Ngày 16/9, Diễn đàn Hương Sơn Bắc Kinh tổ chức phiên toàn thể thứ hai với chủ đề “Bế tắc và giải pháp cho các cuộc xung đột cục bộ”. Trên giấy tờ, đây là một cuộc thảo luận về cách tháo gỡ các cuộc xung đột khu vực. Nhưng trên thực tế, phiên họp nhanh chóng chuyển trọng tâm sang cuộc chiến tại Trung Đông, khi hai diễn giả đến từ Arab Saudi và Iran liên tục tranh luận về nguyên nhân, trách nhiệm và hướng giải quyết cuộc khủng hoảng.
Phiên họp do bà Diêu Vân Trúc, thiếu tướng quân đội Trung Quốc đã nghỉ hưu chủ trì. Sau phần phát biểu của Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Seiha và Bộ trưởng Quốc phòng Belarus Viktor Khrenin; Hoàng tử Turki bin Faisal Al Saud - cựu Đại sứ Arab Saudi tại Mỹ - là diễn giả thứ ba.
Ông Turki lần lượt đưa ra ba nguyên nhân mà ông cho rằng đang thúc đẩy cuộc khủng hoảng Trung Đông. Bao gồm:
Iran tìm cách xuất khẩu hệ tư tưởng chính trị, thông qua việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah và Houthi nhằm làm suy yếu chính quyền trung ương tại các nước trong khu vực.
Israel tìm cách giành vai trò chi phối khu vực, không chỉ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran mà còn thể hiện lập trường cứng rắn với cả Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi và Ai Cập.
Các nước phương Tây, trong đó có Mỹ và Đức, nghiêng về phía Israel cả về ngoại giao, quân sự và tài chính, qua đó khuyến khích Tel Aviv tiếp tục chính sách cứng rắn.
Tướng Iran: Mỹ là “nguồn gốc” của bất ổn
Diễn giả thứ tư là Chuẩn tướng Mohammad-Taqi Oshanlu, Phó Tổng tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran.
Nếu ông Turki tập trung phân tích trách nhiệm của Iran, Israel và phương Tây, thì ông Oshanlu gần như dồn toàn bộ mũi nhọn vào Mỹ.
Càng phát biểu, ngữ điệu ông càng trở nên gay gắt, khiến sự chú ý của khán phòng gần như tập trung hoàn toàn vào vị tướng Iran. Thậm chí, một số đại biểu vừa bước vào hội trường còn vội tìm cách lấy thiết bị phiên dịch được phóng viên sử dụng ghi âm, vì lo bỏ lỡ phần phát biểu đang diễn ra.
Tướng Oshanlu cáo buộc Mỹ và Israel đã gây ra những gì ông gọi là “tội ác khủng khiếp” đối với Iran, đồng thời chỉ trích chủ nghĩa bá quyền do Mỹ dẫn dắt và sự can thiệp của các cường quốc bên ngoài là “nguồn gốc của chiến tranh và hỗn loạn” tại Trung Đông.
Ông cáo buộc Mỹ vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, đồng thời nhắc tới cáo buộc Mỹ ám sát các nhà lãnh đạo Iran. Ông Oshanlu cũng gọi các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào Iran là một dạng “chiến tranh kinh tế” và “áp bức nhân đạo”, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel áp dụng “tiêu chuẩn kép”, khiến luật pháp quốc tế trở nên vô nghĩa.
Ông Oshanlu còn khẳng định Iran không e ngại chiến tranh khi phải bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Iran: “Chúng tôi cần đẩy Mỹ ra khỏi Trung Đông”, Arab Saudi phản bác
Đến phần hỏi đáp, đại diện Mỹ tại hội nghị không đưa ra câu hỏi. Trong khi đó, một đại biểu Israel giơ tay và đặt vấn đề trực tiếp với tướng Iran: “Nếu Mỹ rút khỏi Trung Đông, khu vực này sẽ trở thành như thế nào?”.
Ông Oshanlu nói: câu trả lời là “rất rõ ràng”. Theo ông, sự hiện diện của Mỹ chính là yếu tố khiến tình hình Trung Đông trở nên phức tạp. Ông nói: “Chúng tôi cần đẩy Mỹ ra khỏi khu vực này”, đồng thời khẳng định Iran chỉ theo đuổi mục tiêu phát triển của chính mình.
Oshanlu cho biết các lực lượng quân sự Iran đã hứng chịu những cuộc tấn công nghiêm trọng. Vì vậy, ông tuyên bố “Iran không cho phép mở lại eo biển Hormuz”. Tuyên bố này đặc biệt đáng chú ý bởi Hormuz là một trong những tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Cựu đại sứ Arab Saudi tại Mỹ Turki bin Faisal phản bác, không đồng tình với lập luận cho rằng sự hiện diện của Mỹ là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới xung đột. Theo ông, dù Mỹ ở lại hay rút khỏi Trung Đông, khu vực này vẫn khó tránh khỏi xung đột, bởi chương trình nghị sự khu vực của Iran và Israel có những mâu thuẫn mang tính căn bản.
Ông cho rằng Hiến pháp Iran đặt mục tiêu xuất khẩu cách mạng, đồng thời nhắc tới ý tưởng về một “Đại Israel” từng được một số chính trị gia Israel đề cập, trải dài từ sông Nile đến sông Euphrates.
Ông Turki cũng cáo buộc Iran lấy lý do Arabia Saudi có các căn cứ quân sự Mỹ để tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV và nhằm tên lửa vào lãnh thổ Arabia Saudi. Ông gọi lập luận này là “hoàn toàn sai lầm”.
Ông đồng thời cho rằng lực lượng Houthi tại Yemen, lực lượng tiến hành các hoạt động quân sự ở khu vực Bab el-Mandeb, đang “làm việc thay cho Iran”.
Iran bác bỏ liên hệ với Houthi
Trước khi phiên họp kết thúc, tướng Oshanlu đáp trả trực tiếp: Houthi là vấn đề nội bộ của họ (Yemen), hoàn toàn không liên quan đến chúng tôi”. Ông đồng thời khẳng định Iran chưa từng tấn công bất kỳ quốc gia Arab nào. Theo lập luận của ông, các cuộc tấn công của Tehran chỉ nhằm vào “các căn cứ quân sự Mỹ nằm trên lãnh thổ các nước Arab”.
Màn tranh luận giữa đại diện Iran và cựu quan chức Arabia Saudi đã biến phiên toàn thể về “cách giải quyết xung đột cục bộ” thành một trong những phần sôi động nhất của Diễn đàn Hương Sơn năm nay.
Đáng chú ý, Thiếu tướng Weller, Thứ trưởng phụ trách chính sách của Bộ Quốc phòng Đức, người có tên trong danh sách diễn giả, lại không xuất hiện trên sân khấu.
Giới truyền thông cho rằng, nếu có thêm một tiếng nói trực tiếp từ châu Âu tham gia vào cuộc tranh luận Mỹ-Iran này, phiên toàn thể có lẽ còn trở nên gay gắt hơn nữa.
Theo Zaobao
