Nhiều người nghĩ rằng đã mắc ung thư là phải đến bệnh viện ung bướu tuyến Trung ương, vì chỉ ở đó mới có phác đồ điều trị hoàn chỉnh hơn, thuốc tốt hơn. Tâm lý này khiến người bệnh dồn về tuyến cuối, gây quá tải, khiến cho bác sĩ rất vất vả và chính bệnh nhân cũng không được chăm sóc như ý, trong khi còn nhiều cơ sở khác đủ điều kiện điều trị ung thư bị bỏ qua.
Vì thế, VietTimes đã có cuộc trao đổi với TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), xung quanh vấn đề này.
Phác đồ điều trị ung thư áp dụng thống nhất toàn quốc
-Thưa Cục trưởng, Bộ Y tế đã ban hành hướng dẫn điều trị đối với nhiều loại ung thư. Các phác đồ này có được áp dụng thống nhất trên toàn quốc, tại cả bệnh viện chuyên khoa ung thư và bệnh viện đa khoa?
- Bộ Y tế đã ban hành nhiều hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư, trong đó có “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh ung bướu”, cùng các hướng dẫn chuyên biệt cho từng bệnh lý, như ung thư dạ dày, ung thư vú, ung thư biểu mô tế bào gan.
Các hướng dẫn này là cơ sở chuyên môn để các cơ sở khám, chữa bệnh (KCB) chẩn đoán và điều trị cho người bệnh.
Phác đồ điều trị được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Các cơ sở KCB ở các cấp chuyên môn kỹ thuật đều phải tuân thủ danh mục, liều lượng và quy trình kỹ thuật đã được phê duyệt, ban hành, không phân biệt loại hình tổ chức.
Việc tuân thủ hướng dẫn chuyên môn là yêu cầu chung, không phụ thuộc cơ sở đó là bệnh viện chuyên khoa ung thư hay đa khoa. Tuy nhiên, việc thực hiện từng kỹ thuật, phương pháp điều trị phải phù hợp với phạm vi hoạt động chuyên môn, nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị và các điều kiện chuyên môn của từng cơ sở.
Theo Luật KBCB số 15/2023/QH15 (gọi tắt là Luật KCB), hệ thống cơ sở KCB được tổ chức theo ba cấp chuyên môn kỹ thuật, gồm cấp ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu. Thông tư số 23/2024/TT-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế về Danh mục chuyên môn kỹ thuật trong KCB là căn cứ quan trọng để xác định các kỹ thuật phù hợp tại từng cơ sở.
Như vậy, người bệnh có thể được điều trị tại bệnh viện chuyên khoa hoặc bệnh viện đa khoa nếu cơ sở đó có đủ điều kiện và phạm vi chuyên môn phù hợp với tình trạng bệnh. Với những trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn, cơ sở điều trị cần hội chẩn, đề nghị hỗ trợ chuyên môn hoặc chuyển người bệnh đến nơi có năng lực phù hợp.
Chọn nơi điều trị theo năng lực, không chỉ theo tên gọi “tuyến cuối”
- Nhiều người bệnh ung thư thường muốn đến bệnh viện tuyến cuối vì lo ngại các cơ sở tuyến dưới không có phác đồ điều trị tốt bằng tuyến trên. Thực tế, các cơ sở khám, chữa bệnh được cấp phép điều trị ung thư phải tuân thủ những hướng dẫn chuyên môn nào của Bộ Y tế?
- Luật KBCB quy định điều kiện cấp phép hoạt động. Bộ Y tế và Sở Y tế thẩm định các điều kiện của cơ sở trước khi phê duyệt danh mục kỹ thuật trong KCB, gồm đánh giá nhân lực, thiết bị, cơ sở hạ tầng và các điều kiện cần thiết bảo đảm đủ năng lực thực hiện kỹ thuật.
Đối với ung thư, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị là tài liệu chuyên môn được áp dụng tại các cơ sở KCB trên cả nước. Khi một cơ sở có đủ điều kiện và phạm vi chuyên môn phù hợp để điều trị một bệnh ung thư cụ thể, việc chẩn đoán, điều trị phải tuân thủ hướng dẫn chuyên môn tương ứng.
Tuy nhiên, không thể hiểu rằng mọi cơ sở KCB đều phải thực hiện được tất cả các kỹ thuật điều trị ung thư. Theo Thông tư số 23/2024/TT-BYT, căn cứ vào điều kiện nhân lực, thiết bị và cơ sở vật chất, cơ sở được Bộ Y tế hoặc Sở Y tế phê duyệt danh mục kỹ thuật nào thì được thực hiện các kỹ thuật thuộc danh mục đó.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là lựa chọn một cơ sở được gọi là “tuyến cuối”, mà là tìm nơi có đủ năng lực chuyên môn và phạm vi hoạt động phù hợp với tình trạng bệnh.
Khi bệnh vượt quá khả năng của cơ sở đang điều trị, chẳng hạn người bệnh có bệnh lý kèm theo mà cơ sở chưa đủ điều kiện xử trí, việc hội chẩn, hỗ trợ chuyên môn hoặc chuyển đến cơ sở phù hợp là cần thiết.
Thuốc điều trị phải phù hợp với từng người bệnh
- Đối với thuốc điều trị ung thư, việc lựa chọn và sử dụng thuốc tại các cơ sở khám, chữa bệnh được thực hiện theo những nguyên tắc nào để bảo đảm người bệnh được điều trị đúng hướng dẫn chuyên môn, dù ở các tuyến khác nhau, thưa ông?
- Việc sử dụng thuốc điều trị ung thư phải bảo đảm yêu cầu chuyên môn và yêu cầu về quản lý, cung ứng thuốc.
Về chuyên môn, lựa chọn thuốc phải căn cứ vào chẩn đoán, giai đoạn bệnh, đặc điểm người bệnh, chỉ định điều trị và các hướng dẫn chuyên môn có liên quan. Không phải tất cả người bệnh cùng mắc một loại ung thư đều sử dụng chung một phác đồ hoặc một loại thuốc.
Đối với thuốc thuộc các hướng dẫn, phác đồ điều trị do Bộ Y tế ban hành, cơ sở KCB có trách nhiệm thực hiện theo quy định chuyên môn trong phạm vi hoạt động của mình, căn cứ các tài liệu hướng dẫn chẩn đoán và điều trị.
Mục tiêu là bảo đảm người bệnh được tiếp cận thuốc phù hợp với chỉ định và điều kiện chuyên môn của cơ sở, không tạo ra sự khác biệt chỉ vì người bệnh điều trị tại những cơ sở khác nhau.
Tuy nhiên, không phải mọi cơ sở đều phải dự trữ tất cả các thuốc hoặc thực hiện mọi phương pháp điều trị chuyên sâu. Việc cung ứng và sử dụng thuốc phải gắn với phạm vi chuyên môn, nhu cầu điều trị và điều kiện thực tế của từng cơ sở.
Lợi thế của bệnh viện đa khoa trong điều trị ung thư
- Ung thư thường gặp ở người lớn tuổi, trong khi nhiều bệnh nhân đồng thời mắc các bệnh lý nền như tim mạch, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp. Với những trường hợp này, bệnh viện đa khoa có lợi thế gì trong việc phối hợp điều trị và chăm sóc toàn diện người bệnh? Bộ Y tế có định hướng như thế nào để phát triển năng lực điều trị ung thư tại các bệnh viện đa khoa, thưa ông?
- Điều trị ung thư hiện nay không chỉ tập trung vào khối u mà ngày càng chú trọng quản lý toàn diện người bệnh. Người mắc ung thư, đặc biệt là người cao tuổi, thường có nhiều bệnh lý đồng mắc như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc các bệnh mạn tính khác. Những bệnh lý này có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp điều trị, khả năng dung nạp thuốc và kết quả điều trị.
Trong điều kiện đó, bệnh viện đa khoa có lợi thế về khả năng phối hợp nhiều chuyên khoa để đánh giá và quản lý toàn diện người bệnh. Đây là cơ sở thuận lợi để tổ chức chăm sóc người bệnh ung thư theo hướng đa chuyên khoa, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu thực tế.
Trong Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, những vùng chưa thành lập bệnh viện chuyên khoa biệt lập, định hướng là ưu tiên phát triển các trung tâm chuyên khoa ngay trong bệnh viện đa khoa cấp tỉnh, trong đó có chuyên khoa ung bướu.
Trước đó, Quy chế công tác khoa ung bướu đã quy định khung tổ chức, chức năng, nhiệm vụ để thành lập và vận hành các khoa, trung tâm ung bướu trong bệnh viện đa khoa.
Định hướng phát triển năng lực điều trị ung thư không chỉ tập trung vào bệnh viện chuyên khoa mà còn phải đồng thời nâng cao năng lực của các bệnh viện đa khoa, trên cơ sở phạm vi hoạt động chuyên môn và điều kiện thực tế của từng cơ sở. Thông tư số 23/2024/TT-BYT là một trong những căn cứ để các cơ sở xác định, chuẩn bị và thực hiện các kỹ thuật phù hợp.
Cùng với đó, ngành y tế cần tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn và hỗ trợ chuyên môn giữa các cơ sở. Qua đó, người bệnh có thể tiếp cận dịch vụ điều trị phù hợp tại nơi có đủ năng lực, đồng thời những trường hợp phức tạp vẫn được tiếp cận kỹ thuật chuyên sâu khi cần thiết.
Giảm quá tải bằng cách đưa người bệnh đến đúng nơi điều trị
- Cục trưởng nhìn nhận thế nào về tâm lý “cứ bị ung thư là phải lên bệnh viện ung thư tuyến cuối”, dẫn tới quá tải? Bộ Y tế có giải pháp gì để người dân hiểu rằng nơi điều trị phù hợp không nhất thiết phải là tuyến cuối, đồng thời bảo đảm các bệnh viện đủ điều kiện ở tuyến dưới có thể điều trị theo cùng một chuẩn phác đồ và chuyển tuyến khi ca bệnh vượt quá năng lực chuyên môn?
- Tâm lý cho rằng cứ mắc ung thư thì phải đến bệnh viện ung thư tuyến cuối là chưa phù hợp với cách tổ chức hệ thống KCB hiện nay.
Luật KBCB xác định việc tổ chức chuyên môn theo các cấp chuyên môn kỹ thuật, gắn với năng lực và phạm vi hoạt động chuyên môn của từng cơ sở.
Theo Thông tư số 23/2024/TT-BYT, các cơ sở KCB khi đề xuất danh mục kỹ thuật phải bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và thiết bị để thực hiện. Danh mục kỹ thuật phải được cấp có thẩm quyền là Bộ Y tế hoặc Sở Y tế thẩm định, phê duyệt.
Vì vậy, người bệnh không nên lựa chọn nơi điều trị chỉ dựa trên khái niệm “tuyến cuối”. Cơ sở phù hợp là nơi có đủ năng lực chuyên môn và phạm vi hoạt động để thực hiện các kỹ thuật cần thiết đối với tình trạng bệnh cụ thể.
Với trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn, hội chẩn, hỗ trợ chuyên môn hoặc chuyển người bệnh đến cơ sở có năng lực phù hợp là một phần cần thiết của quá trình bảo đảm chất lượng điều trị.
Về phía ngành y tế, cần tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật hướng dẫn chẩn đoán và điều trị; nâng cao năng lực chuyên môn của các cơ sở; đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn và hỗ trợ chuyên môn. “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh ung bướu”, cùng các hướng dẫn đối với những bệnh ung thư thường gặp, là căn cứ chuyên môn quan trọng được áp dụng tại các cơ sở KCB trên cả nước.
Mục tiêu là người bệnh được điều trị đúng nơi, đúng bệnh, đúng năng lực và đúng nhu cầu; giảm tình trạng tập trung không cần thiết tại một số cơ sở lớn, đồng thời bảo đảm người bệnh được tiếp cận cơ sở có năng lực chuyên sâu khi tình trạng bệnh thực sự đòi hỏi.
- Cám ơn ông đã trao đổi!
