Đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị mới
Ngày 4/10, phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo (ĐMST) vào từng ngành, lĩnh vực, địa phương và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình này.
Theo Phó thủ tướng, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, mục tiêu cao hơn và yêu cầu phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới không chỉ là con số về tốc độ, mà trước tiên là yêu cầu đổi mới phương thức phát triển, nâng cao chất lượng và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
"Những động lực truyền thống như vốn đầu tư, lao động, tài nguyên và mở rộng quy mô sản xuất vẫn rất quan trọng, nhưng không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn. Chúng ta cần tạo ra năng suất mới, công nghệ mới, sản phẩm mới, phương thức sản xuất và kinh doanh mới, doanh nghiệp mới, thị trường mới và những giá trị gia tăng mới", ông Hồ Quốc Dũng nói.
Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo không chỉ là một lĩnh vực cần được quan tâm thúc đẩy, mà phải trở thành một động lực được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.
Theo Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng, đối với nền kinh tế, đổi mới sáng tạo phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới.
Đối với Nhà nước, đổi mới sáng tạo phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn những vấn đề phát triển.
Đối với doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Đối với người dân, thành quả cuối cùng của đổi mới sáng tạo phải là việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng lên.
Dẫn những kết quả quốc tế những năm qua, lãnh đạo Chính phủ cho rằng Việt Nam đã có bước tiến đáng ghi nhận về năng lực đổi mới sáng tạo. Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025, đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/1/2026.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ; 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo, có 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.
Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, chuyên gia và doanh nghiệp lớn từng bước được hình thành, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh.
Hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp ngày càng đa dạng, không chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ mà còn mở rộng sang đổi mới sản phẩm, dịch vụ, quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.
Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Mặc dù hệ thống chính sách và các thiết chế hỗ trợ đã từng bước được hoàn thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ vẫn rất thấp. Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ được công nghệ lõi. Hoạt động của thị trường khoa học và công nghệ, sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.
Chuyển từ “có hoạt động” sang “có kết quả”
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu về trách nhiệm của mỗi bộ, ngành phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành, lĩnh vực mình quản lý; từng địa phương phải sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết bài toán phát triển trên địa bàn; từng doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
Từng viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức và công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp; mỗi cán bộ, người lao động và người dân đều phải phát huy tinh thần sáng tạo trong công việc của mình.
Hệ thống thể chế, cơ chế và chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời gian qua đã có bước hoàn thiện rất quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Vì vậy, trọng tâm trong giai đoạn tới là phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, từng bước phát triển và hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong quá trình này, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm.
Theo Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng, doanh nghiệp chính là nơi nhận biết nhu cầu của thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng.
Doanh nghiệp cũng là chủ thể trực tiếp đối diện với nhu cầu của thị trường và sức ép cạnh tranh. Vì vậy, chính sách đổi mới sáng tạo phải ngày càng hướng mạnh vào việc nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp.
Từ quan điểm này, việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo không chỉ dừng ở việc hình thành thêm các hoạt động, mô hình hay thiết chế hỗ trợ, mà cần tạo ra dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng mong rằng tinh thần của Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ diễn ra trong ngày 4/10, mà trở thành hành động hằng ngày trong từng cơ quan, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, địa phương và trong toàn xã hội.
"Mỗi sáng kiến có giá trị sẽ có cơ hội được thử nghiệm. Mỗi kết quả nghiên cứu có tiềm năng sẽ có cơ hội trở thành công nghệ đột phá. Mỗi công nghệ có giá trị sẽ có cơ hội trở thành sản phẩm mới.
Mỗi sản phẩm đổi mới sáng tạo của Việt Nam sẽ có cơ hội đi ra thị trường trong nước và vươn ra thế giới. Mỗi nguồn lực mà Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội dành cho đổi mới sáng tạo sẽ hướng tới tạo ra năng suất mới, giá trị mới và động lực tăng trưởng mới", Phó thủ tướng nói thêm.
