Phát biểu này của người chỉ huy cao nhất cho thấy phạm vi chuẩn bị tác chiến của quân đội Mỹ đang được mở rộng đáng kể, không chỉ bao gồm chiến tranh trên quỹ đạo Trái đất mà còn tính tới các hoạt động quân sự trong khu vực không gian quanh Mặt trăng.
Theo truyền thông Mỹ, ông Caine đưa ra tuyên bố trên tại Hội nghị thường niên về hàng không, vũ trụ và tác chiến mạng, tổ chức ở National Harbor, bang Maryland, hôm 16/9.
Ông Dan Caine nhấn mạnh quân đội Mỹ cần tiến hành những điều chỉnh cần thiết để có thể hoạt động hiệu quả trên toàn bộ không gian tác chiến, từ dưới biển cho tới khu vực không gian Trái đất - Mặt trăng.
Mỹ dự định tăng gấp đôi lực lượng Không gian
Tại hội nghị, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tác chiến Không gian Mỹ (U.S. Space Command, USSPACECOM), tướng Shawn Gagnon cho biết Lầu Năm Góc có kế hoạch tăng gấp đôi quy mô Lực lượng Không gian (United States Space Force, USSF) trong vòng 5 năm tới, lên khoảng 25.000 binh sĩ. Khoảng hai phần ba số nhân sự được bổ sung sẽ được bố trí cho các đơn vị thuộc USSPACECOM. “Chúng ta sở hữu năng lực quân sự là để tăng cường khả năng răn đe”, tướng Gagnon nói.
Hôm 14/9, phát biểu tại cùng hội nghị, Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink bất ngờ tiết lộ Washington đã hoàn tất việc triển khai các "vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo". Đây là lần đầu tiên phía Mỹ công khai thừa nhận sở hữu năng lực tác chiến tấn công ngay trong vũ trụ. Mặc dù vậy, ông Meink không đi vào chi tiết về chủng loại của các dòng khí tài đặt ngoài không gian này.
Theo tuyên bố của Lực lượng Không gian Mỹ, “vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo” có khả năng bảo vệ lực lượng Mỹ trước các cuộc tấn công của những đối thủ thù địch.
Tuyên bố giải thích rằng hoạt động kiểm soát không gian bao gồm nhiều nhiệm vụ nhằm tranh giành và duy trì quyền kiểm soát môi trường không gian, trong đó có việc sử dụng các biện pháp động năng và phi động năng để tác động tới năng lực của đối phương.
Những năng lực này có thể được sử dụng cho cả mục đích phòng thủ và tấn công. Tuy nhiên, phía Mỹ không cung cấp thêm thông tin về chủng loại, số lượng hoặc vị trí triển khai các hệ thống vũ khí này.
Trước đó, vào tháng 12/2019, Mỹ đã chính thức thành lập Lực lượng Không gian (còn gọi là Quân chủng Vũ trụ). Đến tháng 5/2025, Tổng thống Donald Trump tiếp tục công bố quy hoạch phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa đặt trên không gian mang tên "Mái vòm Vàng" (Golden Dome). Ông Trump khẳng định "Mái vòm Vàng" sẽ hợp nhất hoàn toàn với mạng lưới phòng thủ tên lửa hiện có của Mỹ, hướng tới mục tiêu chặn đứng mọi đợt phóng tên lửa từ bất kỳ đâu trên thế giới hay ngay trong vũ trụ một khi đi vào hoạt động toàn diện. Tổng thống Mỹ kỳ vọng lá chắn này sẽ đạt trạng thái "sẵn sàng chiến đấu tối đa" trong vòng 3 năm.
Vừa qua vào tháng 4, Lực lượng Không gian Mỹ đã chính thức trao hợp đồng cho 12 tập đoàn công nghệ và quốc phòng hàng đầu – trong đó bao gồm SpaceX và Lockheed Martin - để nghiên cứu phát triển các thiết bị đánh chặn đặt ngoài không gian thuộc dự án này.
Nga, Trung Quốc phản đối mạnh mẽ, kêu gọi cấm vũ khí trong không gian
Việc Mỹ lần đầu xác nhận đã triển khai “vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo” lập tức thu hút phản ứng từ Nga.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 15/9 tuyên bố Nga cho rằng “không được có bất kỳ vũ khí nào trong không gian”. Ông đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hợp tác và tiếp tục nỗ lực hướng tới “phi quân sự hóa hoàn toàn không gian”.
Trung Quốc cũng lên tiếng phản đối động thái của Washington, đồng thời kêu gọi Mỹ “ngừng chuẩn bị cho chiến tranh trong không gian”. Ngày 15/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nói Trung Quốc “nhất quán chủ trương sử dụng không gian vì mục đích hòa bình”, đồng thời phản đối việc vũ khí hóa, biến không gian thành chiến trường và chạy đua vũ trang trong không gian.
Ông yêu cầu Mỹ “ngừng mở rộng năng lực quân sự và chuẩn bị chiến tranh trong không gian”, đồng thời bằng hành động cụ thể duy trì ổn định chiến lược toàn cầu. Điểm đáng chú ý là cách diễn đạt của Trung Quốc đặt vấn đề ở cấp ổn định chiến lược toàn cầu, chứ không chỉ coi đây là một chương trình vũ khí thông thường của Mỹ.
Global Times (Thời báo Hoàn cầu) truyền thông nhà nước Trung Quốc cho rằng việc Mỹ công khai thừa nhận đã triển khai vũ khí trên quỹ đạo cho thấy Washington đang theo đuổi cái mà họ gọi là “bá quyền không gian”, đồng thời có nguy cơ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang trong không gian.
Một chuyên gia quân sự Trung Quốc, ông Tống Trung Bình (Song Zhongping), nhận định tuyên bố của Mỹ đánh dấu sự chuyển dịch đáng chú ý: từ việc chủ yếu bảo vệ các tài sản không gian và sử dụng những phương tiện chống không gian đặt dưới mặt đất sang triển khai trực tiếp vũ khí trên quỹ đạo. Theo ông, nếu Mỹ tiếp tục đi theo hướng này, các nước khác có thể buộc phải phát triển năng lực đối phó tương ứng
Phản ứng của Nga và Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh không gian ngày càng trở thành một lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, khi vệ tinh phục vụ liên lạc, định vị, trinh sát, cảnh báo tên lửa và chỉ huy quân sự ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch quân sự hiện đại.
Hiệp ước không gian chưa cấm mọi hoạt động quân sự
Theo Hiệp ước Ngoài Không gian năm 1967, các quốc gia bị cấm đưa vũ khí hạt nhân hoặc các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác lên quỹ đạo Trái đất, bố trí chúng trên các thiên thể hoặc triển khai theo những hình thức khác trong không gian. Mỹ, Nga và Trung Quốc đều là các bên tham gia hiệp ước.
Tuy nhiên, hiệp ước không cấm toàn bộ các hoạt động quân sự trong không gian. Đây chính là khoảng trống pháp lý đang trở nên đáng chú ý khi các cường quốc phát triển ngày càng nhiều năng lực có thể được sử dụng để bảo vệ hoặc làm gián đoạn, vô hiệu hóa hệ thống vệ tinh của đối phương.
Vì vậy, việc Mỹ công khai xác nhận đã triển khai “vũ khí kiểm soát không gian” đang làm gia tăng sự chú ý đối với câu hỏi: ranh giới giữa sử dụng không gian cho mục đích quân sự và biến không gian thành một chiến trường thực sự sẽ được xác định ở đâu?
Theo Zaobao, Ifeng
