Arab Saudi đã tiến hành các đợt không kích dữ dội nhằm vào Yemen, trong khi lực lượng Houthi phóng drone và tên lửa về phía các thành phố Arab Saudi, theo tuyên bố của phong trào được Iran hậu thuẫn hôm 16/9.
Đợt giao tranh mới diễn ra sau cuộc tấn công chớp nhoáng của Houthi tại Yemen, qua đó mở rộng đáng kể phạm vi ảnh hưởng của Tehran tại một mặt trận mới trong cuộc xung đột Trung Đông.
Mức độ căng thẳng gia tăng nhanh chóng khiến Mỹ siết cảnh báo đi lại đối với Arab Saudi. Washington cấm nhân viên chính phủ di chuyển trong phạm vi 20 dặm, tương đương khoảng 32 km, tính từ biên giới Yemen.
Trong những ngày qua, Houthi đã nhanh chóng kiểm soát một loạt thị trấn dọc bờ biển Đỏ của Yemen và chiếm các đảo nằm gần cửa ngõ eo biển Bab el-Mandeb. Đêm 15/9, lực lượng này công bố video chiến trường cho thấy các tay súng thu giữ xe bọc thép từ lực lượng được Arab Saudi hậu thuẫn.
Video cho thấy máy bay chiến đấu xuất hiện trên bầu trời, trong khi những đám khói và vụ nổ lớn bốc lên giữa các cồn cát sa mạc. Reuters chưa thể độc lập xác minh thời gian, địa điểm cũng như nội dung của đoạn video.
Người phát ngôn quân sự Houthi Yahya Saree cho biết lực lượng này đã thực hiện các cuộc tấn công mới bằng drone và tên lửa nhằm vào cảng dầu Yanbu trên Biển Đỏ, một trong những trung tâm xuất khẩu dầu lớn của Arab Saudi, cũng như một căn cứ không quân tại Khamis Mushait ở miền Nam nước này.
Ông Saree không cho biết các cuộc tấn công diễn ra vào thời điểm nào. Yanbu và Khamis Mushait nằm trong số nhiều địa điểm mà Arab Saudi phát cảnh báo an ninh hôm 15/9, dù Riyadh không đưa ra cảnh báo tương tự vào ngày 16/9.
Trước đó, ông Saree tuyên bố Houthi đã bắn hạ một tiêm kích F-15 của Arab Saudi. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng độc lập ngay lập tức xác nhận thông tin này.
Ông Saree cũng cáo buộc Arab Saudi đã thực hiện tới 450 cuộc không kích nhằm vào Yemen trong tuần này. Các quan chức thuộc chính phủ Yemen được Arab Saudi hậu thuẫn, hiện kiểm soát phần lớn miền Nam nước này, xác nhận lực lượng của họ cùng quân đội Arab Saudi đang tiến hành các cuộc không kích nhằm vào vị trí của Houthi. Tuy nhiên, Riyadh chưa chính thức xác nhận con số mà Houthi đưa ra.
Houthi đã liên tục phóng tên lửa và drone về phía Arab Saudi trong tuần qua, khiến nhiều thành phố ở miền Nam và miền Tây nước này phải phát cảnh báo.
Một cuộc tấn công hồi tuần trước mà Arab Saudi quy trách nhiệm cho các lực lượng thân Iran tại Iraq cũng khiến Đường ống Đông-Tây của Arab Saudi ngừng hoạt động. Đây là tuyến đường quan trọng được sử dụng để vận chuyển dầu ra khỏi khu vực, tránh eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.
Hôm 15/9, Arab Saudi tuyên bố hệ thống phòng không nước này đã bắn hạ một drone Houthi ở phía nam Mecca trước khi nó xâm nhập vùng trời cấm phía trên thành phố linh thiêng. Riyadh gọi đây là hành động vượt qua “lằn ranh đỏ” vì đe dọa các địa điểm linh thiêng đối với người Hồi giáo.
Người phát ngôn Houthi Yahya Saree bác bỏ cáo buộc nhóm này nhắm vào Mecca, đồng thời nói rằng những thông tin do Arab Saudi đưa ra là một màn dựng chuyện nhằm phục vụ mục đích tuyên truyền.
Mỹ đối thoại với Houthi giữa lúc giao tranh leo thang
Các nguồn tin nói với Reuters rằng giới chức Mỹ đã gặp đại diện Houthi tại Oman vào cuối tuần qua. Trong cuộc gặp, Houthi được cho là khẳng định họ không có ý định tấn công tàu Mỹ và vẫn cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn đạt được với Washington hồi năm ngoái.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Houthi vừa giành được những bước tiến đáng kể dọc bờ biển Đỏ của Yemen. Reuters dẫn các nguồn tin cho biết cuộc gặp được tổ chức tại Muscat với sự hỗ trợ của chính phủ Oman, trong một nỗ lực ngoại giao không được công bố trước đó.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết Houthi vẫn có ý định tiếp tục tấn công các mục tiêu liên quan đến Arab Saudi.
Diễn biến này đặt Washington vào thế khó khi Arab Saudi đang tìm kiếm thêm sự hỗ trợ quân sự từ Mỹ, trong khi chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn duy trì liên lạc với Houthi nhằm ngăn xung đột lan rộng.
Nguy cơ khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu
Việc chiến sự lan sang Yemen có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng toàn cầu vốn đã xuất hiện sau 6 tháng xung đột Mỹ-Israel với Iran, khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Giá dầu Brent dao động quanh mức 108 USD/thùng trong ngày 16/9, gần mức cao nhất kể từ tháng 5. Tại Mỹ, giá bán lẻ dầu diesel, một mặt hàng đặc biệt nhạy cảm về chính trị, cũng lập kỷ lục mới, lần đầu vượt 6,30 USD/gallon.
Các nhà giao dịch cảnh báo nếu Đường ống Đông-Tây của Saudi Arabia phải ngừng hoạt động trong thời gian dài, lượng dầu bị gián đoạn có thể tương đương tới 4% nguồn cung toàn cầu.
Arab Saudi chưa cho biết khi nào đường ống có thể hoạt động trở lại. Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với CNBC hôm 15/9 rằng dầu thô có thể bắt đầu được vận chuyển trở lại qua đường ống trong vài ngày tới.
Arab Saudi đã dẫn đầu liên minh quân sự chống Houthi từ năm 2015. Giao tranh giữa hai bên phần lớn lắng xuống trong những năm gần đây sau các thỏa thuận ngừng bắn, nhưng căng thẳng bùng phát trở lại hồi tháng 7 khi Houthi tuyên bố phong tỏa đường biển đối với Arab Saudi và bắt đầu tấn công các khu vực miền nam nước này.
Xung đột leo thang mạnh trong tháng này khi Houthi đẩy lùi các lực lượng trung thành với chính phủ Yemen được Arab Saudi hậu thuẫn. Cuộc tiến công nhanh chóng của Houthi dọc bờ biển Đỏ đã giúp lực lượng này kiểm soát thêm nhiều vị trí chiến lược gần eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.
Tuần trước, Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump để đề nghị hỗ trợ quân sự. Tuy nhiên, cho đến nay Washington mới dừng ở việc hỗ trợ tình báo và phối hợp thông tin mục tiêu.
Mỹ từng tiến hành chiến dịch không kích Houthi kéo dài hai tháng vào năm 2025, nhưng dừng chiến dịch sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn mà ông Trump khi đó nói sẽ chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền.
Giờ đây, ông Trump đứng trước một lựa chọn khó khăn: tiếp tục đứng ngoài và chấp nhận nguy cơ đà tiến công của Houthi khiến cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu trầm trọng hơn, hoặc tăng cường hỗ trợ quân sự trực tiếp cho Arab Saudi, đồng nghĩa với nguy cơ Mỹ phải mở rộng một chiến dịch can thiệp vốn đã tốn kém sang thêm một chiến trường khác.
Theo Reuters
