Diễn viên và KOL bán bản quyền chân dung AI – kiểu kiếm tiền mới ở Trung Quốc

Bản sao AI trở thành tài sản giao dịch

Gần đây, công ty truyền thông Yuxiao Media ở thành phố Trùng Khánh đã ký hợp đồng với 6 “diễn viên AI”, trong đó có những diễn viên nổi tiếng và “hot influencer” (KOL, TikToker, YouTuber, Instagrammer…) sở hữu hàng chục triệu người theo dõi trên mạng.

6 người này sẽ cung cấp hình ảnh chân dung, giọng nói, biểu cảm, dữ liệu về chuyển động hình thể để tạo ra “bản sao số” (digital avatar), phục vụ việc làm phim ngắn và được công ty sản xuất cùng chia sẻ doanh thu bản quyền.

Nói một cách nôm na, các influencer và diễn viên bán khuôn mặt, giọng nói, biểu cảm của mình để bên mua tạo bản sao số (digital clone); qua đó họ có thể kiếm tiền 24/7 mà không cần xuất hiện thật.

Hàn An Nhiễm (Han Anran), một nữ diễn viên ký hợp đồng bán bản quyền hình ảnh số còn đùa rằng: “Diễn xuất của bản sao AI chắc chắn sẽ vượt tôi, lỡ nó đoạt giải Ảnh hậu (Nữ diễn viên xuất sắc nhất) thì không biết ai lên nhận giải đây?”.

Công ty sản xuất phim Yuxiao Media tối 20/3 đăng thông báo trên tài khoản Weibo rằng đã ký hợp đồng với 6 “diễn viên AI”, trong đó có Hàn An Nhiễm (Han Anran), Từ Chí Bân (Xu Zhibin), Trần Huệ Trí (Chen Huizhi), Triệu Thành Hạo (Zhao Chenghao), Trương Hiểu Niên (Zhang Xiaonian) và Ngô Linh Nhiên (Wu Lingran). Trong đó, Hàn An Nhiễm và Từ Chí Bân là các KOL nổi tiếng, với lượng fan lần lượt là 10 triệu và 5 triệu, những người còn lại phần lớn là diễn viên mới nổi.

Công ty cho biết, các diễn viên tham gia theo hình thức “mô hình hóa từ hình ảnh thật”, bản sao AI của họ sẽ được sử dụng trong các dự án phim tương lai, và khẳng định: “Chúng tôi tuyệt đối tôn trọng bản quyền chân dung AI của họ, mong mọi người hãy chờ đón sản phẩm”.

Cơ hội kiếm tiền mới hay rủi ro bị “đánh cắp diễn xuất”?

Sự việc này nhanh chóng gây chú ý và làm dấy lên những ý kiến trái chiều.

Trong một buổi livestream, nữ diễn viên Hàn An Nhiễm giải thích, cô chỉ cấp quyền cho một bộ phim. “Bản sao AI của tôi hình như được đóng vai Võ Tắc Thiên”, cô nói.

Trong khi đó, cộng đồng mạng xuất hiện các phản ứng trái chiều. những người ủng hộ cho rằng “đây là con đường mới để kiếm tiền từ ngoại hình và độ nổi tiếng”, “Kiếm tiền trong showbiz ngày càng dễ dàng”…

Những người không tán thành thì bày tỏ lo ngại công ty có thể tự ý sử dụng dữ liệu diễn xuất của các diễn viên giỏi; có người cảnh báo: “Đừng lén dùng kỹ xảo diễn xuất của người khác”.

Mở ra đường đua kiếm tiền bằng công nghệ

Nhà sản xuất của dự án thuộc Yuxiao Media tiết lộ với The Beijing News: Công ty đã khởi động nhiều dự án phim AI được “đặt hàng riêng”; một số diễn viên đã được chọn để mua bản quyền bản sao số hóa AI, và công ty sẽ tiếp tục tuyển chọn thêm.

Ông cho rằng ngành phim ảnh đang bước vào giai đoạn “sáng tạo phối hợp giữa người và máy”, và nhấn mạnh mục tiêu của động thái này không phải thay thế diễn viên thật, mà là mở ra “một vũ trụ song song” cho họ. Ví dụ, bản sao AI có thể đóng những vai mà người thật khó thể hiện, như sinh vật giả tưởng.

Vẫn tồn tại khoảng trống về pháp lý

Trước cơ chế ủy quyền mới mẻ này, luật sư Lưu Cánh (Liu Jing) ở Văn phòng luật Bắc Kinh cho rằng: Để ngành này phát triển chuẩn mực và chất lượng hơn, cần hoàn thiện nhiều quy định về:

Quy chuẩn cấp phép về nội dung được phép sử dụng, thời hạn sử dụng tối đa, phạm vi sử dụng.

Trách nhiệm pháp lý: cần xác định rõ trách nhiệm của bên sản xuất, nền tảng, nhà cung cấp công cụ AI.

Quyền nhân thân số (digital personality rights): diễn viên cần có quyền rút lại việc cấp phép sử dụng bản sao AI trong một số điều kiện nhất định…

Diễn viên AI có thể diễn nhưng không thể nổi tiếng

Phim ngắn AI đã xuất hiện ở Trung Quốc khá sớm, thu hút được số lượng nhất định khán giả thông qua các nền tảng, ban đầu chủ yếu do tò mò.

Một nhân vật AI tên là Hoa Quân, lấy cảm hứng từ vai Hoa Phi trong phim “Hậu cung Chân Hoàn truyện” đã gây sốt mạng. Mức độ nổi tiếng lớn đến mức có người còn vào trang cá nhân của Tưởng Hân (diễn viên đóng vai Hoa Phi) để bình luận linh tinh. Điều này cho thấy: AI có thể thu hút chú ý nhưng phần lớn dựa vào IP có sẵn.

Vấn đề cốt lõi là khán giả đang thích AI mới mẻ hay nhân vật cũ được “tái sinh”? Nhiều trường hợp diễn viên AI nổi nhờ các fan của nhân vật gốc, không phải giá trị riêng của AI.

Bên cạnh đó, làn sóng phản đối cũng rất mạnh. Dù có công ty sử dụng diễn viên AI như Yuxiao Media ký hợp đồng về bản quyền bản sao kỹ thuật số với diễn viên người thật, vẫn có nhiều ý kiến phản đối như “hình ảnh không đẹp”, “chỉ để kiếm tiền nhanh”.

Có một nghịch lý thú vị: Nhiều công ty tạo diễn viên AI và lập tài khoản mạng xã hội cho họ. Nhưng thực chất giống như AI đang “đóng vai diễn viên” hơn là diễn viên thật sự. Vấn đề lớn là diễn viên AI vẫn chưa diễn được như người thật. Hiện tại, trừ một số sản phẩm cực tốn tài nguyên, đa số phim diễn viên AI đóng vẫn yếu do thiếu trải nghiệm sống, không thể thể hiện hành trình phát triển nhân vật, không truyền tải được cảm xúc tinh tế. AI càng giống người, khán giả càng thấy “sai sai”, dẫn đến phản cảm

Vì sao diễn viên AI chưa thay thế được người thật? Nhà đầu tư Vương Nhiễm chỉ ra rằng: diễn viên AI thiếu 3 thứ cốt lõi: Trải nghiệm cảm xúc thật, cảm nhận vật lý về thế giới, gu thẩm mỹ mang tính cá nhân (thậm chí “cố chấp”). Đây chính là linh hồn của diễn xuất.

Diễn viên AI có thể bắt chước biểu cảm, cử chỉ hành động, mô phỏng lời thoại, nhưng không thể tái tạo ký ức sống thật của con người. Ưu thế của sử dụng diễn viên AI gồm giảm chi phí, không cần sắp xếp lịch diễn xuất, giảm chi phí làm phim. Nhưng giá thành rẻ khác với có giá trị.

Hiện tại, chưa có diễn viên AI nào có tên tuổi riêng hay có giá trị thương mại độc lập dù mô phỏng theo ngôi sao; phần lớn chỉ là “trông giống người nổi tiếng” mà thôi.

Theo Singtao, NetEase