Ngày 5/6, tại Hà Nội, Bệnh viện Châm cứu Trung ương đã khai mạc Hội thảo quốc tế “Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến trong Y học cổ truyền” (AITM 2026), thu hút hơn 400 chuyên gia, nhà khoa học từ Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam, trong đó, có các chuyên gia hàng đầu thế giới, như GS Liu Bao Yan, TS Sung Chol Kim thuộc Trung tâm YHCT của WHO.
Đưa YHCT phát triển trên nền tảng KH&CN
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về phát triển YHCT trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh chuẩn hóa, số hóa và hiện đại hóa; biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển mới của đất nước.
Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng y tế số được xem là những công cụ quan trọng giúp hiện thực hóa mục tiêu này.
Thứ trưởng cho biết nhiều lĩnh vực đặc thù của YHCT như tứ chẩn, biện chứng luận trị, đánh giá thể trạng, lựa chọn huyệt vị, theo dõi đáp ứng điều trị, phục hồi chức năng hay chăm sóc sức khỏe chủ động đều có thể được hỗ trợ hiệu quả bằng công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, ông khẳng định công nghệ không thay thế người thầy thuốc. Yếu tố quyết định chất lượng khám, chữa bệnh vẫn là trình độ chuyên môn, kinh nghiệm lâm sàng, y đức và trách nhiệm nghề nghiệp.
Để AI phát huy hiệu quả, Bộ Y tế xác định một số nhiệm vụ trọng tâm gồm chuẩn hóa và số hóa dữ liệu YHCT; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ nghiên cứu, đào tạo và khám chữa bệnh; phát triển nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết đa ngành.
AI tạo động lực mới cho YHCT toàn cầu
GS Liu Bao Yan, Chủ tịch Liên hiệp Hội Châm cứu Thế giới (WFAS), đánh giá YHCT là di sản quý giá của nhân loại, trong đó châm cứu là lĩnh vực đặc sắc với hiệu quả điều trị đã được khẳng định.
Theo GS Liu Bao Yan, sự phát triển mạnh mẽ của AI, dữ liệu lớn và các công nghệ chẩn đoán, điều trị hiện đại đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với YHCT trên toàn thế giới. Những công nghệ mới đang giúp YHCT chuyển dịch từ mô hình dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang hướng số hóa, chính xác hóa, thông minh hóa và chuẩn hóa.
Chủ tịch WFAS cũng đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy đổi mới và hội nhập quốc tế của YHCT, đồng thời coi AITM 2026 là minh chứng cho sự chủ động tiếp cận công nghệ tiên tiến của ngành YHCT Việt Nam.
Ứng dụng AI là yêu cầu thực tiễn của ngành YHCT
PGS.TS Trần Văn Thanh, Giám đốc Bệnh viện Châm cứu Trung ương, cho rằng YHCT đang đứng trước cơ hội lớn để bước sang giai đoạn phát triển mới nhờ sự hỗ trợ của công nghệ.
Theo ông Thanh, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với AI, học máy, AI tạo sinh và các nền tảng y tế số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
Những công nghệ này có thể hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, tăng hiệu quả điều trị và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân.
“Ứng dụng AI trong YHCT không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu thực tiễn nhằm hiện đại hóa nền YHCT Việt Nam. Việc ứng dụng AI phải được triển khai trên nguyên tắc lấy người bệnh làm trung tâm, bảo đảm tính an toàn, hiệu quả, đạo đức nghề nghiệp và bảo mật dữ liệu” -ông Thanh nhấn mạnh.
AI mở cánh cửa mới cho y học cổ truyền
19 báo cáo khoa học chuyên sâu về những ứng dụng mới nhất của AI trong YHCT trải rộng từ chiến lược phát triển YHCT trong kỷ nguyên số, đến xây dựng dữ liệu lớn và thuật toán AI phục vụ chẩn đoán; số hóa tứ chẩn; AI trong cá thể hóa điều trị; AI tạo sinh trong phục dựng tri thức YHCT; hỗ trợ quyết định lâm sàng và cảnh giác dược.
Đáng chú ý là các nghiên cứu về số hóa mạch chẩn, hệ sinh thái AI dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn, công nghệ đa phương thức và Omics; ứng dụng AI tạo sinh trong phục dựng y cổ văn và chuyển giao tri thức lâm sàng.
Nhiều nghiên cứu mang tính ứng dụng cao cũng được giới thiệu như sử dụng AI trong điều trị viêm dạ dày mạn tính, xây dựng mô hình dự đoán bệnh lý tạng can bằng học máy, tích hợp châm cứu với y học tái tạo, hay ứng dụng AI trong cảnh giác dược và hỗ trợ quyết định lâm sàng.
AITM 2026 đã mở ra cơ hội hợp tác giữa các bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ trong nước và quốc tế. Các bên có thể thúc đẩy chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, phát triển các mô hình ứng dụng AI trong thực tiễn lâm sàng và từng bước chuẩn hóa các kỹ thuật chuyên môn của YHCT.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, AITM 2026 được kỳ vọng sẽ trở thành dấu mốc quan trọng, góp phần đưa YHCT Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
