Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mikhail Fedorov ngày 18/8, theo giờ địa phương, bất ngờ kêu gọi tổ chức bầu cử trong thời chiến, cho rằng Ukraine đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng quản trị. Đây được xem là thách thức chính trị nội bộ nghiêm trọng nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào Ukraine.
Lời kêu gọi của ông Fedorov được đưa ra trong một video đăng trên YouTube và là yêu cầu công khai đầu tiên của một nhân vật chính trị cấp cao Ukraine về việc tổ chức bầu cử trong thời chiến kể từ năm 2022. Luật pháp Ukraine hiện cấm tổ chức bầu cử khi đất nước đang trong tình trạng chiến tranh.
“Dân chủ không thể bị Nga bắt làm con tin”, ông Fedorov nói. “Chúng ta phải tìm ra một cơ chế hợp pháp, an toàn và thực tế, cho phép Ukraine khôi phục đầy đủ tiến trình dân chủ ngay cả trong điều kiện chiến tranh kéo dài.”
Ông Fedorov, 35 tuổi, từng là đồng minh lâu năm của ông Zelensky trước khi bất ngờ bị cách chức Bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng 7, chỉ 6 tháng sau khi được bổ nhiệm với cam kết tiến hành một cuộc cải tổ sâu rộng.
Không lâu sau khi rời chính phủ, ông Fedorov công khai chỉ trích Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi, phơi bày mâu thuẫn gay gắt giữa hai người cũng như khác biệt trong quan điểm về cách tiến hành cuộc chiến.
Hàng nghìn người Ukraine sau đó xuống đường yêu cầu cách chức ông Syrskyi – vị tướng thuộc thế hệ lãnh đạo quân đội cũ bị những người chỉ trích đổ lỗi cho tổn thất lớn về binh lực trên tiền tuyến – đồng thời yêu cầu ông Fedorov được trở lại chính phủ.
Ông Zelensky từng nói cách chức Fedorov là do ông không thể phối hợp làm việc với Syrskyi. Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Ukraine cũng sa thải vị tư lệnh quân đội này trước sức ép từ dư luận.
Các cuộc biểu tình ủng hộ Fedorov vẫn tiếp diễn trong tháng qua. Dù quy mô đã giảm so với thời điểm ban đầu, những cuộc tập trung tại Kiev vẫn thường thu hút khoảng vài nghìn người.
Trong bài phát biểu, Fedorov không nói ông có ý định tham gia bất kỳ cuộc bầu cử nào. Tuy nhiên, một cuộc thăm dò gần đây cho thấy cựu bộ trưởng có thể dễ dàng đánh bại ông Zelensky trong một cuộc bỏ phiếu vòng hai, nơi hai ứng viên tổng thống dẫn đầu sẽ đối đầu trực tiếp.
Thách thức đối với ông Zelensky
Tuyên bố của Fedorov được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Zelensky xác nhận đã đề nghị Quốc hội phê chuẩn ông Yevhenii Khmara làm Bộ trưởng Quốc phòng mới vào ngày 19/8.
Trong động thái dường như trực tiếp thách thức ông Zelensky, ông Fedorov nói Ukraine đang đối mặt với một “cuộc khủng hoảng quản trị mang tính hệ thống”.
“Hệ thống cũ quá thường xuyên vận hành theo những quy tắc của riêng mình. Nó tự bảo vệ mình. Nó sợ thay đổi”, ông nói.
Không nêu đích danh quan chức nào, Fedorov chỉ trích tình trạng tham nhũng trong bộ máy nhà nước, cho rằng vấn đề này đang gây tổn hại cho nỗ lực chiến tranh của Ukraine.
Cựu bộ trưởng gần đây từng nói ông tin rằng việc cải tổ hệ thống mua sắm quốc phòng – lĩnh vực chịu trách nhiệm chi hàng tỷ USD để mua trang thiết bị quân sự – là một trong những nguyên nhân khiến ông bị cách chức.
Văn phòng Tổng thống Zelensky chưa lập tức đưa ra bình luận về bài phát biểu của ông Fedorov.
Ông Fedorov từng trở thành bộ trưởng trẻ nhất trong lịch sử Ukraine khi được bổ nhiệm làm người đứng đầu lĩnh vực số hóa của nước này ở tuổi 28. Ông giữ vị trí này trong 6 năm và là thành viên cuối cùng còn lại của nội các đầu tiên do Zelensky thành lập năm 2019.
Trong thời gian lãnh đạo Bộ Chuyển đổi số, ông Fedorov là một trong những quan chức Ukraine sớm thúc đẩy việc sử dụng UAV trong chiến tranh. Công nghệ này đã làm thay đổi sâu sắc phương thức tác chiến tại Ukraine kể từ năm 2022.
Tuy nhiên, tên tuổi của ông Fedorov được biết đến rộng rãi hơn sau khi ông được bổ nhiệm lãnh đạo Bộ Quốc phòng khổng lồ hồi tháng 1. Ngay lập tức, ông cam kết tiến hành một cuộc cải tổ dựa trên dữ liệu.
Khác với những người tiền nhiệm, ông Fedorov công khai đưa ra chiến lược đánh bại Nga bằng cách tận dụng cuộc chiến tiêu hao và ưu thế công nghệ.
“Người dân của chúng ta từ lâu đã sẵn sàng cho một đất nước khác”, ông Fedorov nói trong bài phát biểu. “Giờ đây, nhà nước của chúng ta phải trở nên xứng đáng với người dân.”
Theo RT, Reuters
