Trong suốt nhiều năm, đội ngũ của Bill Gates đã đầu tư rất nhiều công sức để xây dựng hình ảnh vị tỷ phú công nghệ như một nhà từ thiện toàn cầu gần gũi, điềm đạm và đáng tin cậy.
Theo các nhân viên hiện tại và cựu nhân viên, quá trình này được thực hiện đến từng chi tiết nhỏ. Một nhóm chuyên trách lưu trữ sẵn nhiều bộ quần áo với tông màu trung tính, áo len cổ tròn và cổ chữ V, sơ mi, quần tây cùng nhiều cặp kính giống hệt nhau tại một cơ sở riêng. Mỗi lần ông Gates chuẩn bị xuất hiện trước công chúng, nhân viên thường lựa chọn một số phương án trang phục rồi trình cấp quản lý phê duyệt.
Mục tiêu là tạo dựng hình ảnh một con người bình tĩnh, thân thiện và dễ tiếp cận.
Những nỗ lực đó đã góp phần giúp ông Gates chuyển đổi thành công hình ảnh từ nhà sáng lập Microsoft từng đối mặt các vụ kiện chống độc quyền thành một trong những nhà từ thiện có ảnh hưởng nhất thế giới.
Quỹ Bill & Melinda Gates, với nguồn tài sản khoảng 89 tỷ USD, đã trở thành một trong những tổ chức từ thiện lớn nhất hành tinh, đóng vai trò quan trọng trong các chương trình y tế toàn cầu, phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm và giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em.
Năm 2019, một cuộc khảo sát của YouGov thậm chí xếp ông Gates là nhân vật được ngưỡng mộ nhất thế giới, đứng trên cả Đạt Lai Lạt Ma và Giáo hoàng Francis.
Tuy nhiên, hình ảnh được xây dựng công phu trong nhiều thập niên đang đối mặt với những tổn hại ngày càng lớn khi các tài liệu liên quan đến Jeffrey Epstein liên tục được công bố.
Những tiết lộ mới làm dấy lên câu hỏi
Theo hồ sơ của Bộ Tư pháp Mỹ được công khai trong thời gian qua, mối quan hệ giữa ông Gates và Epstein phức tạp hơn nhiều so với những gì tỷ phú công nghệ từng mô tả trước đây.
Các tài liệu cho thấy ông Gates đã gặp Epstein nhiều lần bất chấp những lo ngại từ người vợ khi đó là bà Melinda French Gates. Hồ sơ cũng cho thấy Epstein biết về một số mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông Gates, trong khi hai cố vấn thân cận của vị tỷ phú này đã trao đổi hàng trăm tin nhắn với Epstein trong nhiều năm, kéo dài tới tận năm 2019.
Tại một cuộc họp nội bộ của Quỹ Gates hồi tháng 2 năm nay, ông Gates lần đầu công khai thừa nhận hai mối quan hệ ngoài hôn nhân với các phụ nữ Nga từng được đề cập trong các email liên quan đến Epstein.
Đối với nhiều nhân viên, đây là một khoảnh khắc gây sốc.
Một số người cho biết họ tiếp nhận thông tin này với sự hoài nghi, bởi trong quá trình ly hôn giữa ông Gates và bà Melinda trước đây đã xuất hiện các cáo buộc liên quan đến hơn 20 mối quan hệ ngoài hôn nhân.
Những tiết lộ mới nhanh chóng tạo ra tác động rõ rệt.
Theo các tài liệu nội bộ được tờ Wall Street Journal tiếp cận, một báo cáo truyền thông của Quỹ Gates cho thấy số lượng các tin tức mang nội dung chỉ trích ông Gates và quỹ đã tăng hơn 40% kể từ khi các hồ sơ Epstein được công bố.
Biểu đồ phân tích truyền thông nội bộ ghi nhận ba làn sóng chú ý đặc biệt lớn từ báo chí quốc tế: sau khi bà Melinda French Gates đề cập đến Epstein trong một cuộc phỏng vấn, sau khi ông Gates rút khỏi một hội nghị công nghệ tại Ấn Độ và sau cuộc họp nội bộ nơi ông trực tiếp trả lời các câu hỏi về mối quan hệ với Epstein.
Điều ông Gates từng nói và những gì hồ sơ mới hé lộ
Trong nhiều năm, ông Gates và các cộng sự luôn khẳng định các cuộc gặp với Epstein chỉ liên quan tới hoạt động từ thiện. Năm 2019, khi được hỏi về Epstein trong một cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal, ông Gates trả lời:
"Tôi đã gặp ông ta. Tôi không có quan hệ làm ăn hay tình bạn với ông ta. Có những người xung quanh ông ta nói rằng nếu muốn huy động thêm tiền cho y tế toàn cầu và hoạt động từ thiện thì ông ta quen biết rất nhiều người giàu."
Ông Gates cũng nhấn mạnh: "Mọi cuộc gặp mà tôi có với ông ta đều là những cuộc gặp giữa đàn ông với nhau. Tôi chưa bao giờ tham dự bất kỳ bữa tiệc nào hay điều gì tương tự."
Tuy nhiên, các hồ sơ mới được công bố đã vẽ nên một bức tranh phức tạp hơn.
Theo các tài liệu này, Epstein từng đồng hành cùng ông Gates trong một số chuyến đi, giới thiệu ông với người đứng đầu Ủy ban Nobel Hòa bình, tham gia vào các cuộc trao đổi giữa ông Gates và nhân viên của ông, đồng thời có những bức ảnh ghi lại cảnh ông Gates xuất hiện cùng Epstein và những phụ nữ xung quanh Epstein trước hoặc sau một số cuộc gặp.
Người phát ngôn của ông Gates tiếp tục khẳng định tỷ phú này không tham gia bất kỳ hoạt động bất hợp pháp nào với Epstein.
"Ông Gates đã xin lỗi vì sai lầm khi gặp Epstein và sẽ tự nguyện làm việc với Ủy ban Giám sát Hạ viện vào tháng tới để trả lời các câu hỏi liên quan đến những tương tác với Epstein. Ông Gates ủng hộ việc công bố toàn bộ hồ sơ Epstein với hy vọng các nạn nhân sẽ nhận được công lý xứng đáng."
Cuộc họp nội bộ căng thẳng
Trong cuộc họp nội bộ được tổ chức vào tháng 2, ông Gates trực tiếp đề cập đến các tranh cãi đang bao quanh mình. Ông thừa nhận việc gặp Epstein là một sai lầm và gọi đây là điều "hoàn toàn trái ngược với các giá trị của quỹ". Ông cũng xác nhận hai mối quan hệ với các phụ nữ Nga và đề cập đến những bức ảnh chụp cùng các phụ nữ mà ông mô tả là trợ lý của Epstein.
Tuy nhiên, ông phủ nhận mọi hành vi sai trái: "Tôi không làm điều gì bất hợp pháp. Tôi không chứng kiến điều gì bất hợp pháp."
Ngồi ở hàng ghế đầu khi ông phát biểu là bạn gái hiện tại Paula Hurd, một người chị gái của ông cùng ông Larry Cohen, cộng sự thân cận lâu năm và là Giám đốc điều hành Gates Ventures.
Không khí căng thẳng cũng lan sang Quỹ Gates.
Trong một cuộc họp khác với nhân viên, Giám đốc điều hành quỹ Mark Suzman cho biết ông cảm thấy khó chịu khi tổ chức bị liên hệ với Epstein: "Tôi cảm thấy phần nào bị hoen ố bởi bất kỳ sự liên hệ nào giữa Epstein và quỹ."
Theo những người tham dự, một số nhân viên đã bật khóc trong cuộc họp. Nhiều người đặt câu hỏi về cách họ nên trả lời các đối tác quốc tế khi được hỏi về những tiết lộ mới.
Chuyến đi Ấn Độ trở thành bước ngoặt
Một trong những sự kiện cho thấy tác động ngày càng lớn của vụ việc là chuyến thăm Ấn Độ hồi đầu năm nay. Ban đầu, ông Gates dự kiến sẽ phát biểu tại một hội nghị lớn về trí tuệ nhân tạo (AI) với sự tham gia của nhiều nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo công nghệ.
Ông đã tới Ấn Độ, gặp gỡ quan chức địa phương và tiếp tục hành trình tới New Delhi để chuẩn bị cho bài phát biểu chính. Tuy nhiên, chỉ vài ngày trước sự kiện, các quan chức Ấn Độ bắt đầu xem xét lại lời mời trong bối cảnh tên ông Gates xuất hiện trong các hồ sơ Epstein.
Cuối cùng, ông không tham dự.
Thông báo chính thức từ Quỹ Gates nêu rõ: "Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng và để bảo đảm trọng tâm vẫn tập trung vào các ưu tiên chính của hội nghị AI, ông Gates sẽ không trình bày bài phát biểu theo kế hoạch."
Sau đó, ông Gates giải thích với nhân viên rằng đây là một "thỏa thuận chung" và phía tổ chức lo ngại tranh cãi liên quan Epstein sẽ làm lu mờ nội dung hội nghị.
Ngay cả Microsoft và Warren Buffett cũng giữ khoảng cách
Tác động của vụ việc không chỉ dừng lại ở lĩnh vực từ thiện. Theo Wall Street Journal, ông Gates gần đây không xuất hiện tại hội nghị CEO thường niên của Microsoft như nhiều năm trước. Người phát ngôn Microsoft cho biết công ty đã mời ông tham dự sự kiện năm sau, nhưng việc ông vắng mặt trong năm nay vẫn thu hút nhiều sự chú ý.
Những dấu hiệu tương tự cũng xuất hiện trong mối quan hệ với tỷ phú Warren Buffett. Ông Buffett từng là một trong những người ủng hộ lớn nhất của Quỹ Gates và có mối quan hệ thân thiết với ông Gates trong nhiều thập niên.
Tuy nhiên, trong một cuộc phỏng vấn với CNBC hồi cuối tháng 3, nhà đầu tư huyền thoại cho biết ông chưa trao đổi với ông Gates kể từ khi các hồ sơ Epstein được công bố. Ông Buffett cũng nói muốn chờ xem còn những thông tin gì khác xuất hiện trước khi đưa ra các quyết định từ thiện tiếp theo.
Đầu tháng 5, ông Gates cũng không tham dự đại hội cổ đông thường niên của công ty Berkshire Hathaway lần đầu tiên sau nhiều năm.
Phiên điều trần sắp tới
Trong khi đó, áp lực đối với ông Gates được dự báo sẽ còn gia tăng.
Một ủy ban của Hạ viện Mỹ đã yêu cầu ông cùng nhiều nhân vật khác có liên hệ với Epstein ra điều trần.
Đội ngũ pháp lý của ông Gates hiện đang chuẩn bị cho phiên làm việc này.
Theo những người hiểu rõ quá trình chuẩn bị, ông Gates sẽ phải đối mặt với nhiều câu hỏi liên quan tới các cuộc gặp với Epstein, các email được công bố và những mối quan hệ cá nhân từng xuất hiện trong hồ sơ điều tra.
Trong nhiều năm, Bill Gates và đội ngũ của mình đã nỗ lực xây dựng hình ảnh một tỷ phú công nghệ dành phần lớn cuộc đời thứ hai cho các hoạt động từ thiện toàn cầu.
Nhưng giờ đây, khi ngày càng nhiều tài liệu liên quan đến Jeffrey Epstein được công khai, chính hình ảnh được vun đắp suốt hàng chục năm ấy đang phải đối mặt với phép thử lớn nhất.
Theo WSJ, Reuters
