Quân đội Ukraine đang buộc phải vận hành những xe tăng chiến đấu chủ lực M1A1 Abrams do Mỹ sản xuất ở cách xa tiền tuyến, sau khi dòng xe tăng này cho thấy mức độ dễ tổn thương cao trước các cuộc tấn công của Nga.
Những chiếc Abrams do Mỹ viện trợ lần đầu được Ukraine đưa vào chiến đấu từ tháng 2/2024. Tuy nhiên, chúng nhanh chóng chịu tổn thất nghiêm trọng. Dù Ukraine nhiều lần rút Abrams khỏi khu vực tiền tuyến và triển khai nhiều biện pháp nhằm tăng cường khả năng bảo vệ giáp, đến đầu tháng 6/2025, quân đội nước này được đánh giá đã mất tới 87% số Abrams được cung cấp. Phần lớn những chiếc xe tăng này bị phá hủy, trong khi một số khác bị bỏ lại trên chiến trường và rơi vào tay lực lượng Nga.
Năm 2025, Australia tiếp tục chuyển giao cho Ukraine 49 xe Abrams đã được loại biên khỏi lực lượng nước này. Việc những chiếc xe tăng nói trên không được đưa ra tiền tuyến dường như phản ánh những bài học mà Ukraine đã rút ra về khả năng sống sót của Abrams trong môi trường tác chiến hiện nay.
Điểm yếu lớn: quá cao và khó che giấu
Các quân nhân Ukraine được phỏng vấn cho rằng một trong những nhược điểm lớn nhất của Abrams nằm ở chính kích thước của nó.
Một quân nhân nhận xét rằng xe tăng này “rất cao và rất lớn, nên rất khó che giấu”. Đặc điểm đó trở thành yếu tố quan trọng khiến Abrams dễ bị phát hiện và trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công.
Trong khi đó, những dòng xe tăng do Liên Xô thiết kế thường có thân xe thấp hơn đáng kể, qua đó giúp giảm khả năng bị phát hiện và tấn công trên chiến trường.
Dù vậy, các binh sĩ Ukraine vẫn đánh giá tích cực một số đặc tính của Abrams, đặc biệt là độ chính xác khi khai hỏa và khả năng cơ động. Xe tăng Mỹ sử dụng động cơ turbine khí, một đặc điểm khá hiếm trên xe tăng chiến đấu chủ lực và cũng xuất hiện trên dòng T-80 do Liên Xô phát triển, hiện vẫn được Ukraine vận hành.
Khả năng của động cơ turbine khí trong điều kiện địa hình khắc nghiệt cũng nhận được đánh giá tích cực từ cả các kíp xe Ukraine và Nga. Theo các binh sĩ, Abrams và T-80 có thể hoạt động hiệu quả ở những khu vực mà một số xe tăng khác, trong đó có Leopard do Đức sản xuất, dễ bị sa lầy.
Tiêu tốn nhiên liệu và đòi hỏi bảo dưỡng cao
Bên cạnh khả năng sống sót, các kíp xe Ukraine còn phàn nàn về yêu cầu bảo dưỡng tương đối khắt khe của Abrams.
Hệ thống bánh chịu tải và bộ phận vận hành của xe cần được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên. Trong khi đó, động cơ turbine khí tiêu thụ một lượng nhiên liệu rất lớn, tạo thêm gánh nặng hậu cần cho lực lượng vận hành.
Abrams nguyên bản của Mỹ sử dụng nhiên liệu hàng không JP-8. Tuy nhiên, những chiếc xe được Ukraine tiếp nhận đã phải được cải tiến để có thể vận hành bằng nhiên liệu diesel, phù hợp hơn với điều kiện khai thác của quân đội Ukraine.
Một thành viên kíp xe mang mật danh Kubik giải thích lý do Abrams hiện được giữ xa các hoạt động tiền tuyến:
“Hiện tại, chúng tôi không sử dụng chúng nữa ở phía trước — không có cách nào... Đối phương đã phát triển thành phần tác chiến bằng drone rất mạnh, còn chúng tôi hiện chưa có phương tiện để đối phó với điều đó.”
Nhận xét này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở lớp giáp hay kích thước của Abrams. Sự phổ biến của drone trên chiến trường Ukraine đã tạo ra một môi trường tác chiến mới, trong đó ngay cả những xe tăng được bảo vệ tốt cũng có thể bị phát hiện, theo dõi và tấn công từ nhiều hướng.
Khoảng trống về hệ thống phòng vệ chủ động
Một hạn chế khác của Abrams là xe tăng này chưa được trang bị hệ thống phòng vệ chủ động tương đương những giải pháp đang được Nga phát triển và triển khai.
Liên Xô từng là một trong những quốc gia tiên phong tích hợp hệ thống phòng vệ chủ động (APS) lên xe tăng chiến đấu chủ lực. Tuy nhiên, cho đến nay, các xe tăng đang phục vụ trong quân đội Ukraine vẫn chưa được trang bị rộng rãi loại hệ thống này. Các giải pháp APS cũng chỉ bắt đầu được đưa vào biên chế tại phương Tây từ giữa những năm 2020.
Nga cũng mới đẩy mạnh triển khai APS trên xe tăng tiền tuyến trong thời gian gần đây. Từ năm 2024, các hệ thống như vậy đã được đưa lên một số biến thể T-90M và T-72B3, giúp tăng khả năng chống lại một số loại vũ khí tấn công từ phía trên, bao gồm đạn lảng vảng và drone.
Trong số các giải pháp đáng chú ý của Nga có Arena-M, hệ thống tiếp tục được hiện đại hóa nhằm nâng cao khả năng đối phó với mối đe dọa từ drone.
Việc Abrams thiếu một hệ thống phòng vệ chủ động có khả năng đối phó hiệu quả với các mối đe dọa kiểu này tiếp tục được xem là một điểm yếu đáng kể.
Trên chiến trường Ukraine, nơi drone ngày càng đóng vai trò quan trọng trong trinh sát, chỉ thị mục tiêu và tấn công, khả năng sống sót của xe tăng không còn chỉ phụ thuộc vào độ dày của lớp giáp. Khả năng tránh bị phát hiện, giảm dấu hiệu quan sát được và chống lại các đòn đánh từ nhiều hướng đang trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng đối với mọi xe tăng chiến đấu chủ lực.
Theo MW
