Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới, đang thực hiện một bước đi đầy tham vọng nhằm đưa giáo dục Trí tuệ Nhân tạo (AI) vào chương trình giảng dạy cho trẻ em từ 8 tuổi trở lên, bắt đầu từ năm học giữa năm 2026. Thay đổi này mở rộng đáng kể nhóm tuổi mục tiêu so với quy định hiện hành (11 đến 17 tuổi), thể hiện nỗ lực của chính phủ nhằm biến AI thành một kỹ năng cơ bản và phổ quát.
Bộ Giáo dục Ấn Độ, vào cuối tháng trước, tuyên bố giáo dục AI sẽ được "tích hợp hữu cơ từ giai đoạn nền tảng, bắt đầu từ lớp ba" vào năm tới. Để hỗ trợ các giáo viên, chính phủ cam kết chuẩn bị "tài liệu tài nguyên, sổ tay hướng dẫn và tài nguyên kỹ thuật số trước tháng 12 năm 2025."
Chính phủ Ấn Độ đã giới thiệu giáo dục AI vào chương trình giảng dạy từ năm 2020 như một phần của Chính sách Giáo dục Quốc gia mới, cùng với các môn học "đương đại" khác. Hiện tại, các trường công lập và một số trường tư thục áp dụng hướng dẫn của chính phủ cung cấp các mô-đun kỹ năng AI kéo dài 15 giờ cho học sinh từ lớp 6 đến lớp 8 (trung học cơ sở) và các môn học tùy chọn liên quan đến AI cho học sinh từ lớp 9 đến lớp 12 (trung học phổ thông).
Mục tiêu phổ cập AI tới 200 triệu học sinh
Chương trình giáo dục mới mở rộng phạm vi giáo dục AI xuống cấp tiểu học (lớp 3 đến lớp 5), tức là trẻ em trong độ tuổi từ 8 đến 10. Với 66 triệu trẻ em đang theo học cấp tiểu học trong năm học 2024-2025, tổng số trẻ em đủ điều kiện tham gia giáo dục AI, bao gồm cả cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, dự kiến sẽ đạt gần 200 triệu vào năm 2026.
Chính sách giáo dục mới này nhận được cả phản hồi tích cực và tiêu cực từ giới chuyên gia. Ông Akshay Mashelkar, người sáng lập và CEO của Experimind Labs, một trung tâm nghiên cứu giáo dục, nhận định: "Vì nhiều công cụ AI là miễn phí, nhận thức và đào tạo đúng đắn có thể giúp học sinh sử dụng chúng một cách hiệu quả."
Tuy nhiên, gánh nặng đặt lên vai giáo viên là rất lớn. Mặc dù chính phủ lên kế hoạch cung cấp tài nguyên học tập dựa trên video, ông Mashelkar chỉ ra rằng nhiều giáo viên "vẫn đang vật lộn với các công cụ kỹ thuật số cơ bản, vì vậy việc kỳ vọng họ dạy AI ngay lập tức là không thực tế."
Khó khăn trong hạ tầng và phương pháp giảng dạy
Nhiều chuyên gia khác bày tỏ lo ngại về tính hiệu quả của chương trình AI do thiếu thốn về cơ sở hạ tầng. Ông Shrinidhi R. S., người sáng lập và CEO của Cherrilearn, một công ty công nghệ giáo dục, cho biết: "Việc triển khai chương trình giảng dạy AI bắt buộc bị hạn chế bởi khoảng cách cơ sở hạ tầng. Nhiều trường học nông thôn chỉ chia sẻ một phòng thí nghiệm cho nhiều khối lớp".
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục Ấn Độ, chỉ có 63% trường học có kết nối Internet và 65% có máy tính, trong đó 58% số máy tính này hoạt động được. Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ vẫn cần phải cung cấp quyền truy cập Internet và máy tính cho hơn một phần ba số trường học trên toàn quốc. Sự chênh lệch giữa các bang cũng là một vấn đề lớn.
Vấn đề sâu sắc hơn nằm ở việc chính sách có đáp ứng được nhu cầu thực sự của học sinh hay không. Bà Yamini Aiyar, cựu Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chính sách, cho rằng: "Câu hỏi khó hơn ở đây không phải là về hậu cần triển khai AI trong trường học, mà là làm thế nào nó phù hợp với bối cảnh giáo dục rộng lớn hơn ở Ấn Độ". Bà chỉ ra rằng phương pháp dạy học ở Ấn Độ vẫn bị chi phối bởi học thuộc lòng, nơi "giáo dục đồng nghĩa với điểm thi tốt".
Nếu không thoát khỏi lối mòn học thuộc lòng, giáo dục AI có thể là con dao 2 lưỡi. Bà Aiyar nhấn mạnh: "Kỹ năng quan trọng nhất cần truyền đạt cho thế hệ tiếp theo là tư duy phản biện thay vì chỉ dạy học sinh cách đặt câu lệnh cho AI".
Ông Praveen Mokkapati, Giám đốc AI tại NASSCOM, đề xuất: "Giáo dục AI ở cấp nền tảng nên mang tính trải nghiệm, trực quan và phù hợp với bối cảnh, thay vì trừu tượng hoặc kỹ thuật. Đối với học sinh nhỏ tuổi, điều này có thể đạt được thông qua các hoạt động trò chơi hóa, truyện kể và hình ảnh minh họa phản ánh môi trường xung quanh, chẳng hạn như trợ lý giọng nói, ứng dụng thời tiết hoặc công cụ dịch thuật".
