Trung Quốc đang sử dụng một trong những vệ tinh thời tiết địa tĩnh mạnh nhất thế giới để theo dõi các cơn dông dữ dội trên bầu trời Nepal, cung cấp dữ liệu thời tiết theo thời gian thực trong bối cảnh hai nước tiếp tục hoạt động tìm kiếm và cứu hộ sau vụ sập sông băng thảm khốc hồi tháng trước.
Khả năng theo dõi bão và phát hiện sét của vệ tinh Fengyun-4C được kỳ vọng giúp cung cấp những cảnh báo sớm quan trọng về các hiện tượng thời tiết cực đoan, vốn có thể gây thêm nguy hiểm cho lực lượng cứu hộ và những cộng đồng đang chịu ảnh hưởng của thiên tai.
Được phóng vào tháng 12/2025, Fengyun-4C hiện hoạt động ở độ cao khoảng 36.000 km trên đường xích đạo. Vệ tinh được trang bị thiết bị lập bản đồ sét Lightning Mapping Imager (LMI), có khả năng ghi nhận 500 khung hình mỗi giây và xử lý tới 30 gigabit dữ liệu mỗi giây để xác định vị trí của từng tia sét.
Xử lý 30 gigabit dữ liệu mỗi giây
Các kỹ sư Trung Quốc ví khả năng xử lý dữ liệu của Fengyun-4C với việc phát đồng thời 30 bộ phim độ phân giải cao mỗi giây, nhưng vẫn có thể nhận diện từng đèn giao thông xuất hiện trong mỗi khung hình.
Đây là năng lực đặc biệt quan trọng khi theo dõi những hệ thống giông bão phát triển nhanh. Thay vì chỉ ghi nhận một bức tranh tổng thể về mây và mưa, LMI có thể cung cấp hình ảnh liên tục về hoạt động của sét bên trong các vùng bão mạnh, cho phép các nhà khí tượng quan sát diễn biến gần như theo từng khung hình.
Theo Tân Hoa Xã, chỉ vài giờ sau khi thảm họa liên quan đến sông băng xảy ra vào tuần trước, Bắc Kinh đã bắt đầu triển khai hoạt động quan trắc khẩn cấp xuyên biên giới.
Trọng tâm của hệ thống này là dữ liệu hình ảnh liên tục từ LMI, giúp các chuyên gia khí tượng theo dõi chi tiết hoạt động sét trong những vùng mây đối lưu mạnh.
Kết hợp nhiều nguồn dữ liệu thời tiết
Fengyun-4C không hoạt động đơn lẻ. Dữ liệu từ thiết bị lập bản đồ sét được kết hợp với hình ảnh chuyển động của mây, dữ liệu về quá trình hình thành đối lưu và các ước tính lượng mưa do dòng vệ tinh Fengyun-4 cung cấp.
Hệ thống này cũng sử dụng dữ liệu đo và quan trắc lượng mưa từ Fengyun-3G, qua đó tạo ra bức tranh toàn diện hơn về diễn biến thời tiết trong khu vực.
Nhờ kết hợp những nguồn dữ liệu trên, các nhà dự báo có thể theo dõi sự thay đổi của lượng mưa và các điều kiện khí tượng ở khu vực Nepal theo thời gian thực.
Trong các hệ thống thời tiết cực đoan, sét là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất cho thấy một cơn bão đang mạnh lên. Việc theo dõi hoạt động sét có thể giúp xác định khu vực giông bão đang gia tăng cường độ, tốc độ di chuyển của hệ thống và nguy cơ thời tiết nguy hiểm sắp xuất hiện.
Những thông tin này đặc biệt quan trọng tại các khu vực miền núi, nơi thời tiết thay đổi nhanh có thể kéo theo lũ quét, sạt lở đất hoặc gió mạnh có sức tàn phá lớn.
Cảnh báo sớm hơn cho lực lượng cứu hộ
Khả năng phát hiện và theo dõi từng tia sét giúp các nhà khí tượng có thêm dữ liệu để đưa ra cảnh báo sớm và chính xác hơn về những diễn biến nguy hiểm của thời tiết.
Điều này càng có ý nghĩa trong các chiến dịch cứu hộ sau thiên tai. Khi lực lượng tìm kiếm và cứu nạn đang hoạt động tại những khu vực vốn đã chịu ảnh hưởng nặng nề, một đợt mưa lớn, lũ quét hoặc sạt lở mới có thể nhanh chóng biến điều kiện cứu hộ thành tình huống nguy hiểm.
Dữ liệu từ Fengyun-4C vì thế không chỉ phục vụ mục đích dự báo thời tiết thông thường. Trong hoạt động cứu hộ xuyên biên giới tại Nepal, khả năng quan sát liên tục các hệ thống giông bão có thể giúp lực lượng chức năng nhận biết sớm những khu vực thời tiết đang xấu đi và chủ động đánh giá nguy cơ đối với các đội cứu hộ cũng như người dân trong vùng bị ảnh hưởng.
Với khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ và quan sát hoạt động sét với tốc độ cao, Fengyun-4C đang cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của công nghệ vệ tinh trong việc theo dõi thời tiết cực đoan và hỗ trợ ứng phó thiên tai.
Theo SCMP
