Theo Financial Times, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 3/10 cho biết ông đã nhiều lần đề nghị Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lệnh trừng phạt đối với các doanh nghiệp Nga và Trung Quốc đang tham gia phát triển một hệ thống vệ tinh Internet tương tự Starlink của SpaceX.
Hệ thống này mang tên “Rassvet” (“Bình minh”) ông cho là đang được Nga phát triển với sự hỗ trợ của Trung Quốc. Theo ông Zelensky, hệ thống này có thể đi vào hoạt động sớm nhất vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, qua đó giúp Nga nâng cao độ chính xác trong các cuộc không kích nhằm vào Ukraine.
Đầu năm nay, nhằm ngăn quân đội Nga sử dụng trái phép mạng Starlink tại các khu vực Ukraine do Nga kiểm soát để hỗ trợ dẫn đường cho UAV tấn công; theo đề nghị của Ukraine, Elon Musk đã chặn quyền truy cập Starlink của lực lượng Nga.
Động thái này gây ảnh hưởng đáng kể đến mạng lưới liên lạc của quân đội Nga. Tuy nhiên, theo ông Zelensky, việc mất quyền sử dụng Starlink cũng khiến Nga đẩy nhanh kế hoạch phát triển một hệ thống tương tự với sự hỗ trợ của Trung Quốc.
Ukraine lo ngại Nga tăng độ chính xác không kích
Tổng thống Ukraine Zelensky cảnh báo Rassvet có thể giúp Nga cải thiện độ chính xác của các cuộc không kích, trong bối cảnh Tổng thống Nga Putin được cho là đang tăng cường các đợt tấn công nhằm tìm cách đánh bại Ukraine trong mùa đông năm nay.
Zelensky cho biết ông đã nhiều lần đề nghị chính quyền Mỹ của Tổng thống Trump trừng phạt các thực thể tham gia phát triển hệ thống vệ tinh của Nga, trong đó ông tiếp tục nêu vấn đề này với ông Trump tại cuộc gặp bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York hồi tháng trước.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Điện Kremlin và Nhà Trắng chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Financial Times về thông tin này. Bắc Kinh trước đó đã bác bỏ cáo buộc của Zelensky rằng Trung Quốc cung cấp hỗ trợ quân sự cho Nga.
Các chuyên gia quân sự nhận định Rassvet có thể không đạt hiệu quả tương đương Starlink, nhưng vẫn có khả năng được sử dụng cho các hoạt động trên mặt đất, trên biển và điều khiển UAV tấn công tầm trung.
Hệ thống này cũng có thể giúp Nga tăng đáng kể năng lực tiến hành các hoạt động phá hoại nhằm vào Ukraine và các đồng minh châu Âu của Ukraine, theo đánh giá được dẫn lại.
Ukraine muốn mở rộng phạm vi sử dụng Starlink để đánh sâu vào Nga
Trong khi cảnh báo về mạng lưới Rassvet của Nga, ông Zelensky cũng đang vận động Tổng thống Mỹ Trump cho phép Ukraine mở rộng phạm vi sử dụng Starlink.
Hiện các UAV trang bị Starlink của Ukraine chủ yếu sử dụng hệ thống này trong lãnh thổ Ukraine. Ông Zelensky muốn được phép sử dụng Starlink cho các UAV hoạt động sâu tới khoảng 200 km trong lãnh thổ Nga, nhằm tấn công các bệ phóng tên lửa đạn đạo và những khu vực triển khai UAV của Nga.
Ngày 1/10, ông Zelensky cho biết ông Trump đã bày tỏ ủng hộ đề xuất này nhưng nói rằng quyết định cuối cùng thuộc về Elon Musk. Theo lời ông Zelensky, Tổng thống Trump đã nói với ông: “Hãy hỏi Elon (Musk)”.
Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Fedorov lại cho biết Elon Musk đã đồng ý với đề xuất này từ trước và cho rằng quyết định cuối cùng phải do Tổng thống Trump đưa ra.
Nga và Trung Quốc chưa đưa ra phản ứng
Phản ứng trước cáo buộc của Ukraine, cả Trung Quốc và Nga hiện chưa xác nhận việc Trung Quốc hỗ trợ Nga phát triển Rassvet. Financial Times cho biết Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Điện Kremlin đều không trả lời yêu cầu bình luận về thông tin này.
Trong khi đó, việc Nga tự phát triển Rassvet là có cơ sở độc lập. Theo Reuters, công ty Nga Bureau 1440, thuộc IKS Holding, đang phát triển hệ thống này. Nga đã phóng những vệ tinh Rassvet đầu tiên từ tháng 3/2026 và đặt mục tiêu xây dựng một chòm vệ tinh lớn hơn trong những năm tới. CEO IKS Holding Alexei Shelobkov trước đó nói dịch vụ thương mại dự kiến bắt đầu năm 2027.
Một tuyên bố chung Trung-Nga hồi tháng 5/2026 cho thấy hai nước thực tế đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực Internet vệ tinh, Internet vạn vật, tần số vô tuyến và tài nguyên quỹ đạo. Điều này cho thấy hợp tác vệ tinh Internet Trung-Nga là có thật ở cấp chính sách, nhưng tài liệu này không nói Rassvet là một dự án chung và cũng không chứng minh Trung Quốc đang hỗ trợ quân sự cho dự án vệ tinh của Nga.
Theo LTN, Reuters