Kiến nghị xử lý lãnh đạo Bộ GD&ĐT liên quan sai phạm dự án Đại học Huế

Phê duyệt chủ trương đầu tư trái quy định

Dự án Đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB) của ĐH Huế được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2018, phê duyệt dự án năm 2020 với tổng mức đầu tư gần 120 tỷ đồng, quy mô GPMB 44 ha tại nhiều vị trí trên địa bàn TP Huế. Dự án có thời gian thực hiện từ 2020–2022, sau đó phải điều chỉnh kéo dài đến năm 2025.

Tuy nhiên, tính đến tháng 7/2025, dự án mới giải ngân được hơn 73 tỷ đồng, đạt 67,8% kế hoạch vốn; diện tích đã GPMB chỉ đạt 19,44 ha, tương đương 44,18%, trong khi số hộ dân được bồi thường mới khoảng 14%.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, trong quá trình triển khai, ĐH Huế cùng các cơ quan liên quan như: Bộ GD&ĐT, Kho bạc Nhà nước Khu vực XIII... đã để xảy ra hàng loạt tồn tại, hạn chế, sai sót, khuyết điểm và vi phạm nghiêm trọng các quy định của pháp luật về đầu tư công.

Cụ thể, ngay từ khâu lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư, hồ sơ do ĐH Huế lập chưa đảm bảo nội dung theo quy định, không đúng mẫu, quy mô đầu tư, tổng mức đầu tư chưa phù hợp với quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết được cấp có thẩm quyền phê duyệt; sơ bộ tổng mức đầu tư được xác định thiếu chính xác, không phù hợp với mục tiêu và quy mô dự án, không đủ để giải quyết dứt điểm công tác GPMB.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định Bộ GD&ĐT phê duyệt chủ trương đầu tư khi chưa có ý kiến thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn của các Bộ KH&ĐT và Bộ Tài chính; phê duyệt dự án thay đổi quy mô, thời gian thực hiện so với chủ trương đầu tư nhưng không điều chỉnh chủ trương đầu tư trước khi phê duyệt... Đây là hành vi bị nghiêm cấm trong đầu tư công theo quy định của Luật Đầu tư công các thời kỳ.

Trong quản lý, sử dụng vốn, ĐH Huế còn sử dụng hơn 13,8 tỷ đồng vốn ngân sách nhà nước không đúng đối tượng, không đúng mục đích, chi không đúng dự toán được giao; đồng thời vi phạm đồng thời các quy định của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Với sai phạm này, Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi toàn bộ số tiền này về ngân sách nhà nước và xem xét trách nhiệm các cá nhân, đơn vị liên quan.

Ngoài ra, sự yếu kém trong công tác quản lý tiến độ thực hiện GPMB dự án ĐH Huế cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ. Dù thời gian thực hiện đã kéo dài từ 3 năm lên 6 năm, song tiến độ GPMB vẫn rất chậm. ĐH Huế và các đơn vị liên quan chưa tập trung, quyết liệt trong tổ chức thực hiện GPMB; thiếu các biện pháp quản lý, điều hành; không kịp thời áp dụng hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền các giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm tiến độ. Việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thiếu cụ thể, số liệu không thống nhất, gây khó khăn trong triển khai thực tế.

Hệ quả là đến giữa năm 2025, diện tích GPMB mới đạt chưa đến một nửa diện tích cần thực hiện, số hộ được bồi thường chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp, không thể hoàn thành đúng thời hạn vào cuối năm 2025. Việc chậm GPMB không chỉ làm kéo dài thời gian thực hiện dự án, làm đội chi phí mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân trong vùng quy hoạch, phát sinh nguy cơ khiếu kiện, gây bức xúc xã hội.

Yêu cầu xử lý nghiêm

Trước những sai phạm trên, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ trách nhiệm của Bộ GD&ĐT trong vai trò là cơ quan quyết định đầu tư. "Trong những nguyên nhân của các thiếu sót, khuyết điềm, vi phạm dẫn đến Dự án chậm tiến độ được nêu ở phần kết quả thanh tra thì nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu; ĐH Huế thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý, thực hiện dự án, dẫn đến quá trình thực hiện có nhiều thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm quy định về đầu tư công, quản lý NSNN, quản lý sử dụng vốn đầu tư công, thanh toán vốn đầu tư công, quy hoạch, kiểm soát thanh toán; Bộ GD&ĐT thiếu trách nhiệm trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người quyết định đầu tư, buông lỏng công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá dự án đầu tư", kết luận thanh tra nêu rõ.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra loạt sai phạm trong công tác kiểm tra không phát hiện kịp thời các sai phạm trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án, điều chỉnh dự án, bố trí và sử dụng vốn. Khi dự án chậm tiến độ kéo dài, Bộ GD&ĐT chưa có biện pháp chỉ đạo quyết liệt, chưa gắn trách nhiệm cụ thể của các đơn vị, cá nhân liên quan...

Cơ quan thanh tra xác định việc phối hợp giữa Bộ GD&ĐT với các cơ quan tài chính, kho bạc trong kiểm soát thanh toán, tạm ứng, thu hồi vốn còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng sử dụng vốn không đúng quy định nhưng không được chấn chỉnh kịp thời.

Với những sai phạm này, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm, xử lý nghiêm trách nhiệm của Bộ trưởng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT phụ trách dự án theo từng thời kỳ, cũng như lãnh đạo, cán bộ ĐH Huế và các đơn vị liên quan như Vụ Kế hoạch Tài chính, Vụ Cơ sở Vật chất; Giám đốc ĐH Huế, Phó Giám đốc ĐH Huế, Kế toán trưởng ĐH Huế, Văn phòng ĐH Huế, Tổ giúp việc thực hiện Dự án (do ĐH Huế thành lập)...

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính yêu cầu Kho bạc Nhà nước tổ chức kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với Kho bạc Nhà nước Thừa Thiên Huế theo từng thời kỳ (nay là Kho bạc Nhà nước khu vực XIII) liên quan đến tạm ứng (giải ngân) vốn NSNN 3 tỷ đồng; sử dụng vốn NSNN hơn 13,876 tỷ đồng hoàn trả lại nguồn thu để lại cho ĐH Huế là vi phạm quy định Nghị định số 11/2020/NĐ-CP; Thông tư số 08/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ đề nghị trong quá trình rà soát, kiểm tra đối với các nội dung nêu trong Kết luận thanh tra và các nội dung khác liên quan đến công tác quản lý và thực hiện dự án đầu tư, trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật, thiệt hại tiền, tài sản nhà nước thì Bộ GD&ĐT, UBND TP Huế chuyển hồ sơ đến Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định.