel chưa đưa ra bình luận ngay lập tức, nhưng trước đó đã nói lực lượng của họ vẫn đang triển khai trong khu vực. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, người phát ngôn quân đội bằng tiếng Arab Avichay Adraee cho biết việc triển khai này nhằm đáp trả cái mà ông mô tả là các hoạt động tiếp diễn của lực lượng Hezbollah.
Hezbollah đã công bố một tuyên bố dài, mô tả chi tiết các hoạt động quân sự chống lại Israel trong suốt ngày thứ Năm, cho thấy cuộc tấn công cuối cùng diễn ra lúc 23h50 giờ địa phương – chỉ 10 phút trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Ông Trump sau đó đăng bài trên mạng xã hội kêu gọi Hezbollah tôn trọng lệnh ngừng bắn.
“Tôi hy vọng Hezbollah sẽ hành xử đúng mực trong giai đoạn quan trọng này. Đây sẽ là một thời khắc TUYỆT VỜI đối với họ nếu làm vậy. Không còn giết chóc nữa. Cuối cùng phải có HÒA BÌNH!”, ông viết.
Các cuộc đàm phán Israel – Lebanon sẽ tiếp tục
Trong các phát biểu trước đó với báo giới, ông Trump nói rằng Mỹ có cơ hội đạt được thỏa thuận với Iran.
“Và nếu điều đó xảy ra, giá dầu sẽ giảm mạnh, giá cả sẽ giảm mạnh, lạm phát sẽ giảm mạnh, và… quan trọng hơn hết, chúng ta sẽ tránh được một thảm họa hạt nhân”, ông nói.
Tổng thống Mỹ cho biết ông không chắc liệu lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran, đạt được tuần trước, có cần gia hạn sau tuần tới hay không, đồng thời cho rằng Tehran muốn đạt được thỏa thuận.
“Chúng tôi hiện có mối quan hệ rất tốt với Iran, dù điều đó nghe có vẻ khó tin. Và tôi nghĩ đó là kết quả của khoảng bốn tuần không kích và một lệnh phong tỏa rất mạnh”, ông nói.
Xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon, vốn có liên hệ với Iran, đã bùng phát trở lại sau cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran. Hezbollah đã nổ súng ủng hộ Tehran vào ngày 2/3, kéo theo một chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon sau 15 tháng kể từ cuộc xung đột lớn gần nhất giữa hai bên.
Ông Trump cho biết ông đã có “các cuộc trao đổi rất tốt” với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun, đồng thời dự định mời cả hai tới Nhà Trắng để tiến hành các cuộc đàm phán “có ý nghĩa”.
Ông nói thêm rằng cuộc gặp này có thể diễn ra trong vòng một hoặc hai tuần tới, và nếu thỏa thuận với Iran được ký tại Islamabad, ông có thể đích thân tới đó tham dự.
Ông Trump cho biết đã chỉ đạo Phó Tổng thống J.D. Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine làm việc với Israel và Lebanon nhằm đạt được hòa bình lâu dài.
Iran hoan nghênh lệnh ngừng bắn tại Lebanon, cho rằng đây là một phần của thỏa thuận đạt được với Mỹ dưới sự trung gian của Pakistan, theo truyền thông Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao.
Dấu hiệu thỏa hiệp về vấn đề hạt nhân
Việc đóng cửa eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu – đã gây ra cú sốc giá dầu tồi tệ nhất trong lịch sử và buộc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phải hạ dự báo kinh tế toàn cầu, cảnh báo xung đột kéo dài có thể đẩy thế giới tới bờ vực suy thoái.
Trong các cuộc đàm phán cuối tuần trước, Mỹ đề xuất Iran đình chỉ toàn bộ hoạt động hạt nhân trong 20 năm – một sự nhượng bộ so với yêu cầu trước đây về lệnh cấm vĩnh viễn. Tehran đề xuất thời gian ngắn hơn, từ 3 đến 5 năm, theo các nguồn tin am hiểu.
Washington yêu cầu Iran phải chuyển toàn bộ uranium làm giàu cấp cao ra khỏi nước này, trong khi Tehran yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế.
Hai nguồn tin Iran cho biết đã xuất hiện dấu hiệu thỏa hiệp, khi Tehran cân nhắc xuất khẩu một phần, nhưng không phải toàn bộ, lượng uranium làm giàu – điều mà trước đây nước này từng bác bỏ.
Một nguồn ngoại giao cho biết Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đã tới Tehran hôm thứ Tư và đạt được bước tiến trong các vấn đề “khó giải quyết”, dù Iran vẫn khẳng định số phận chương trình hạt nhân chưa được quyết định. Ông Trump cho biết thỏa thuận này sẽ mở lại eo biển Hormuz.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng chuyến thăm của ông Munir đã làm tăng hy vọng về vòng đàm phán thứ hai và khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn, nhưng các khác biệt cơ bản về chương trình hạt nhân vẫn còn tồn tại.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cảnh báo lực lượng Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch quân sự nếu không đạt được thỏa thuận.
Một nguồn an ninh Pakistan cho biết Washington đang đề nghị dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran để đạt được thỏa thuận.
Tuy nhiên, nguồn tin này cũng nhấn mạnh Iran sẽ chỉ mở lại eo biển Hormuz nếu đạt được một lệnh ngừng bắn lâu dài, kèm theo các bảo đảm từ Liên Hợp Quốc rằng Mỹ và Israel sẽ không tiếp tục tấn công trong tương lai.
Theo Reuters
