Những ngày gần đây, căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang khi Mỹ và Israel liên tiếp tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran. Ngay sau đó, Iran đã đáp trả bằng nhiều cuộc tấn công.
Cuộc xung đột không chỉ làm chao đảo Trung Đông mà còn tạo ra chuỗi phản ứng dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu. Trong đó, tâm điểm tác động nằm ở Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược, vận chuyển gần 1/4 lượng dầu mỏ toàn cầu đang bị Iran bật chế độ tạm “khoá”.
Phản ứng trước thông tin trên, giá dầu thế giới liên tục neo ở mức cao. Giá dầu Brent vượt ngưỡng 82 USD/thùng trong phiên hôm nay (4/3) dù trước đó OPEC tuyên bố tăng sản lượng thêm hơn 200.000 thùng/ngày nhằm giảm áp lực nguồn cung. Song, giới phân tích cho rằng mức tăng này khó bù đắp được rủi ro nếu Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.
Nhóm ngành nào được hưởng lợi?
Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), diễn biến tăng của giá dầu đang tạo ra sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành liên quan. Trong đó, nhóm doanh nghiệp dầu khí (Petrolimex, PV OIL, Lọc hoá dầu Bình Sơn, PV GAS…) sẽ là những đối tượng hưởng lợi.
Việc gia tăng rủi ro an ninh tại vịnh Ba Tư có thể khiến phí bảo hiểm tàu biển tăng vọt, thậm chí một số hãng bảo hiểm hạn chế hoặc từ chối bảo hiểm cho tàu đi qua khu vực. Khi chi phí vận tải và bảo hiểm leo thang, giá dầu giao ngay và hợp đồng kỳ hạn thường tăng trước do thị trường định giá rủi ro địa chính trị, kể cả khi nguồn cung thực tế chưa suy giảm đáng kể.
Hưởng lợi trực tiếp từ giá cước quốc tế tăng vọt còn có nhóm vận tải dầu khí như PVTrans, Vosco. Khi Hormuz tắc, các nước phải tìm nguồn dầu thay thế từ các vùng xa hơn (Mỹ, Biển Bắc). Quãng đường xa hơn làm giảm năng lực cung ứng của đội tàu toàn cầu, gây ra cú sốc cung trong ngành.
VCBS dự kiến giá thuê tàu định hạn và cước giao ngay của PVTrans có thể tăng 30-50% trong ngắn hạn và duy trì ở mốc cao này cho tới khi tình hình hạ nhiệt.
Bên cạnh đó, nhóm vận tải biển (Xếp dỡ Hải An) có thể hưởng lợi từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng. Khi các hãng tàu quốc tế thiếu tàu do phải đi vòng hoặc kẹt tại các hub, năng lực cung ứng hàng hóa giảm mạnh. Các tuyến vận tải bị xáo trộn gây tắc nghẽn tại các cảng, tăng thời gian tàu neo đậu và giảm cung hiệu dụng. Hệ quả sẽ khiến giá cước thuê định hạn tàu container bật tăng.
Ngoài các nhóm doanh nghiệp nêu trên, theo quan điểm của Vietcap, giá dầu cao hơn còn có thể mang lại lợi ích cho Petrolimex, PV OIL trong ngắn hạn (tức là quý I/2026) với nguồn nguyên liệu đầu vào thấp trong quý IV/2025.
Tương tự, Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) có khả năng ghi nhận lợi nhuận tồn kho tích cực trong bối cảnh giá dầu đi lên. Đồng thời, chênh lệch giữa giá đầu vào và đầu ra (crack spread) được nới rộng cũng là yếu tố hỗ trợ biên lợi nhuận.
Hàng không, tiêu dùng, bất động sản bị ảnh hưởng
Ở chiều ngược lại, một số nhóm ngành trong nước có thể chịu tác động tiêu cực như hàng không, ngân hàng và bất động sản. Theo VCBS, nhóm vận tải hàng không (Vietnam Airlines, VietJet Air) có thể gặp khủng hoảng cung do khoảng trống tới từ các hãng Trung Đông.
Sự kiện Iran khiến các không phận trong khu vực đang bị đóng cửa hoàn toàn hoặc hạn chế nghiêm ngặt, khiến máy bay không thể bay qua. Tuyến bay của các hãng Trung Đông (Qatar, Emirates, Etihad) vốn phải nối chuyến qua các cảng hàng không quốc tế trong khu vực đều bị hủy bỏ phần lớn. Điều này khiến 1 lượng lớn tàu bay không thể cất cánh, giảm mạnh khả năng cung ứng và khiến giá vé tăng mạnh.
Tuy nhiên, giá xăng JET A1 cũng tăng mạnh do ảnh hưởng từ giá dầu sẽ đem lại tác động tiêu cực cho các hãng khi chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3-40% tổng chi phí. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị có thể khiến nhu cầu đi lại du lịch, công tác đường hàng không bị ảnh hưởng trong bối cảnh kinh tế khó khăn.
Ngoài ra, tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng trong bối cảnh người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn khi chi tiêu trong giai đoạn bất ổn chính trị. Những sản phẩm không thiết yếu và cao cấp có thể bị ảnh hưởng nhu cầu. Những doanh nghiệp xuất khẩu sang khu vực Trung Đông (như Vinamilk) có thể bị ảnh hưởng doanh thu.
Cũng theo VCBS, nếu xung đột kéo dài và giá dầu tiếp tục tăng cao, áp lực lạm phát tại các nền kinh tế lớn có thể gia tăng đáng kể. Điều này sẽ tác động tới chính sách tiền tệ theo hướng tạm ngừng nới lỏng, tạo ra áp lực về tỷ giá tiềm tàng đối với Việt Nam. Trong kịch bản tiêu cực, mặt bằng lãi suất trong nước khó có thể giảm trong thời gian tới, ảnh hưởng tới chi phí vốn của các ngân hàng nội địa.
Đối với thị trường bất động sản, xu hướng giá dầu tăng và có khả năng neo ở mức cao được dự báo sẽ gia tăng áp lực lên lạm phát và tỷ giá. Khi đó, mặt bằng lãi suất, đặc biệt đối với các khoản vay bất động sản, có thể tiếp tục duy trì ở mức cao. Điều này không chỉ gây áp lực lên tình hình tài chính của các doanh nghiệp trong ngành mà còn ảnh hưởng đến sức mua của thị trường, làm giảm tỷ lệ hấp thụ trong các đợt mở bán mới.
Còn dưới góc nhìn của Vietcap, nhóm nhiệt điện khí được cho là chịu ảnh hưởng bất lợi nhẹ. Cụ thể, Dầu khí Nhơn Trạch 2 (NT2) và PV Power sẽ đối mặt với áp lực chi phí đầu vào gia tăng khi giá dầu và khí tăng.
Mặc dù các nhà máy có thể chuyển phần lớn biến động giá khí và LNG sang Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đối với sản lượng hợp đồng (khoảng 80% tổng sản lượng), giá nhiên liệu cao hơn vẫn có thể ảnh hưởng đến mức độ huy động thực tế.
Eo biển Hormuz là “nút cổ chai” chiến lược của hệ thống năng lượng toàn cầu, nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương.
Hiện khoảng 15–20% nguồn cung dầu thô thế giới (tương đương trên 14 triệu thùng/ngày năm 2025) được vận chuyển qua tuyến này, chủ yếu từ Saudi Arabia, UAE, Kuwait, Iraq và Iran. Đồng thời, gần 20% thương mại LNG toàn cầu, phần lớn từ Qatar, cũng phụ thuộc vào hành lang hàng hải này.
