Nỗ lực hành quyết bằng tiêm thuốc độc đối với tử tù Christa Pike tại bang Tennessee đã thất bại sau khi bà được tiêm hai liều pentobarbital nhưng vẫn sống sót. Luật sư cho biết Pike hiện trong tình trạng nguy kịch, bất tỉnh và phải thở máy. Vụ việc buộc Thống đốc Tennessee Bill Lee đình chỉ tất cả các vụ hành quyết còn lại trong năm 2026 và yêu cầu một cuộc điều tra độc lập về những gì đã xảy ra.
Ngày 30/9, bang Tennessee tiến hành hành quyết tử tù Christa Pike tại nhà tù Riverbend Maximum Security Institution ở Nashville. Tuy nhiên, quy trình đã phải dừng lại sau khi Pike không tử vong dù được tiêm hai liều pentobarbital, loại thuốc được sử dụng trong quy trình tiêm thuốc độc của bang.
Đến ngày 2/10, các luật sư của Pike cho biết thân chủ của họ vẫn trong tình trạng nguy kịch, bất tỉnh, được đặt nội khí quản và phải sử dụng máy thở tại một bệnh viện ở khu vực Nashville. Bệnh viện đang điều trị các ảnh hưởng nghiêm trọng từ pentobarbital và tìm cách loại bỏ thuốc khỏi cơ thể bà.
Vụ việc lập tức làm dấy lên câu hỏi về quy trình tiêm thuốc độc của Tennessee, đặc biệt là việc đặt đường truyền tĩnh mạch, tình trạng của loại thuốc được sử dụng và cách nhà chức trách xử lý khi một tù nhân không tử vong sau khi đã nhận liều thuốc gây chết người.
Chuyện gì đã xảy ra trong phòng hành quyết?
Pike, 50 tuổi, được đưa tới phòng hành quyết tối 30/9 theo giờ địa phương. Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã từ chối yêu cầu hoãn thi hành án của bà vào ngày 29/9, qua đó mở đường cho Tennessee tiến hành hành quyết theo lịch. Hồ sơ của Tòa án Tối cao cho thấy Pike đã đề nghị đình chỉ án tử hình, đồng thời thách thức tính hợp hiến của quy trình tiêm thuốc độc tại Tennessee.
Theo các luật sư của Pike, đội ngũ hành quyết đã phải sử dụng ít nhất 7 mũi kim để cố gắng thiết lập đường truyền tĩnh mạch. Một luật sư nói ông nhìn thấy một chiếc kim dường như bị cong khi được rút ra khỏi cánh tay Pike.
Sau đó, Pike được tiêm hai liều pentobarbital.
Nhưng thay vì nhanh chóng mất ý thức và tử vong như dự kiến, bà vẫn có dấu hiệu sống. Các nhân chứng truyền thông có mặt tại nhà tù cho biết họ vẫn nghe thấy Pike thở, thậm chí có lúc phát ra tiếng động, sau khi thuốc được đưa vào cơ thể.
Luật sư của Pike sau đó cho rằng các đường truyền tĩnh mạch có thể đã không được đặt đúng vị trí. Theo họ, thuốc có thể đã thoát khỏi mạch máu và thấm vào các mô xung quanh thay vì đi vào hệ tuần hoàn với nồng độ đủ cao để gây tử vong.
Đây hiện vẫn là cáo buộc của phía luật sư, chưa phải kết luận chính thức của cuộc điều tra.
Trong tuyên bố ngay sau sự việc, Bộ Cải huấn Tennessee khẳng định cơ quan này đã tuân thủ từng bước trong quy trình hành quyết được phê duyệt hợp pháp. Cơ quan này cũng nói loại hóa chất được sử dụng trong quy trình “liên tục chứng minh hiệu quả” và quy trình hiện hành không cho phép thực hiện thêm các thủ tục ngoài những gì đã được tiến hành. Pike sau đó được chuyển tới một cơ sở y tế bên ngoài nhà tù.
Vì sao Pike vẫn sống sau hai liều thuốc?
Một trong những câu hỏi lớn nhất hiện nay là tại sao hai liều pentobarbital không khiến Pike tử vong.
Bác sĩ Joel Zivot, chuyên gia gây mê được nhóm luật sư của Pike tham vấn, cho rằng lượng pentobarbital được đưa vào cơ thể có thể đã không đạt tới nồng độ cần thiết trong máu.
Theo ông, nếu lượng thuốc tương ứng thực sự đi vào hệ tuần hoàn bình thường, nó đáng lẽ đủ để gây tử vong. Việc Pike sống sót cho thấy thuốc có thể đã không đi vào mạch máu với lượng cần thiết.
Zivot cũng cho rằng các dấu hiệu tổn thương trên cánh tay của Pike phù hợp với khả năng đường truyền bị hỏng, khiến thuốc lan vào mô dưới da. Các báo cáo sau vụ việc mô tả cánh tay của Pike bị sưng, phồng rộp và tổn thương nghiêm trọng.
Các luật sư trước đó đã cảnh báo về nguy cơ khó thiết lập đường truyền tĩnh mạch ở Pike.
Họ cho biết Pike mắc thrombocytosis, một rối loạn khiến số lượng tiểu cầu trong máu tăng cao, đồng thời có các tĩnh mạch nhỏ khiến việc đưa kim vào mạch khó khăn hơn. Những cảnh báo này từng được đưa ra trong các thủ tục pháp lý trước ngày hành quyết.
Phía luật sư cũng đặt câu hỏi liệu pentobarbital được sử dụng có bị suy giảm chất lượng hay không. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng công khai xác nhận thuốc bị hỏng hoặc mất tác dụng.
Bộ Cải huấn Tennessee chưa trực tiếp xác nhận hay bác bỏ cáo buộc này, nhưng khẳng định loại hóa chất sử dụng trong quy trình hành quyết đã chứng minh hiệu quả trong quá khứ.
Tình trạng của Christa Pike hiện ra sao?
Theo hồ sơ tòa án do các luật sư của Pike nộp ngày 2/10, bà hiện bất tỉnh, được đặt nội khí quản và sử dụng máy thở.
Các bác sĩ đang nỗ lực cứu sống Pike và xử lý lượng pentobarbital còn lại trong cơ thể bà. Luật sư cho biết bà bị thương nghiêm trọng ở cả hai cánh tay. The Washington Post
Một trong những lo ngại hiện nay là khả năng Pike có thể bị tổn thương não do tình trạng thiếu oxy hoặc do việc cấp cứu không được tiến hành đủ sớm. Đây là đánh giá y khoa từ phía chuyên gia được nhóm luật sư thuê, chưa phải chẩn đoán cuối cùng của bệnh viện.
Các luật sư của Pike cũng đã đề nghị tòa yêu cầu nhà chức trách Tennessee bảo toàn toàn bộ bằng chứng liên quan đến vụ hành quyết thất bại, bao gồm những dữ liệu và vật chứng có thể giúp xác định chính xác điều gì đã xảy ra trong phòng hành quyết.
Tennessee đình chỉ mọi vụ hành quyết trong năm 2026
Sau vụ việc, Thống đốc Tennessee Bill Lee tuyên bố đình chỉ tất cả các vụ hành quyết còn lại trong năm nay và yêu cầu một cuộc rà soát toàn diện do bên thứ ba tiến hành.
Ông Lee nói việc thi hành một bản án tử hình hợp pháp là một trong những trách nhiệm nghiêm trọng nhất của chính quyền bang và người dân Tennessee kỳ vọng quy trình phải được thực hiện không chỉ hợp pháp, phù hợp hiến pháp mà còn hiệu quả.
Động thái này đáng chú ý bởi Tennessee trước đó cũng từng gặp vấn đề trong việc thi hành án tử hình.
Theo Death Penalty Information Center, vụ của Pike là lần thứ hai trong năm 2026 một nỗ lực hành quyết tại Tennessee gặp trục trặc nghiêm trọng. Trước đó, vụ hành quyết Tony Carruthers hồi tháng 5 đã phải hoãn sau khi nhân viên không thể tìm được tĩnh mạch để tiêm thuốc độc.
Tranh cãi về sự minh bạch của quy trình tiêm thuốc độc
Vụ Pike cũng khơi lại tranh luận lâu nay tại Mỹ về tính minh bạch của các vụ hành quyết bằng tiêm thuốc độc.
Một phần quá trình được thực hiện phía sau rèm, khiến những người chứng kiến không thể quan sát toàn bộ các thao tác của đội ngũ hành quyết.
Các luật sư của Pike cho rằng chính sự hạn chế trong quan sát khiến công chúng khó biết chính xác những gì đã xảy ra với đường truyền tĩnh mạch và việc đưa thuốc vào cơ thể bà.
Các tổ chức phản đối án tử hình cũng đặt câu hỏi về việc liệu quy trình hiện tại có đủ khả năng xử lý những tình huống bất thường hay không.
AP lưu ý rằng các bang của Mỹ có những phương án dự phòng rất khác nhau nếu quy trình hành quyết bằng tiêm thuốc độc gặp trục trặc. Một số bang có quy trình thay thế tương đối chi tiết, trong khi những bang khác có ít lựa chọn hơn.
Điều đáng chú ý là quy trình của Tennessee có quy định về đường truyền tĩnh mạch và liều thuốc thứ hai, nhưng không quy định rõ ràng điều gì phải xảy ra nếu tù nhân vẫn còn sống sau liều thứ hai.
Án tử hình của Pike bắt nguồn từ vụ án mạng năm 1995
Christa Pike bị kết án tử hình vì sát hại Colleen Slemmer, 19 tuổi, vào năm 1995.
Theo hồ sơ vụ án, Pike khi đó 18 tuổi và cùng bạn trai Tadaryl Shipp tham gia sát hại Slemmer tại một cơ sở dành cho thanh thiếu niên gặp vấn đề.
Pike bị cáo buộc đã tấn công Slemmer sau khi cho rằng nạn nhân xúc phạm mình và tìm cách cướp bạn trai của cô.
Hai người khác sống tại cơ sở sau đó ra làm chứng rằng Pike từng khoe về vụ giết người và cho họ xem một mảnh hộp sọ của Slemmer.
Shipp cũng bị kết án nhưng nhận án tù chung thân có khả năng được xét ân giảm. Ông ta không phải chịu án tử hình vì chưa đủ tuổi trưởng thành về mặt pháp lý tại thời điểm gây án.
Pike trở thành người phụ nữ duy nhất đang nằm trong danh sách tử tù của Tennessee và nếu hành quyết thành công, bà sẽ là người phụ nữ đầu tiên bị bang này xử tử trong hơn 200 năm.
Tòa án Tối cao Mỹ từng bác yêu cầu hoãn hành quyết
Vụ Pike cũng trải qua một cuộc chiến pháp lý kéo dài trước ngày 30/9.
Ngày 25/9, luật sư của Pike đệ đơn lên Tòa án Tối cao Mỹ xin đình chỉ án tử hình, đồng thời đề nghị xem xét những tranh chấp liên quan đến phương thức hành quyết của Tennessee.
Ngày 29/9, Tòa án Tối cao Mỹ từ chối yêu cầu đình chỉ và bác đơn xin xem xét vụ việc, mở đường cho Tennessee tiến hành hành quyết theo lịch vào ngày hôm sau.
Tuy nhiên, đến ngày 30/9, một tòa phúc thẩm liên bang đã ban hành lệnh đình chỉ trong thời gian ngắn. Hồ sơ Tòa án Tối cao cho thấy sau đó thẩm phán Brett Kavanaugh chuyển đơn của phía nhà tù lên toàn thể tòa và Tòa án Tối cao đã hủy lệnh đình chỉ, với ba thẩm phán Sonia Sotomayor, Elena Kagan và Ketanji Brown Jackson bất đồng.
Sau khi rào cản pháp lý cuối cùng được dỡ bỏ, Tennessee tiến hành quy trình hành quyết nhưng cuối cùng phải dừng lại.
Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Hiện chưa có câu trả lời chắc chắn về số phận pháp lý của Pike.
Các luật sư của bà đang yêu cầu chuyển án tử hình thành một hình phạt khác, đồng thời yêu cầu bảo toàn bằng chứng để điều tra toàn bộ quá trình hành quyết.
Câu hỏi lớn là liệu Tennessee có thể hoặc có muốn tiến hành một nỗ lực hành quyết lần thứ hai nếu Pike sống sót hay không.
Lịch sử pháp lý Mỹ cho thấy một vụ hành quyết thất bại không nhất thiết tự động khiến án tử hình bị hủy bỏ. Năm 2024, Tòa án Tối cao Mỹ cho phép Alabama tiến hành lần hành quyết thứ hai đối với Kenneth Eugene Smith bằng phương pháp gây ngạt nitơ, sau khi nỗ lực tiêm thuốc độc nhằm xử tử ông này thất bại vào năm 2022.
Tuy nhiên, trường hợp của Pike có thể tạo ra những tranh luận pháp lý đặc biệt vì bà không chỉ sống sót sau quy trình mà còn đang phải điều trị các tổn thương nghiêm trọng sau khi nhận hai liều thuốc tử hình.
Với việc Thống đốc Bill Lee đã yêu cầu một cuộc rà soát độc lập, câu trả lời về nguyên nhân thất bại của quy trình sẽ là yếu tố quan trọng quyết định bước tiếp theo của Tennessee.
Vụ việc cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn đối với hệ thống án tử hình Mỹ: nếu một quy trình được thiết kế để kết thúc mạng sống nhưng thất bại trong việc đó và đồng thời gây ra thương tích nghiêm trọng cho người bị hành quyết, trách nhiệm pháp lý và giới hạn của lần hành quyết tiếp theo sẽ được xác định như thế nào?
Hiện tại, câu trả lời vẫn chưa rõ.
Theo Reuters, AP, BBC
