Đem hơn 11.500 tỷ đồng cho vay các bên
Theo báo cáo tài chính quý IV/2025 của Tổng Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex - Mã: VCG), các khoản phải thu ngắn hạn của công ty “bất ngờ” tăng vọt từ mức hơn 5.800 tỷ đồng lên 12.330 tỷ đồng, tương ứng tăng hơn 110%. Qua đó, khoản mục này chiếm đến hơn 39% trong tổng tài sản hơn 24.100 tỷ đồng.
Thông thường, do đặc thù kinh doanh, các công ty ngành xây dựng, xây lắp sẽ có tỷ lệ công nợ trên tổng tài sản cao (30% - 40%). Tuy nhiên điều đáng lưu ý ở đây là mức tăng này không phải đến từ công nợ của khách hàng (chỉ tăng chưa tới 500 tỷ đồng), mà đến từ “phải thu về cho vay ngắn hạn”.
Tại cuối năm 2025, các khoản phải thu về cho vay ngắn hạn này của Vinaconex tăng gần 5.500 tỷ đồng, tương ứng tới 9 lần lên 6.139 tỷ đồng.
Diễn biến này cho thấy một lượng lớn dòng tiền đã được doanh nghiệp mang đi cho vay hoặc hỗ trợ tài chính, thay vì phục vụ trực tiếp cho hoạt động cốt lõi là xây lắp và kinh doanh bất động sản.
Cũng đáng nói hơn nữa, mức tăng đột biến tới gần 5.500 tỷ đồng này không được Vinaconex thuyết minh cụ thể, mà chỉ đề cập một dòng duy nhất là “các khoản cho vay này có tài sản đảm bảo, bảo lãnh ngân hàng”.
Thống kê của VietTimes cho thấy Vinaconex bắt đầu tăng mạnh việc cho vay ngắn hạn bắt đầu từ quý III/2025, trong khi các quý trước đó chỉ loanh quanh dưới nghìn tỷ đồng. Tỷ trọng số dư về phải thu về cho vay ngắn hạn chiếm tới hơn một nửa các khoản công nợ của Vinaconex.
Nếu thu hồi chậm, khoản cho vay này có thể bào mòn dòng tiền và làm xấu đi lợi nhuận của tổng công ty chuyên về xây lắp này.
Tuy nhiên những con số ở trên chỉ là số dư tại cuối kỳ. Thực tế báo cáo lưu chuyển tiền tệ thể hiện trong năm vừa qua, Vinaconex đã chi tới gần 11.500 tỷ đồng (tương đương doanh thu cả năm của mảng xây lắp) để cho vay và mua các công cụ nợ của đơn vị khác, tăng vọt tới 9.000 tỷ đồng so với năm 2024.
Nói thêm, công cụ nợ thường là trái phiếu doanh nghiệp, chứng chỉ tiền gửi hoặc là hợp đồng cho vay có kỳ hạn.
Đồng thời công ty cũng đã nhận về hơn 4.900 tỷ đồng thu hồi cho vay và bán lại công cụ nợ trong năm vừa qua. Như vậy có nghĩa là Vinaconex đã chi ròng 6.600 tỷ đồng để cho vay các bên.
Với hành động này, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động đầu tư của Vinaconex theo đó cũng thâm hụt gần 3.200 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ vẫn đang thặng dư.
Một điểm đáng chú ý khác, công ty cũng ghi nhận các khoản nợ xấu lên gần 982 tỷ đồng, tăng 78%, trong đó có tới 632 tỷ đồng khó có thể thu hồi, tương đương 2/3 khoản nợ có thể mất đi.
Tiền đâu để Vinaconex cho vay đột biến?
Trong quý III/2025, Vinaconex đã thành công thoái 51% vốn khỏi Vinaconex ITC - chủ đầu tư của dự án Cát Bà Amatina (Hải Phòng). Nhờ đó công ty đã ghi nhận gần 3.100 tỷ đồng từ việc lãi chuyển nhượng công ty con trong năm qua, trong khi cùng kỳ chỉ 123 tỷ đồng.
Ngoài ra, Vinaconex còn ghi nhận khoản thu về hơn 502 tỷ đồng từ lãi tiền gửi và cho vay, lãi trả chậm, gấp 2,5 lần cùng kỳ năm 2024.
Nguồn thu này đã đóng góp tới 87% vào kết quả lợi nhuận sau thuế của công ty, giúp công ty thiết lập mốc lợi nhuận kỷ lục với 4.130 tỷ đồng cả năm 2025, tăng 237% so với năm 2024.
Trong khi đó, doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh đem về hơn 16.000 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ. Trong đó, mảng xây lắp đóng góp gần 11.500 tỷ đồng, mảng sản xuất công nghiệp đóng góp hơn 1.100 tỷ còn mảng bất động sản đem về 1.581 tỷ đồng. Dù vậy, biên lợi nhuận gộp đã co hẹp từ mức 15,4% cùng kỳ về còn 12,6% năm 2025.
Khoản thu đột biến cũng giúp Vinaconex thêm “dư dả” khi số dư tiền mặt, tương đương tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn đạt 4.628 tỷ đồng, tăng 9% so với đầu năm. Cùng lúc đó, tổng nợ vay đã giảm khoảng 15% trong năm vừa qua về 7.420 tỷ.
Đổi người ký báo cáo tài chính
Thông thường, báo cáo tài chính sẽ do Tổng Giám đốc (người đại diện điều hành cao nhất) đặt bút ký. Ghi nhận từ quý IV/2018 đến quý III/2025, báo cáo tài chính của Vinaconex đều được ký bởi Tổng Giám đốc Nguyễn Xuân Đông.
Trong khi trên báo cáo tài chính quý IV/2025 vừa rồi của Vinaconex lại bất ngờ xuất hiện chữ ký của Phó Tổng Giám đốc Trần Đình Tuấn mà không có chữ ký của Tổng Giám đốc.
Ở một diễn biến khác, Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) bất thường năm 2026 của Tổng công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam - CTCP (Viwaseen - Mã: VIW) hôm 29/1 vừa rồi lại bất ngờ không đủ điều kiện tiến hành do cổ đông lớn là Vinaconex không tham dự.
Trong khi trước đó đầu tháng 12/2025, Vinaconex đã hoàn tất việc mua lại 98,16% vốn điều lệ của Viwaseen với giá trên 1.200 tỷ từ Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), qua đó chính thức trở thành công ty mẹ.
Đồng thời sau khi nắm quyền kiểm soát, Vinaconex đã bổ nhiệm bà Nguyễn Thị Quỳnh Trang - Phó Tổng Giám đốc Vinaconex, giữ chức Tổng Giám đốc Viwaseen, thay ông Ngô Văn Dũng.
Theo tài liệu công bố trước đại hội, Vinaconex dự kiến đề cử danh sách 5 ứng viên vào HĐQT Viwaseen. Danh sách này bao gồm các nhân sự chủ chốt trong bộ máy điều hành của Vinaconex, mà đứng đầu là Tổng Giám đốc kiêm Thành viên HĐQT Nguyễn Xuân Đông.
Việc cổ đông lớn Vinaconex không tham dự trong sự kiện quan trọng sau khi trở thành công ty mẹ của Viwaseen, cùng với sự thiếu vắng chữ ký của ông Đông trên báo cáo tài chính quý IV vừa qua có thể khiến nhiều nhà đầu tư phải đặt câu hỏi.
Theo Quyết định số 1176/QĐ-TTCP phê duyệt Kế hoạch thanh tra năm 2026, Vinaconex có tên trong danh sách các doanh nghiệp sẽ được thanh tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển nhà ở và kinh doanh bất động sản tại một số dự án.
