Ngành xăng dầu đóng vai trò thiết yếu trong hệ thống năng lượng quốc gia, chi phối hơn một nửa nhu cầu năng lượng của các lĩnh vực giao thông, vận tải và công nghiệp.
Trung bình mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ khoảng 24–26 triệu m³ xăng dầu, thuộc nhóm quốc gia có mức tăng trưởng tiêu thụ năng lượng nhanh ở khu vực Đông Nam Á.
Mạng lưới cửa hàng xăng dầu ở nước ta hiện nay cũng tương đối lớn (17.200 cửa hàng), trong đó 50% thị phần xăng dầu thuộc về Petrolimex với hơn 5.500 cửa hàng. Á quân thuộc về PV OIL với hơn 900 cửa hàng, chiếm khoảng 20% thị phần. Phần còn lại thuộc về Thanh Lễ, Saigon Petro, Mipec và một số doanh nghiệp khác.
2 “đại gia” xăng dầu kinh doanh ra sao?
Trong năm 2025, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex - Mã: PLX) lập kỷ lục doanh thu với gần 310.000 tỷ đồng, tăng 9% so với cùng kỳ.
Biên lãi gộp bị co lại so với năm trước đó, chỉ đạt gần 6% do chi phí bán hàng tăng cao. Cùng với đó, chi phí hoạt động như tài chính, bán hàng, quản lý doanh nghiệp đều gia tăng khiến lãi sau thuế của Petrolimex giảm 7% xuống gần 2.700 tỷ đồng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này vẫn vượt lần lượt 25%, 15% kế hoạch doanh thu và lợi nhuận năm do kế hoạch kinh doanh đặt ra thấp.
Theo Chứng khoán MB (MBS), lợi nhuận năm 2026 của Petrolimex dự kiến tăng nhẹ so với cùng kỳ do dự thảo luật kinh doanh xăng dầu sẽ ban hành chậm hơn dự kiến, tác động tới việc mở rộng biên lợi nhuận gộp của công ty sẽ có tác động dần chứ không tạo ra sự bứt phá ngay từ năm 2026. Đồng thời lợi nhuận 2026 sẽ chịu tác động bởi việc dừng kinh doanh xăng khoáng từ tháng 6.
Còn trong năm 2025, Tổng công ty Dầu Việt Nam – CTCP (PVOIL - Mã: OIL) ghi nhận sản lượng kinh doanh xăng dầu lần đầu tiên vượt mốc 6 triệu m3 xác lập mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp đi vào hoạt động.
Kết quả kinh doanh của PV OIL cũng khả quan khi doanh thu thuần tăng trưởng 24%, đạt gần 154.000 tỷ đồng, vượt 58% kế hoạch năm. Lãi sau thuế hơn 480 tỷ đồng, tăng 3% so với cùng kỳ, thực hiện được 78% mục tiêu năm đặt ra.
Năm 2025, tổng lượng tiêu thụ xăng dầu ở Việt Nam ước đạt 26 triệu m3/tấn (bình quân tiêu thụ khoảng 2,2 triệu m3/tấn/tháng).
VNDirect cho rằng PV OIL có nhiều động lực tăng trưởng mới trong thời gian tới khi gia nhập thị trường nhiên liệu hàng không Jet A-1 có biên lợi nhuận cao, doanh nghiệp mục tiêu cung ứng 2 triệu tấn trong vòng 5 năm. Song song đó, PV OIL đang xây dựng các nguồn doanh thu mới thông qua hợp tác phát triển trạm sạc xe điện với VinFast – một phân khúc chi phí thấp, tiềm năng lớn.
Nhìn lại, cái “bắt tay” với VinFast là một trong những chiến lược đúng đắn của ông lớn xăng dầu này khi doanh thu cho thuê từ các điểm sạc đóng góp khoảng 40% lợi nhuận tại các đơn vị thành viên PV OIL.
Cơ hội nào cho doanh nghiệp xăng dầu?
Bước sang năm 2026, bước ngoặt lớn nhất đối với PV OIL và Petrolimex đến từ Nghị định mới về quản lý kinh doanh xăng dầu (sắp ban hành). Theo đó, nhà điều hành dự kiến trao quyền điều hành, tự quyết định giá xăng dầu cho các doanh nghiệp. Còn các bộ ngành sẽ chỉ kiểm tra, hậu kiểm và lên kế hoạch.
Tại Hội nghị tổng kết công tác điều hành, cung ứng xăng dầu năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cũng cho rằng việc trao quyền quyết định giá sẽ làm thay đổi gần như toàn bộ hệ thống kinh doanh xăng dầu hiện nay.
“Các cửa hàng bán lẻ sẽ phải lựa chọn hoặc tham gia hệ thống phân phối để áp dụng giá của thương nhân đầu mối hoặc trở thành thương nhân bán lẻ độc lập và tự quyết định giá”, bà Hiền nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số trong năm nay. Để đáp ứng, Bộ Công Thương giao tổng nguồn cung xăng dầu tối thiểu gần 32 triệu m3/tấn. Theo đó, các thương nhân kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo sản xuất, cung ứng cho toàn bộ hệ thống.
Theo phân tích của chứng khoán SSI, Nghị định mới về quản lý kinh doanh xăng dầu được kỳ vọng sẽ giúp biên lợi nhuận của các nhà bán lẻ như PV OIL và Petrolimex trở nên ổn định hơn, ít chịu tác động từ biến động ngắn hạn của giá dầu so với trước đây.
Nhờ lợi thế logistics và mạng lưới phân phối phủ rộng, các ông lớn xăng dầu có khả năng triển khai nhanh, kiểm soát chất lượng đồng nhất và tận dụng quy mô để giảm chi phí vận hành, qua đó củng cố vị thế dẫn đầu trong hệ thống bán lẻ năng lượng quốc gia.
Ngoài ra, việc mở rộng sử dụng xăng sinh học E10 cũng mang lại cơ hội mở rộng thị phần rõ rệt cho các doanh nghiệp đầu ngành, đặc biệt là Petrolimex và PV OIL - những đơn vị có hạ tầng kho, cảng và trung tâm pha chế quy mô lớn.
Tuy nhiên, thách thức không nhỏ đến từ chi phí ethanol nhập khẩu cao, yêu cầu đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng và tâm lý e dè của người tiêu dùng về ảnh hưởng tới động cơ. Trong giai đoạn đầu triển khai, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng tạm thời, song về dài hạn, E10 được xem là hướng đi đúng đắn nếu đi kèm chính sách hỗ trợ thuế và ưu đãi tài chính phù hợp.
