Theo dữ liệu được nhóm kiểm chứng của BBC Verify phân tích, kể từ đầu tháng 3 đến nay đã có gần 100 tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz. Trong đó, khoảng một phần ba có liên quan đến Iran, 9 tàu thuộc sở hữu của các công ty có địa chỉ liên quan đến Trung Quốc, và 6 tàu có điểm đến là Ấn Độ.
Các tàu đi qua eo Hormuz hiện chủ yếu của Iran, Trung Quốc và Ấn Độ
BBC cho biết, kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ và Israel với Iran bùng nổ vào ngày 28/2, lưu lượng tàu qua Eo biển Hormuz mỗi ngày đã giảm khoảng 95%. Theo Joint Maritime Information Center (JMIC, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp) có trụ sở tại Bahrain, trước khi xung đột xảy ra, mỗi ngày có khoảng 138 tàu đi qua tuyến đường này, vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Dữ liệu từ công ty phân tích vận tải Kpler cho thấy, tính từ đầu tháng đến nay chỉ có tổng cộng 99 tàu đi qua eo Hormuz, trung bình mỗi ngày chỉ còn 5–6 tàu. Nhóm BBC Verify đã theo dõi hành trình của các tàu này cũng như những rủi ro mà chúng phải đối mặt.
Phân tích cho thấy gần một phần ba số tàu đi qua eo Hormuz gần đây có liên quan đến Iran, trong đó có 14 tàu treo cờ Iran, cùng một số tàu khác bị Mỹ và phương Tây trừng phạt vì nghi tham gia vào hoạt động buôn bán dầu của Tehran. Ngoài ra, có 9 tàu thuộc sở hữu của các công ty có địa chỉ liên quan đến Trung Quốc, và 6 tàu có điểm đến là Ấn Độ.
Cũng có nhiều tàu không liên quan trực tiếp đến Iran nhưng vẫn cập cảng nước này, bao gồm một số tàu thuộc sở hữu của các công ty Hy Lạp.
Báo cáo cho biết, một số tàu đi qua eo Hormuz thành công dường như đã chọn lộ trình dài hơn bình thường. Ví dụ, một tàu chở dầu mang cờ Pakistan khi đi qua eo biển này hôm 15/3 đã di chuyển gần bờ biển Iran hơn thay vì đi theo luồng trung tâm phổ biến.
Chuyên gia Bradley Martin từ RAND Corporation nhận định rằng con tàu này có thể đã làm theo chỉ dẫn của Iran. Ông cho rằng việc thay đổi tuyến đường này cho thấy có thể một số khu vực có nguy cơ tồn tại thủy lôi, hoặc tuyến đường đó giúp Iran dễ dàng nhận diện tàu thuyền hơn.
Các đồng minh Mỹ bắt đầu thay đổi lập trường về đưa tàu hải quân hộ tống
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz trong một cuộc phỏng vấn với CBS hôm 22/3 cho biết rằng các đồng minh của Mỹ đang bắt đầu “thay đổi lập trường”, chuẩn bị ủng hộ việc mở lại Eo biển Hormuz — điều mà trước đó Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần thúc giục họ thực hiện.
Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran từ ngày 28/2, các nước đồng minh trong NATO vẫn tỏ ra né tránh trong vấn đề đưa tàu Hải quân hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz. Điều này đã khiến ông Trump tỏ ra rất không hài lòng. Hôm 20/3, ông tiếp tục chỉ trích các nước NATO, cho rằng “nếu không có Mỹ, NATO chỉ là con hổ giấy”.
Ông Trump đã đăng tải trên Truth Social: “NATO chỉ là một con hổ giấy nếu không có Mỹ! Họ không sẵn lòng tham gia cuộc chiến ngăn chặn một Iran có khả năng hạt nhân. Giờ đây, khi cuộc chiến đã thắng lợi về mặt quân sự và họ không còn nhiều nguy hiểm, họ lại than phiền về việc bị buộc phải trả giá dầu cao nhưng lại không sẵn lòng giúp mở lại eo biển Hormuz. Đây đơn giản chỉ là một chiến dịch quân sự, và đó là lý do duy nhất khiến giá dầu cao”.
Ông Trump kêu gọi các quốc gia khác, đặc biệt là những quốc gia phụ thuộc vào eo biển Hormuz để vận chuyển dầu, đóng góp vào việc đảm bảo an ninh trong khu vực và khôi phục hoạt động vận chuyển hàng hải. Eo biển này là điểm nghẽn đối với khoảng 20% lượng xuất khẩu dầu mỏ và vận chuyển thương mại của thế giới.
Đáp lại áp lực liên tục từ Washington, Tổng thư ký NATO Mark Rutte trong cuộc phỏng vấn cùng chương trình hôm 22/3 đã kêu gọi ông Trump “thấu hiểu” sự do dự của các đồng minh.
Ông Rutte nói: “Tôi hiểu sự thất vọng của ngài Tổng thống, vì những việc này cần thời gian. Nhưng tôi cũng mong có sự thông cảm, bởi các quốc gia cần có sự chuẩn bị. Ban đầu, họ không được thông báo trước về các cuộc tấn công vào Iran, điều đó có lý do chính đáng. Nhưng giờ đây mọi người đang cùng hợp tác để đảm bảo an toàn cho việc đi lại qua Eo biển Hormuz”.
Ông Rutte cũng cho biết, kể từ hôm thứ Năm (19/3), đã có 22 quốc gia, trong đó bao gồm cả các thành viên NATO, chủ động tham gia các nỗ lực đảm bảo an ninh tại Eo biển Hormuz. Ông nói: “Chúng ta cần làm gì, khi nào cần, và cần ở đâu — ba câu hỏi này đang dần được giải quyết để đáp lại lời kêu gọi của Tổng thống Trump, nhằm đảm bảo tự do hàng hải qua Hormuz”.
Đáng chú ý, ngoài việc khẳng định sự “thay đổi thái độ” của các đồng minh, Đại sứ Mike Waltz còn tiết lộ trong cuộc phỏng vấn rằng Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi đã cam kết “triển khai một phần lực lượng hải quân” để bảo vệ an toàn hàng hải tại Hormuz.
Ông Trump và bà Takaichi đã có cuộc gặp song phương tại Nhà Trắng hôm 19/3, tuy nhiên hai bên chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố chính thức bằng văn bản nào liên quan đến việc Nhật tham gia hộ tống các thương thuyền tại Eo biển Hormuz.
Theo Creader, VOA
