Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư đối với đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô, định hướng phát triển dài hạn với tầm nhìn 100 năm. Phạm vi quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính của Hà Nội với tổng diện tích tự nhiên khoảng 335.984 ha, tương đương 3.359 km2.
Về ranh giới hành chính, phía bắc Hà Nội giáp các tỉnh Thái Nguyên và Phú Thọ; phía nam và tây nam giáp tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ; phía đông giáp tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên; phía tây và tây bắc giáp tỉnh Phú Thọ.
Hà Nội được định vị phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”. Trong mô hình này, Thủ đô giữ vai trò đô thị hạt nhân, trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học - công nghệ và kết nối quốc tế; xung quanh là mạng lưới các đô thị vệ tinh cùng chia sẻ chức năng phát triển và giảm áp lực cho khu vực nội đô.
Về hạ tầng giao thông, Hà Nội giữ vai trò đầu mối kết nối quan trọng nhất của vùng với cả nước và quốc tế. Việc hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục hướng tâm, xuyên tâm giúp tăng cường liên kết với Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Ninh Bình, Thái Nguyên.
12 khu vực Hà Nội muốn phát triển không gian trong 100 năm tới
Trong dự thảo báo cáo thuyết minh quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định hướng phát triển không gian đô thị theo 12 khu vực.
Hà Nội muốn định hướng phát triển không gian tại 12 khu vực
Đô thị trung tâm (hữu ngạn sông Hồng) sẽ tiếp tục là khu vực lõi của Thủ đô, gồm nội đô lịch sử và nội đô mở rộng.
Quy hoạch nhấn mạnh việc bảo tồn di sản, duy trì trung tâm chính trị - hành chính, đồng thời tái thiết đô thị theo mô hình phát triển nén quanh các tuyến giao thông công cộng (TOD). Một số chức năng gây quá tải sẽ được di dời ra ngoài, ưu tiên quỹ đất cho không gian công cộng.
Dọc đường Vành đai 4, Hà Nội dự kiến hình thành chuỗi đô thị mới hiện đại, đóng vai trò vùng đệm cho khu vực nội đô và kết nối các đô thị vệ tinh. Khu đô thị thể thao Olympic gắn với trục di sản Mỹ Đình - Ba Sao - Bái Đính: Hình thành khu liên hiệp thể dục thể thao tầm cỡ quốc tế, đáp ứng việc tổ chức thế vận hội Olympic, ASIAD... đồng bộ với các chức năng phụ trợ, khu đô thị thể thao.
Ở phía bắc sông Hồng, khu vực Mê Linh - Đông Anh - Sóc Sơn sẽ trở thành cực tăng trưởng kinh tế đối ngoại của Thủ đô, gắn với sân bay quốc tế Nội Bài, phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics hàng không và dịch vụ tài chính quốc tế.
Phía đông gồm Gia Lâm - Long Biên được định hướng là đô thị cửa ngõ kết nối với vùng kinh tế phía đông như Hải Phòng và Hưng Yên, phát triển các khu đô thị sinh thái ven sông Hồng và sông Đuống.
Ở phía nam, khu vực Thường Tín - Phú Xuyên được quy hoạch trở thành trung tâm tiếp vận và công nghiệp hỗ trợ của vùng Thủ đô. Đây cũng là nơi dự kiến đặt sân bay quốc tế thứ hai, hình thành mô hình “đô thị sân bay”.
Một đô thị phía nam khác là Vân Đình - Đại Nghĩa, được định hướng phát triển thành trung tâm đô thị dịch vụ - du lịch sinh thái, kết nối chuỗi du lịch tâm linh Tam Chúc, Tràng An, Bái Đính và Hương Sơn.
Khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ sẽ trở thành đô thị giáo dục, y tế và sinh thái nghỉ dưỡng.
Trong khi đó, Hòa Lạc được xác định là trung tâm khoa học, đổi mới sáng tạo gắn với Đại học Quốc gia Hà Nội và Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Các khu vực còn lại gồm Sơn Tây - Tây Đằng - Tản Viên Sơn, đô thị dọc Quốc lộ 32 - trục Tây Thăng Long, đô thị theo Đại lộ Thăng Long, đô thị theo Quốc lộ 6 và không gian phát triển hai bên sông Hồng, tạo thành mạng lưới đô thị liên hoàn với các hành lang xanh và trục cảnh quan lớn.
Phát triển trung tâm tài chính ở Hoàn Kiếm, Nhật Tân
Theo quy hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc gia và khu vực.
Trong giai đoạn đến năm 2030, trung tâm tài chính sẽ đặt tại Hoàn Kiếm, nơi hiện tập trung nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính lớn. Khu vực này sẽ phát triển hệ sinh thái giao dịch tài chính và sàn giao dịch hàng hóa.
Sau năm 2030, trung tâm tài chính thứ hai dự kiến hình thành tại trục Nhật Tân - Sân bay quốc tế Nội Bài, với hạ tầng hiện đại và hệ sinh thái dịch vụ tài chính quốc tế.
Xây dựng cảng hàng không thứ hai ở phía nam
Hà Nội dự kiến xây dựng sân bay thứ hai tại khu vực Ứng Hòa (cũ), cách trung tâm khoảng 40 km. Sân bay có quy mô khoảng 1.300-1.500 ha, công suất dự kiến 30-50 triệu hành khách mỗi năm và khoảng 1 triệu tấn hàng hóa.
Cảng hàng không này sẽ hỗ trợ cho sân bay quốc tế Nội Bài, đồng thời hình thành đô thị sân bay gắn với Phú Xuyên, kết nối các tuyến cao tốc, đường sắt tốc độ cao và metro.
Về lộ trình triển khai mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng, Hà Nội dự kiến đặt các cột mốc đến năm 2035: 6 tuyến, tổng chiều dài khoảng 400km. Thiết lập hệ thống hai tuyến nhanh và các hành lang hướng tâm phục vụ khu đô thị mới, tăng cường dịch vụ kết nối hạt nhân
Đến năm 2045 sõ có 10 tuyến đường sắt đô thị liên vùng, tổng chiều dài khoảng 800km. Hình thành hai tuyến vành đai kép cho Vòng 1 và Vòng 2, tăng cường dịch vụ dọc Sông Hồng và khu phố cổ. Đến năm 2065, triển khai hoàn thiện, tổng chiều dài 1.200km. Hoàn thiện vành đai thứ 3, tăng mật độ tuyến phục vụ khu đô thị mới.
Mở rộng không gian Hồ Gươm, bảo tồn phố cổ, cải tạo lõi đô thị
Quy hoạch cũng nhấn mạnh việc bảo tồn và nâng cấp khu vực trung tâm lịch sử quanh Hồ Hoàn Kiếm.
Thành phố dự kiến mở rộng không gian công cộng tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, đồng thời cải thiện cảnh quan, bổ sung các tiện ích văn hóa và du lịch.
Khu phố cổ Hà Nội sẽ tiếp tục được bảo tồn cấu trúc các tuyến phố truyền thống như Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường… cùng các di tích như Chợ Đồng Xuân và Đền Bạch Mã.
Trong khi đó, khu phố cũ với nhiều công trình kiến trúc Pháp sẽ được tái thiết kết hợp bảo tồn, duy trì các di sản như Nhà hát Lớn Hà Nội, Cầu Long Biên và các biệt thự cổ.
Di dời trường đại học có diện tích nhỏ ra khỏi nội đô
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu sắp xếp lại mạng lưới giáo dục đại học. Nhiều trường đại học quy mô nhỏ trong nội đô sẽ được di dời ra các khu đô thị đại học mới.
Các quần thể đào tạo lớn dự kiến hình thành tại Hòa Lạc, Xuân Mai, Sơn Tây và Sóc Sơn, trong đó khu vực Hòa Lạc giữ vai trò hạt nhân với Đại học Quốc gia Hà Nội.
Quỹ đất sau khi di dời sẽ được ưu tiên cho không gian công cộng, nghiên cứu khoa học và giáo dục.
Theo quy hoạch, Hà Nội cũng sẽ phát triển một số cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia và nâng cấp các trường lớn thành trung tâm đào tạo chất lượng cao, có uy tín trong khu vực và quốc tế.
Một số trường được xác định là đại học trọng điểm gồm Đại học Quốc gia Hà Nội, Bách khoa Hà Nội, Nông nghiệp I Hà Nội, Kinh tế Quốc dân, Y Hà Nội, Sư phạm Hà Nội và Học viện Kỹ thuật Quân sự (Trường Đại học Lê Quý Đôn).
Xây siêu bể chống ngập, đô thị ngầm 4 tầng
Một điểm đột phá của quy hoạch là phát triển không gian ngầm quy mô lớn nhằm giải quyết tình trạng ngập lụt và quá tải hạ tầng.
Thành phố dự kiến xây dựng các “siêu bể ngầm” chứa nước mưa, kết hợp với hạ tầng giao thông ngầm. Không gian dưới lòng đất sẽ được phân thành 4 tầng chức năng, trong đó metro đóng vai trò trục xương sống.
Theo lộ trình, đến năm 2065 Hà Nội có thể sở hữu hàng chục bãi đỗ xe ngầm và khu thương mại ngầm. Tầm nhìn đến năm 2125, khoảng 30-40% diện tích sàn đô thị có thể nằm dưới lòng đất, hình thành mạng lưới logistics ngầm và hạ tầng thông minh vận hành bằng công nghệ số.
Quy hoạch này được kỳ vọng tạo nền tảng để Hà Nội phát triển thành đô thị xanh, hiện đại và bền vững trong thế kỷ tới.
