Theo quy hoạch, Hà Nội có 7 tuyến đường vành đai với tổng chiều dài khoảng 285 km, gồm 5 tuyến chính là vành đai 1, 2, 3, 4, 5 và 2 tuyến hỗ trợ là vành đai 2,5 và 3,5.
Hiện vành đai 2 và vành đai 3 cơ bản khép kín nhưng còn một số đoạn chưa hoàn thiện. Vành đai 1 còn đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, dự kiến thông xe kỹ thuật trong tháng 1/2026. Các tuyến vành đai 2,5; 3,5; 4 đang được triển khai, trong khi vành đai 5 dự kiến khởi công vào quý IV/2026.
Trước sáp nhập, vành đai 5 đi qua 8 địa phương
Đường vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội là tuyến giao thông chiến lược được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 561/QĐ-TTg ngày 18/4/2014.
Theo quy hoạch chi tiết năm 2014, đường vành đai 5 dài khoảng 331 km (không bao gồm 41 km đi trùng cao tốc Nội Bài - Hạ Long, Hà Nội - Thái Nguyên, Nội Bài - Lào Cai và quốc lộ 3); đi qua địa bàn các tỉnh thành (trước khi sáp nhập địa giới hành chính): Hà Nội, Hòa Bình, Hà Nam, Thái Bình, Hải Dương, Bắc Giang, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc.
Cụ thể, đoạn qua thành phố Hà Nội (dài khoảng 48 km): Từ vị trí cầu Vĩnh Thịnh, tuyến nhập vào đi trùng đường Hồ Chí Minh dài khoảng 21,5 km, giao với cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình tại xã Yên Bình, huyện Thạch Thất, tuyến đi về phía Nam sang địa phận tỉnh Hòa Bình, đến khu vực Chợ Bến rẽ theo hướng đông vượt sông Đáy sang địa phận tỉnh Hà Nam.
Đoạn qua tỉnh Hòa Bình (dài khoảng 35,4 km): Tuyến đi trùng hoàn toàn với đường Hồ Chí Minh trong quy hoạch, đi song song quốc lộ 21, giao với quốc lộ 6 tại phía Đông khu công nghiệp Lương Sơn đến khu vực Chợ Bến, đi về phía đông sang địa phận thành phố Hà Nội.
Đoạn qua địa phận tỉnh Vĩnh Phúc (dài khoảng 51,5 km): Từ khu vực đèo Nhe tuyến đi theo hướng đường tỉnh ĐT.301 và đường tỉnh ĐT.310B đến nút giao Bình Xuyên, nhập vào đi trùng đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai khoảng 14,5 km đến nút giao với quốc lộ 2C, tuyến tiếp tục đi trùng đường Hợp Thịnh - Đạo Tú đến quốc lộ 2, sau đó đi theo quốc lộ 2C, qua cầu Vĩnh Thịnh sang địa phận thành phố Hà Nội.
Đoạn qua tỉnh Hà Nam (dài khoảng 35,3 km): Từ điểm vượt sông Đáy tuyến đi mới song song quốc lộ 21B về phía tây nam, sau đó nhập vào và đi trùng tuyến quốc lộ 21B đoạn Chợ Dầu - Ba Đa khoảng 16,5 km, giao với đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình tại nút giao Phú Thứ.
Tuyến tiếp tục đi theo hướng đông nhập vào đi trùng với tuyến nối 2 đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và cầu Giẽ - Ninh Bình khoảng 10 km, vượt sông Hồng qua cầu Thái Hà sang địa phận tỉnh Thái Bình.
Đoạn qua tỉnh Thái Bình (dài khoảng 28,5 km): Từ vị trí cầu Thái Hà tuyến đi trùng đường nối 2 tỉnh Hà Nam - Thái Bình (ĐT.499) khoảng 15,2 km đến đường huyện ĐH.64A, tuyến đi theo hướng đông bắc song song với ĐT.455, vượt sông Luộc tại vị trí cách cầu Hiệp khoảng 1,0 km về phía hạ lưu sang địa phận tỉnh Hải Dương.
Đoạn qua tỉnh Hải Dương (dài khoảng 52,7 km): Tại vị trí vượt sông Luộc, tuyến cơ bản đi trùng đường trục phát triển kinh tế Bắc - Nam đến đường ĐT.392, đi song song với quốc lộ 38B, giao với cao tốc Hà Nội - Hải Phòng tại xã Ngọc Kỳ, huyện Tứ Kỳ (phía đông khu công nghiệp Hưng Đạo).
Tuyến đi tránh thành phố Hải Dương về phía đông và đi trùng với vành đai 2 quy hoạch của thành phố Hải Dương, hết đường vành đai 2 tuyến đi theo hướng bắc giao với quốc lộ 5 tại phía tây cầu Lai Vu, đi song song quốc lộ 37 về phía đông và nhập vào đi trùng đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long (quy hoạch) đoạn Côn Sơn - Kiếp Bạc khoảng 11,8 km đến nút giao quốc lộ 37 và tiếp tục đi theo hướng bắc song song với quốc lộ 37 về phía tây sang địa phận tỉnh Bắc Giang.
Đoạn qua tỉnh Bắc Ninh (dài khoảng 51,3 km): Tuyến đi song song quốc lộ 37 (đoạn Sao Đỏ - Bắc Giang) về phía tây, vượt sông Lục Nam tại phía hạ lưu cầu Lục Nam, đi tránh thành phố Bắc Giang về phía đông, giao với quốc lộ 1 (cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn) tại xã Tân Dĩnh, huyện Lạng Giang. Tuyến tiếp tục đi song song quốc lộ 37 (đoạn Đình Trám - Phú Bình) về phía đông, sau đó tuyến rẽ theo hướng tây sang địa phận tỉnh Thái Nguyên.
Đoạn qua tỉnh Thái Nguyên (dài khoảng 28,9 km): Tuyến đi mới theo hướng tây giao với quốc lộ 37 tại xã Hương Sơn, huyện Phú Bình, vượt sông Cầu và đi trùng với đại lộ Đông Tây - Khu tổ hợp Yên Bình, giao với đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên tại nút Yên Bình và đi trùng đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên khoảng 12 km, đi trùng quốc lộ 3 cũ khoảng 2,5 km đến vị trí nút giao trạm cân Quá Tải. Tuyến đi theo hướng tây nam qua thị xã Sông Công đến đèo Nhởn, vượt dãy Tam Đảo tại đèo Nhe sang địa phận tỉnh Vĩnh Phúc.
Đường có quy mô 4-6 làn xe, bề rộng nền đường tối thiểu 22-33 mét và có đường gom hai bên. Nhu cầu vốn đầu tư đường vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội khoảng 85.561 tỷ đồng (tính theo giá năm 2013).
Các địa phương đang chuẩn bị ra sao?
Trong thời gian qua, thực hiện Quyết định số 561/QĐ-TTg, nhiều địa phương đã chủ động triển khai đầu tư xây dựng, đưa vào khai thác một số đoạn tuyến trên đường vành đai 5.
Với đoạn dự án đi qua tỉnh Hà Nam (nay là Ninh Bình) có chiều dài 35,3 km, để hoàn thiện mạng hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh và tạo kết nối thông suốt với các tuyến cao tốc, QL1 - thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, UBND tỉnh Hà Nam cũ đã bố trí ngân sách hơn 1.400 tỷ đồng làm gần 10 km đường song hành đoạn từ QL21 đến QL1A, QL1B (cao tốc Bắc Nam).
Đối với đoạn đi qua địa bàn tỉnh Thái Nguyên, trong những năm 2020, tỉnh này đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng xây dựng đường vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 10 km từ cầu Xuân Phương kết nối với cao tốc Hà Nội-Thái Nguyên với 4 làn xe. Sau đó, tỉnh Thái Nguyên tiếp tục đầu tư đoạn từ cầu Xuân Phương đến hết địa phận tỉnh cũng với 4 làn xe để kết nối với tỉnh Bắc Giang (nay là Bắc Ninh) và đã hoàn thành vào cuối năm 2025.
Đoạn qua Hải Dương (nay là Hải Phòng), hồi tháng 2/2022, UBND tỉnh Hải Dương có văn bản gửi Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đề xuất chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường vành đai 5 vùng Thủ đô đoạn qua địa bàn tỉnh. Theo tính toán sơ bộ, tổng mức đầu tư cho dự án trên địa bàn Hải Dương khoảng 23.390 tỷ đồng, trong đó chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 3.150 tỷ đồng, xây lắp và chi phí khác 18.400 tỷ đồng, dự phòng 1.840 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nguồn lực của tỉnh không đủ để thực hiện đầu tư xây dựng toàn bộ các hạng mục của dự án. Tỉnh này đã đề nghị được giao làm chủ đầu tư đoạn tuyến này, đồng thời kiến nghị Trung ương hỗ trợ vốn xây lắp, ngân sách địa phương sẽ đảm nhận phần giải phóng mặt bằng.
Đoạn qua tỉnh Bắc Giang (nay là Bắc Ninh), hồi tháng 5/2021, UBND tỉnh Bắc Giang cũng đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ từ ngân sách Trung ương để đầu tư dự án đường vành đai 5 qua địa phương này.
Theo đó, UBND tỉnh Bắc Giang mong muốn Trung ương hỗ trợ toàn bộ chi phí để đầu tư đoạn vành đai 5 – vùng Thủ đô trên địa bàn với chiều dài khoảng 13,7km (bao gồm cả cầu vượt sông Lục Nam); với điểm đầu dự án tại Km0+00 (khoảng Km95+700, Quốc lộ 37) thuộc xã Lê Lợi, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương; điểm cuối giao với ĐT293 tại Km11+700 (lý trình ĐT293), huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, theo quy mô đầu tư theo tiêu chuẩn đường cấp II đồng bằng.
Chi phí đầu tư theo quy mô nói trên ước khoảng 1.330 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng là 882 tỷ đồng; chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là 188 tỷ đồng; chi phí quản lý dự án, tư vấn, chi khác là 102 tỷ đồng; chi phí dự phòng là 158 tỷ đồng.
