Tiềm năng “miếng bánh” tiêm chủng
Thị trường tiêm chủng tại Việt Nam hiện được cung cấp qua hai kênh chính, gồm chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia và dịch vụ tiêm chủng tư nhân.
Chương trình tiêm chủng mở rộng của Nhà nước tập trung vào các nhóm đối tượng và vaccine theo quy định; trong khi nhiều vaccine dành cho thanh thiếu niên, người trưởng thành và người cao tuổi vẫn thuộc nhóm dịch vụ tự chi trả.
Khoảng trống này tạo ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho thị trường tiêm chủng tư nhân, đặc biệt khi nhu cầu tiêm phòng ngoài EPI (tiêm chủng mở rộng) tiếp tục gia tăng.
Bên cạnh đó, thu nhập “đi lên” và quá trình đô thị hóa tại các thành phố như TP.HCM và Hà Nội đang thúc đẩy sự chuyển dịch từ tiêm chủng cơ bản sang trải nghiệm tiêm chủng cao cấp. Người tiêu dùng thành thị hiện nay mong muốn sự tiện lợi, tích hợp kỹ thuật số và lựa chọn vaccine đa dạng hơn.
Chứng khoán Rồng Việt ước tính doanh thu thị trường vaccine tăng trưởng có tốc độ trung bình 3,1%/năm trong giai đoạn 2014 - 2023, đạt 20.010 tỷ vào năm 2023. Giai đoạn 2024 - 2030, thị trường này dự kiến tăng trưởng với tốc độ trung bình 6%/năm, đạt 30.174 tỷ đồng vào năm 2030.
Có một thực tế là những năm gần đây, thị trường tiêm chủng Việt Nam chứng kiến sự tham gia mạnh mẽ của các đơn vị tư nhân.
Khảo sát của VietTimes cho thấy hiện có ba chuỗi tư nhân lớn ở Việt Nam cung cấp dịch vụ tiêm chủng gồm VNVC, Long Châu và Nhi Đồng 315. Ngoài ra, trên thị trường còn có các một số bệnh viện tư cung cấp dịch vụ tiêm chủng như Vinmec, Medlatec, Thu Cúc, Hồng Ngọc…
VNVC duy trì vị trí ngôi vương
Trong số ba “ông lớn” tiêm chủng nêu trên, VNVC là ra đời sớm nhất (2017) và là hệ thống tiêm chủng vaccine dịch vụ hiện đại, có quy mô và mức độ đầu tư lớn nhất Việt Nam hiện nay.
Doanh thu VNVC ước đạt 9.200 tỷ đồng trong năm 2023, chiếm khoảng 46% thị phần tiêm chủng Việt Nam (ước tính của Chứng khoán Rồng Việt).
Tính đến cuối năm 2025 VNVC sở hữu gần 260 trung tâm trên toàn quốc.
Việc xuất hiện sớm và định vị dịch vụ “tiêm chủng 5 sao” đã giúp VNVC tạo nên tên tuổi.
Lợi thế của VNVC là mối quan hệ với các đối tác chiến lược là các hãng vaccine lớn trên thế giới như GlaxoSmithKline (Bỉ), Sanofi Pasteur (Pháp), Pfizer (Mỹ), Merck Sharp and Dohme (Mỹ)... Nhờ vậy, VNVC có thể đàm phán trực tiếp, độc lập nhập khẩu chính hãng vaccine số lượng lớn hoặc các loại vaccine khan hiếm.
Một lợi thế khác của VNVC là nằm trong hệ sinh thái bao gồm bệnh viện đa khoa Tâm Anh và Eco Pharma (chuỗi nhà thuốc đầu tiên tại Việt Nam đạt ba chuẩn WHO-GSP, GDP và GPP). Các đơn vị thành viên trong hệ sinh thái có thể cung cấp dịch vụ chéo, mang lại tiện ích cho khách hàng.
Chiến lược của VNVC không chỉ dừng lại ở thương mại mà đang tiến sâu vào lĩnh vực sản xuất. Tháng 5/2025, doanh nghiệp đã khởi công dự án “Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC” tại tỉnh Tây Ninh với vốn đầu tư ban đầu hơn 2.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 100 triệu liều/năm, hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế như WHO, EU và FDA.
Nhà máy dự kiến đi vào hoạt động cuối năm 2027, sẽ từng bước sản xuất các vaccine quan trọng, từ đó đáp ứng đầy đủ số lượng lớn vaccine “Made in Vietnam” chất lượng cao, chi phí thấp cho thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu cho các nước trong khu vực.
Việc hướng tới tự chủ về Vaccine là bước ngoặt quan trọng đối với VNVC so với các chuỗi trên thị trường hiện nay, nhất là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp cũng muốn tham gia vào cuộc này.
Sự bứt tốc thần tốc của Long Châu
Chuỗi tiêm chủng Long Châu thuộc CTCP Dược phẩm FPT Long Châu (công ty con của FPT Retail). Long Châu hiện là chuỗi tiêm chủng có tốc độ mở trung tâm tiêm chủng nhanh nhất hiện nay.
Long Châu bắt đầu mở trung tâm tiêm chủng đầu tiên vào tháng 7/2023 với 2 trung tâm đầu tiên. Tính đến cuối năm 2024, số trung tâm tiêm chủng cán mốc 126, tăng 116 trung tâm so với hồi đầu năm.
Sau đó một năm (2025), đà tăng trưởng này tiếp tục được mở rộng với 223 trung tâm. Tính đến cuối quý I/2026, số trung tâm tiếp cận đến ngưỡng 228 và tiến tới mốc 236 vào cuối tháng 6.
Long Châu khai thác lợi thế của hơn 2.600 cửa hàng bán lẻ dược phẩm hiện hữu cùng tên (nhà thuốc Long Châu) ở các khía cạnh độ nhận diện thương hiệu phổ biến, tệp khách hàng lớn, cũng như chia sẻ cơ sở vật chất có sẵn.
Khác với mô hình trung tâm quy mô lớn của VNVC, khoảng 80% trung tâm tiêm chủng của Long Châu được tích hợp ngay trong các nhà thuốc theo mô hình shop-in-shop. Mô hình này giúp doanh nghiệp tận dụng mạng lưới nhà thuốc sẵn có để tối ưu chi phí mặt bằng, đồng thời giảm chi phí thu hút khách hàng thông qua tệp khách hàng hiện hữu.
Ngoài ra, Long Châu còn có lợi thế áp dụng công nghệ trong hoạt động bán lẻ với nền tảng từ công ty liên quan là FPT – một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu của Việt Nam. Thêm vào đó, Long Châu thực hiện chiến lược giá cạnh tranh để gia tăng tệp khách hàng.
Về tình hình kinh doanh, ở thời điểm hiện tại, mảng tiêm chủng đóng góp dưới 5% doanh thu của Long Châu và được FPT Retail kỳ vọng tăng lên 10% trong 5 năm tới nhờ tăng độ phủ hệ thống. Theo doanh nghiệp, mảng tiêm chủng đã đạt mức hòa vốn ở cấp độ cửa hàng và dự kiến đạt điểm hòa vốn ở cấp độ toàn chuỗi vào năm 2027.
Tuy nhiên, theo nhận định của Mirae Asset, mảng tiêm chủng hiện chưa đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh của FPT Retail nhưng mô hình này có khả năng mở rộng với chi phí đầu tư thấp nhờ tận dụng mạng lưới nhà thuốc hiện hữu. “Đây cũng là một bước đi phù hợp với chiến lược mở rộng hệ sinh thái/dịch vụ có thể đem lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn so với bán thuốc truyền thống”, đơn vị phân tích nhận định.
Nhi Đồng 315 dần hụt hơi trên đường đua thị phần
Nhi Đồng 315 ra đời vào tháng 6/2019, thuộc CTCP Y Tế Chấn Văn, chủ yếu hướng đến đối tượng trẻ em. Y Tế Chấn Văn hoạt động kinh doanh chính là phòng khám đa khoa, phòng khám chuyên khoa nhi, phòng khám chuyên khoa sản, phòng khám chuyên khoa da liễu…
Nhi Đồng 315 đang có những thế mạnh nhất định khi đi khai thác thị trường ngách, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mẹ và bé, đây là mảnh đất tiềm năng, mang tính ổn định cao. Hơn nữa, Nhi Đồng 315 cũng có lợi thế tương tự như VNVC hoặc Long Châu khi tận dụng được hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe của công ty chủ quản.
Tuy nhiên, Nhi Đồng 315 (hơn 100 cơ sở) đang tỏ ra chậm hơn Long Châu trong việc mở rộng cơ sở do thiếu lợi thế về kinh nghiệm bán lẻ cũng như không có được độ nhận diện thương hiệu của VNVC. Bên cạnh đó, các trung tâm tiêm chủng của Nhi Đồng 315 phần lớn hiện diện ở TP.HCM trong khi hai đối thủ sừng sỏ trong ngành có sự phân bổ đồng đều trên các địa bàn.
Dù đang yếu thế hơn các đối thủ nhưng Nhi Đồng 315 nhận được nhiều sự quan tâm từ các quỹ đầu tư. Một số đơn vị đã và đang rót vốn vào Nhi Đồng 315 có thể kể đến như BDA Capital Partners, TVS, Nisaetus, Samsara Holdings, Tremont Capital Ventures International, Quỹ đầu tư chính phủ Singapore (GIC), một tập đoàn chăm sóc sức khỏe giấu tên của Nhật Bản và các nhà đầu tư cá nhân.
Từ các yếu tố nêu trên có thể thấy được Nhi Đồng 315 hiện chưa là đối thủ gây ra thách thức cho VNVC hoặc Long Châu. Do đó, cuộc đua tiêm chủng nóng nhất hiện nằm ở VNVC và Long Châu.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ rộng hơn, Chứng khoán Rồng Việt cho rằng hoạt động tiêm chủng đòi hỏi những tiêu chuẩn an toàn khắt khe từ cơ quan quản lý. Đơn cử như việc xử lý sốc phản vệ sau tiêm, các bệnh viện với trang thiết bị tiên tiến hơn có thể xử lý sốc phản vệ tốt hơn, điều đó có thể làm một số khách hàng tiềm năng e ngại.
Hiện nay, đã có một số bệnh viện thuộc hệ thống công lập mở các trung tâm tiêm chủng với dịch vụ không thua kém tư nhân, giá cả cạnh tranh, lại có cơ sở vật chất đầy đủ vốn có của các bệnh viện tuyến đầu.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế đặt mục tiêu tăng cường tỷ lệ tiêm chủng trong dài hạn. Chương trình tiêm chủng mở rộng hiện đã, đang mở rộng phạm vi tiêm chủng với nhiều loại vaccine hơn, và có thể trong tương lai sẽ tiếp tục (tuy điều đó còn phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước và khả năng sản xuất vaccine của Việt Nam).
Vì thế, thị phần của các cơ sở tiêm chủng tư nhân trong trường hợp này sẽ bị ảnh hưởng.
