Mỹ đã khôi phục việc cung cấp thông tin tình báo quan trọng cho Ukraine nhằm giúp nước này phát hiện và đối phó với các cuộc tấn công tên lửa của Nga, sau một thời gian gián đoạn ngắn, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết hôm 18/10.
Ukraine phụ thuộc đáng kể vào tình báo Mỹ để phát hiện các tên lửa đạn đạo tốc độ cao mà Nga liên tục phóng theo từng đợt nhằm vào các thành phố của nước này. Việc thiếu cảnh báo trước có thể khiến quân đội Ukraine gặp khó khăn hơn trong việc chuẩn bị đánh chặn, đồng thời làm giảm thời gian để người dân tìm nơi trú ẩn.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của đài NBC, ông Zelensky xác nhận hoạt động chia sẻ tình báo từng bị gián đoạn, nhưng sau đó đã được khôi phục.
“Chúng tôi rất biết ơn về điều này”, ông nói. “Hiện tại, hoạt động đó đã vận hành trở lại”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó trong tuần khẳng định Washington vẫn chia sẻ tình báo với Kiev, dù các quan chức Ukraine cho biết một số cuộc tấn công của Nga đã xảy ra mà Ukraine không nhận được cảnh báo trước như thường lệ.
Ukraine từng không nhận được cảnh báo tên lửa trong 3 ngày
Theo tờ Kyiv Independent, ông Zelensky cho biết Ukraine đã không nhận được thông tin tình báo đặc biệt của Mỹ về các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo trong ba ngày. Ông nhấn mạnh chỉ Mỹ có nguồn thông tin tình báo đặc thù để cảnh báo Ukraine khi Nga sử dụng loại vũ khí này.
“Chỉ Mỹ mới có nguồn tình báo độc nhất này để thông báo cho phía chúng tôi khi Nga sử dụng tên lửa đạn đạo. Chúng tôi đã không nhận được thông tin đó trong các đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo suốt ba ngày”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 18/10.
Một trong những sự cố đáng chú ý xảy ra hôm 12/10, khi Nga phóng tên lửa đạn đạo S-400 nhằm vào thủ đô Kiev. Theo Kyiv Independent, 5 tên lửa đã đánh trúng thủ đô Ukraine, gây ra các vụ nổ lớn; còi báo động không kích và cảnh báo trên điện thoại chỉ vang lên sau khi cuộc tấn công diễn ra.
Một quan chức cấp cao Ukraine cho biết giới lãnh đạo quân sự nước này đã liên hệ với các đối tác Mỹ để làm rõ lý do không có cảnh báo trước. Theo lời kể của quan chức này, phía Mỹ nói họ không cắt nguồn chia sẻ tình báo, nhưng cũng không cảnh báo Kiev về cuộc tấn công vì không phát hiện được vụ phóng tên lửa.
Sự việc làm dấy lên câu hỏi về mức độ liên tục và hiệu quả của cơ chế cảnh báo sớm, đặc biệt khi Ukraine phải đối phó với các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga.
Vì sao tình báo Mỹ quan trọng với khả năng phòng thủ của Ukraine?
Nguồn tình báo Mỹ giúp Ukraine phát hiện, theo dõi các vụ phóng tên lửa Nga và nhận biết những mối đe dọa trên không. Đối với tên lửa đạn đạo, khả năng cảnh báo sớm đặc biệt quan trọng bởi loại vũ khí này di chuyển rất nhanh, khiến khoảng thời gian từ lúc phát hiện đến khi va chạm có thể rất ngắn.
Theo Reuters, Ukraine dựa nhiều vào thông tin tình báo Mỹ không chỉ để cảnh báo về các cuộc tấn công tên lửa mà còn để hỗ trợ những hoạt động quân sự khác, trong đó có xác định mục tiêu của lực lượng Ukraine tại Nga.
Chuyên gia Fabian Hoffmann thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Na Uy từng nhận định các đồng minh châu Âu có khả năng rất hạn chế trong việc thay thế nguồn cảnh báo sớm của Mỹ đối với các vụ phóng tên lửa Nga. Ông đề cập đến Hệ thống Hồng ngoại trên không gian (SBIRS) của Mỹ, mạng lưới vệ tinh chuyên phát hiện các vụ phóng tên lửa, mà theo ông, không hệ thống nào khác có thể cung cấp năng lực tương đương vào thời điểm đó.
Việc nối lại chia sẻ tình báo vì thế giúp khôi phục một mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Ukraine. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa cho biết chính xác những loại dữ liệu nào đã được khôi phục, mức độ chia sẻ có trở lại hoàn toàn như trước hay không, hoặc liệu cơ chế này có tiếp tục được duy trì ổn định hay không.
Căng thẳng giữa Washington và Kiev vẫn chưa được giải quyết
Việc khôi phục chia sẻ tình báo diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và Ukraine đang căng thẳng vì các cuộc tấn công của Kiev nhằm vào cơ sở năng lượng Nga.
Trước đó, các nguồn tin truyền thông đưa tin chính quyền Mỹ đã gây sức ép, cảnh báo có thể hạn chế chia sẻ tình báo và bán vũ khí cho Ukraine nếu Kiev không dừng các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga. Những đòn đánh này được Ukraine xem là một cách làm suy giảm năng lực tài chính và khả năng duy trì chiến tranh của Moscow.
Ông Trump phủ nhận việc Mỹ ngừng chia sẻ tình báo. Hôm 13/10, ông nói Washington vẫn đang hỗ trợ Ukraine và tiếp tục cung cấp thông tin tình báo, đồng thời khẳng định Mỹ đang làm việc với cả Kiev và Moscow nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, các tuyên bố của phía Mỹ diễn ra cùng thời điểm Ukraine phản ánh việc không nhận được cảnh báo trước một số cuộc tấn công tên lửa.
Một vấn đề khác vẫn tồn tại là quyền truy cập hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield, phiên bản quân sự của Starlink do SpaceX cung cấp. Theo Kyiv Independent, ông Zelensky cho biết việc chia sẻ tình báo đã được khôi phục, nhưng các hạn chế về tốc độ sử dụng Starshield của Ukraine vẫn tiếp diễn. Ông nói không rõ Tổng thống Trump hay Giám đốc điều hành SpaceX Elon Musk trực tiếp ra quyết định hạn chế, nhưng cho rằng cả hai có liên quan.
Như vậy, việc nối lại chia sẻ tình báo giải quyết được ít nhất một phần vấn đề mà Kiev nêu ra, nhưng chưa đồng nghĩa mọi hỗ trợ quân sự và công nghệ từ Mỹ đã trở lại trạng thái trước đây.
Ukraine vẫn cần duy trì phối hợp với Washington trong bối cảnh nước này tiếp tục đối mặt với các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái của Nga, còn tương lai của những cơ chế hỗ trợ then chốt vẫn phụ thuộc vào diễn biến quan hệ giữa hai bên.
Theo Reuters
