Tưởng đã “hạ cánh an toàn”, cựu Thị trưởng Trùng Khánh bất ngờ ngã ngựa sau 8 năm

Theo Tân Hoa xã ngày 13/10, ông Hoàng Kỳ Phàm (Huang Qifan), nguyên Ủy viên Trung ương khóa XVIII, Phó Bí thư thành ủy, Thị trưởng Trùng Khánh, bị nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật đang bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát quốc gia Trung Quốc tiến hành thẩm tra kỷ luật và điều tra giám sát.

Hồ sơ công khai cho thấy, Hạ Kỳ Phàm (Huang Qifan), sinh tháng 5/1952, quê tỉnh Chiết Giang. Ông tốt nghiệp đại học hệ phổ thông, có bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA), mang học hàm nghiên cứu viên. Ông bắt đầu tham gia công tác từ tháng 9/1968 và gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 3/1976.

Thời kỳ đầu, Hoàng Kỳ Phàm công tác tại Thượng Hải. Năm 2001, ông được bổ nhiệm làm Phó Thị trưởng Trùng Khánh; năm 2002 trở thành Ủy viên Thường vụ thành ủy kiêm Phó Thị trưởng. Năm 2009, ông giữ chức quyền Thị trưởng Trùng Khánh; năm 2010 chính thức đảm nhiệm cương vị thị trưởng. Ông rời chức vụ này vào năm 2016, sau đó giữ chức Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Kinh tế của Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) khóa XII và nghỉ hưu năm 2018.

Một tháng trước khi bị điều tra, Hoàng Kỳ Phàm vẫn xuất hiện

Theo Caixin, Hoàng Kỳ Phàm – Ủy viên Trung ương khóa XVIII, cựu Thị trưởng Trùng Khánh – chính thức bị thông báo điều tra sau 8 năm nghỉ hưu. Kể từ sau Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã có 8 quan chức cấp cao Trùng Khánh và 2 người từng công tác ở Trùng Khánh ngã ngựa.

Đáng chú ý, chỉ một tháng trước đó, ông vẫn tham dự các sự kiện công khai. Theo trang web của Ủy ban Phát triển và Cải cách thành phố Hạ Môn, ngày 8/9, Diễn đàn Hợp tác quốc tế “Vận tải biển Con đường Tơ lụa” lần thứ tám khai mạc tại Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến. Tại sự kiện này, cựu Thị trưởng Trùng Khánh Hoàng Kỳ Phàm đã có bài phát biểu chính.

Caixin cho biết, Hoàng Kỳ Phàm dự kiến là diễn giả chính tại một diễn đàn do Ngân hàng Ninh Ba tổ chức vào ngày 26/10, với bài phát biểu kéo dài hai giờ. Tuy nhiên, trên mạng xã hội đã xuất hiện thông tin sự kiện này bị hủy “vì lý do bất khả kháng”.

“Phải làm người ngay thẳng, làm việc thực chất, làm quan trong sạch”. Sau khi Hoàng Kỳ Phàm chính thức bị thông báo điều tra trong tuần này, trang web của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc (CCDI) hôm 17/10, đã đăng bài bình luận nhấn mạnh rằng bất kể chức vụ, công trạng thế nào đã nghỉ hưu hay chưa, một khi dính líu đến tham nhũng thì đều không có đường lui, cũng không thể trông chờ vào “hạ cánh an toàn”.

Bài bình luận kết thúc bằng lời nhấn mạnh rằng cán bộ, đảng viên phải luôn củng cố phẩm chất chính trị trung thành với Đảng, nâng cao bản lĩnh chống tham nhũng và ngăn ngừa sự biến chất, đồng thời giữ vững phẩm chất liêm khiết, trong sạch.

Các học giả được phỏng vấn nhận định việc Hoàng Kỳ Phàm bất ngờ bị điều tra khiến nhiều người ngạc nhiên, bởi ông từng được xem là một quan chức đã an toàn rời khỏi chính trường. Động thái này có thể nhằm phát đi thông điệp răn đe tới những cán bộ đã nghỉ hưu trước thềm Đại hội XXI, qua đó tạo hiệu ứng “giết gà dọa khỉ”.

Trong chuyên mục “Điểm tin kỷ luật trong tuần” đăng ngày 17/10, trang web của CCDI không nêu đích danh các cá nhân, nhưng cho biết trong tuần qua, hai cựu cán bộ thuộc diện quản lý của Trung ương đã bị công bố điều tra hoặc khai trừ khỏi Đảng (Hoàng Kỳ Phàm và Bao Huệ, nguyên Bí thư Đảng ủy kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân thành phố Thành Đô). Theo cơ quan này, những vụ việc đó một lần nữa thể hiện quyết tâm kiên định của Trung ương trong cuộc chiến chống tham nhũng, đồng thời phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng công tác chống tham nhũng không có vùng cấm, không bỏ sót đối tượng và không khoan nhượng.

Không có “hạ cánh an toàn”

Trong ngôn ngữ chính trường Trung Quốc, “hạ cánh an toàn” thường được dùng để chỉ những quan chức từng bị nghi có sai phạm kỷ luật hoặc pháp luật trong thời gian đương chức, thậm chí trải qua những đợt rà soát lớn, nhưng cuối cùng không bị xử lý vì cấp bậc, thân phận hoặc những nguyên nhân khác, rồi thuận lợi nghỉ hưu và rời khỏi vũ đài chính trị.

Kể từ Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2012, CCDI nhiều lần tuyên bố không tồn tại khái niệm “hạ cánh an toàn”, khẳng định nghỉ hưu tuyệt đối không đồng nghĩa với việc thoát khỏi trách nhiệm. Những tuyên bố này nhằm phá vỡ tâm lý cho rằng chỉ cần cố trụ đến ngày nghỉ hưu là có thể tránh được việc bị truy cứu.

Hoàng Kỳ Phàm, người từng được gọi là “cây thường xanh”, “bất đảo ông” (con lật đật) của chính trường Trung Quốc vì khả năng trụ vững qua nhiều biến động nhân sự. Năm nay 74 tuổi, Hoàng Kỳ Phàm từng công tác tại Trùng Khánh khoảng 15 năm. Ông lần lượt làm việc dưới thời hai Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy là Bạc Hy Lai và Tôn Chính Tài – cả hai sau đó đều ngã ngựa vì các vụ án chính trị, kỷ luật nghiêm trọng; nhưng dù Trùng Khánh trải qua những biến động nhân sự lớn, Hoàng Kỳ Phàm vẫn giữ được vị trí của mình và rời ghế thị trưởng vào cuối năm 2016. Vì vậy, ông từng được xem là một ví dụ điển hình của quan chức “hạ cánh an toàn”.

Thế nhưng, gần 10 năm sau khi rời ghế thị trưởng và khoảng 8 năm sau khi nghỉ hưu, Hoàng Kỳ Phàm bất ngờ bị điều tra. Thời điểm này cũng nhạy cảm khi Trung Quốc chuẩn bị tổ chức Hội nghị Trung ương 5 khóa XX, các địa phương bước vào đợt điều chỉnh nhân sự mới và quá trình sắp xếp nhân sự cho Đại hội XXI đang dần được triển khai.

Thông tin về việc Hoàng Kỳ Phàm bị điều tra vì thế tạo ra cú sốc trong giới chính trị Trung Quốc, đồng thời làm dấy lên nhiều suy đoán về nguyên nhân thực sự cũng như thông điệp chính trị đằng sau vụ việc.

Hội nghị Trung ương 5 khóa XX dự kiến diễn ra từ ngày 26 đến 29/10, với trọng tâm là kiên trì thúc đẩy toàn diện, lâu dài công tác xây dựng Đảng nghiêm minh.

Hôm 15/10, tạp chí Cầu Thị (Qiushi) – cơ quan lý luận của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc – đã đăng bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị toàn thể CCDI hồi tháng 1 năm nay.

Ông Tập Cận Bình yêu cầu trong quá trình điều chỉnh, bầu chọn nhân sự phải tỉnh táo nhận diện cán bộ, tuyệt đối không để những người “hai mặt” lọt qua. Ông cũng dẫn câu thơ cổ “Bên con thuyền đắm, nghìn cánh buồm lướt qua; trước cây bệnh, muôn cây mới đâm chồi”, đồng thời nhấn mạnh những “cây bệnh” thì phải nhổ bỏ, phải đốn hạ khi cần thiết.

Cảnh báo các quan chức đã nghỉ hưu

Sau khi tin Hoàng Kỳ Phàm bị điều tra được công bố, những suy đoán về nguyên nhân ông ta bị điều tra chủ yếu tập trung vào các vấn đề cụ thể trong quá trình công tác. Tuy nhiên, bài viết mới nhất của CCDI nhấn mạnh một thông điệp rộng hơn: không có ngoại lệ dành cho những nhân vật được xem là “bất khả ngã” hay đã “hạ cánh an toàn”.

Theo một nhà nghiên cứu, việc điều tra Hoàng Kỳ Phàm vào thời điểm này, là lời cảnh báo đối với các cựu cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý trước Đại hội XXI, nhắc nhở họ không được quên yêu cầu trung thành với Đảng và bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng; trọng tâm của vụ việc là thanh lọc các quan chức tham nhũng và những nguy cơ chính trị tiềm tàng trước Đại hội XXI.

Một nhà nghiên cứu về Trung Quốc cho rằng việc một nhân vật từng được cho là đã “hạ cánh an toàn” bất ngờ bị điều tra có sức răn đe lớn hơn nhiều vụ án chống tham nhũng thông thường. Điều này gửi đi lời cảnh báo rõ ràng tới các quan chức khác: nghỉ hưu không đồng nghĩa với việc đã thoát khỏi mọi rủi ro pháp lý và chính trị.

Theo Zaobao, HK01