Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự kiến ngày 7/9 sẽ công bố kế hoạch tăng đầu tư của Liên minh châu Âu (EU) vào Greenland, đồng thời thắt chặt quan hệ chính trị với vùng lãnh thổ Bắc Cực thuộc Đan Mạch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định nên thuộc về Mỹ.
Bà von der Leyen tới Greenland ngày 6/9, bắt đầu chuyến thăm kéo dài hai ngày nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với chính quyền Greenland và Đan Mạch. Hai bên đã nhiều lần kiên quyết bác bỏ chiến dịch của ông Trump nhằm sáp nhập hòn đảo lớn nhất thế giới.
Là người đứng đầu cơ quan điều hành của EU gồm 27 quốc gia, bà von der Leyen được cho là sẽ công bố kế hoạch đầu tư vào một số lĩnh vực tại Greenland, trong đó có khoáng sản quan trọng, thông tin liên lạc vệ tinh và năng lượng tái tạo.
Tại thủ phủ Nuuk ngày 6/9, bà von der Leyen cho biết gói hỗ trợ sẽ có quy mô “đáng kể” nhưng không tiết lộ chi tiết.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cho biết vùng lãnh thổ này muốn tiếp tục phát triển “tình hữu nghị gần gũi và quan hệ đối tác tốt đẹp” với EU.
Chuyến thăm của bà von der Leyen diễn ra trong bối cảnh Bắc Cực ngày càng trở nên quan trọng về địa chính trị đối với các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc và châu Âu. Băng tan đang mở ra những tuyến hàng hải mới, đồng thời giúp việc tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào của khu vực trở nên dễ dàng hơn.
“Những cảnh quan ngoạn mục và vẻ đẹp tự nhiên của Greenland sẽ còn ở lại trong tôi rất lâu. Nhưng những dấu vết rõ ràng của biến đổi khí hậu trên lớp băng cũng vậy”, bà von der Leyen viết trên mạng xã hội X sau chuyến đi thuyền dưới bầu trời xanh trong, giữa một vịnh hẹp rải rác những mảng băng.
“Khi băng tan, một thực tế mới đang hình thành”, bà viết.
Nỗ lực kiểm soát Greenland của ông Trump từng gây khủng hoảng
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến quan hệ Mỹ - châu Âu rơi vào khủng hoảng và gây xáo trộn trong liên minh quân sự NATO xuyên Đại Tây Dương khi gia tăng yêu cầu Washington phải kiểm soát Greenland.
Ông Trump lập luận rằng Đan Mạch, một thành viên NATO, không đủ khả năng bảo vệ hòn đảo này.
Các quan chức châu Âu nhấn mạnh Greenland thuộc lãnh thổ nằm trong phạm vi bảo vệ của NATO, đồng nghĩa hòn đảo được hưởng cơ chế phòng thủ tập thể của liên minh. Washington cũng đã có quyền tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland theo một hiệp ước lâu đời.
Căng thẳng sau đó hạ nhiệt phần nào khi ông Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhất trí tại Davos hồi tháng 1 rằng Mỹ, Đan Mạch và Greenland sẽ bắt đầu các cuộc đàm phán nhằm giải quyết bất đồng, trong khi NATO tăng cường vai trò trong vấn đề an ninh Bắc Cực.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán ba bên đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận. Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7, ông Trump một lần nữa khẳng định Mỹ nên kiểm soát Greenland.
Dù Đan Mạch là thành viên EU, Greenland đã rời khối này vào năm 1985. Tuy vậy, người dân Greenland mang quốc tịch Đan Mạch và vì thế cũng là công dân EU.
EU từ lâu đã cung cấp tài chính cho Greenland, chủ yếu để chi trả cho quyền đánh bắt cá và hỗ trợ hệ thống giáo dục của vùng lãnh thổ này.
Theo các quan chức EU, gói hỗ trợ mà bà von der Leyen dự kiến công bố không chỉ đánh dấu sự gia tăng đáng kể về nguồn vốn mà còn mở rộng phạm vi các lĩnh vực được nhận đầu tư từ EU.
Điều này cho thấy Brussels đang muốn nâng tầm quan hệ với Greenland trong lúc Bắc Cực ngày càng trở thành một điểm nóng cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.
Theo Reuters
