Những ngày trời rét đậm như vừa qua, số ca đột quỵ nhập viện có xu hướng gia tăng. Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, thời tiết lạnh là yếu tố thuận lợi kích hoạt các biến cố tim mạch và não, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch.
Vì sao đột quỵ “chuộng” thời tiết lạnh?
BSCKII Nguyễn Tiến Dũng giải thích: Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể lập tức phản ứng bằng cách co mạch máu ngoại vi để giữ nhiệt. Quá trình này làm lòng mạch hẹp lại, áp lực dòng máu tăng lên, khiến huyết áp có thể tăng đột ngột.
Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến vỡ mạch máu não gây xuất huyết não hoặc làm bong tróc các mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông gây tắc mạch não.
Thời tiết lạnh cũng làm tăng độ nhớt của máu, khiến máu lưu thông chậm và khó khăn hơn. Khi cục máu đông hình thành và di chuyển lên não, nhồi máu não có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhiều trường hợp diễn tiến rất nhanh và không có dấu hiệu báo trước.
Đáng lo ngại hơn, nhiều người vẫn duy trì thói quen uống rượu bia để “giữ ấm” trong mùa lạnh. Theo bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, đây là quan niệm sai lầm. Rượu chỉ tạo cảm giác ấm giả do giãn mạch tạm thời, sau đó làm cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và khiến huyết áp dao động mạnh. Kết hợp với ít vận động, ăn nhiều đồ béo và mặn, nguy cơ đột quỵ càng tăng cao.
Những thời điểm dễ xảy ra đột quỵ
Bác sĩ Dũng cảnh báo các mốc thời gian nguy hiểm là sáng sớm khi vừa thức dậy. Lúc này, cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động trong điều kiện chênh lệch nhiệt độ lớn, dễ khiến huyết áp tăng cao đột ngột nếu bật dậy quá nhanh.
Thời điểm đi vệ sinh ban đêm cũng tiềm ẩn rủi ro lớn, nhất là với người cao tuổi. Từ chăn ấm bước ra môi trường lạnh mà không mặc đủ ấm có thể gây co mạch đột ngột, dẫn đến tai biến.
Ngoài ra, tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm trong mùa đông cũng là yếu tố nguy cơ cao, đã ghi nhận nhiều trường hợp đột quỵ xảy ra ngay trong phòng tắm.
Để phòng ngừa đột quỵ, người dân cần giữ ấm cơ thể đúng cách, chú trọng các vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi thức dậy buổi sáng, nên áp dụng nguyên tắc “chậm lại 3 phút”, nằm thêm trên giường để cơ thể thích nghi trước khi đứng dậy.
Người có bệnh lý nền cần tuân thủ nghiêm việc dùng thuốc, theo dõi huyết áp thường xuyên tại nhà, hạn chế rượu bia, giảm muối, uống đủ nước ấm và duy trì vận động nhẹ nhàng trong nhà.
Lãnh đạo Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh đột quỵ cần được cấp cứu tối khẩn cấp. Người dân không tự ý áp dụng các phương pháp dân gian như chích máu đầu ngón tay, cạo gió hay uống các loại thuốc chưa được kiểm chứng, vì có thể làm mất đi thời gian vàng cấp cứu, đẩy người bệnh vào nguy cơ tàn phế hoặc tử vong.
Ai dễ bị đột quỵ?
Trao đổi với VietTimes, BSCKII Nguyễn Tiến Dũng cho biết lối sống ít vận động, stress công việc kéo dài, chế độ ăn uống thiếu khoa học tại văn phòng và việc bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm đang khiến nguy cơ đột quỵ ở người trẻ gia tăng âm thầm.
Nhiều người, đặc biệt là dân văn phòng, thường coi nhẹ các triệu chứng thoáng qua như tê yếu tay chân, chóng mặt, nói khó vì cho rằng mình còn khỏe, dẫn đến bỏ lỡ “thời gian vàng” cấp cứu.
BS Dũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ để tầm soát dị dạng mạch não, tình trạng mạch vành, mạch cảnh, nhất là với những người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, thừa cân béo phì.
Nhóm này cần đặc biệt chú ý kiểm soát nguy cơ bằng dinh dưỡng khoa học, hạn chế mỡ động vật, bơ, kem, ăn mặn, tránh rượu bia, thuốc lá, đồng thời tăng cường rau xanh, ngũ cốc, trái cây và duy trì vận động đều đặn.
“Người đã có tăng huyết áp nhưng vẫn ăn uống quá độ, thức khuya chơi game, làm việc căng thẳng nhiều giờ mỗi ngày sẽ đối mặt nguy cơ rất cao vỡ mạch máu não. Việc tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ như tim mạch, huyết áp, mỡ máu, tiểu đường giúp phát hiện kịp thời để được điều trị chuyên khoa, tránh những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong” - BSCKII Nguyễn Tiến Dũng lưu ý.
