Tàu sân bay cho phép hải quân triển khai sức mạnh không quân trên những vùng biển rộng lớn mà không phụ thuộc vào các căn cứ không quân gần đó. Trung Quốc phát triển tên lửa DF-21D nhằm tạo ra mối đe dọa đối với chính những chiến hạm đóng vai trò then chốt trong hoạt động này.
Được mệnh danh là “sát thủ tàu sân bay”, DF-21D là tên lửa đạn đạo chống hạm phóng từ mặt đất, được thiết kế để tấn công các tàu chiến cỡ lớn trên biển. Danh tiếng của loại vũ khí này đến từ sự kết hợp giữa tầm bắn xa, phương tiện hồi quyển có khả năng cơ động và những thách thức mà nó đặt ra cho hệ thống phòng thủ của các nhóm tác chiến tàu sân bay.
Tuy nhiên, biệt danh này chỉ phản ánh nhiệm vụ mà tên lửa được thiết kế để thực hiện. Khả năng đánh trúng một tàu sân bay đang di chuyển trong điều kiện chiến tranh trên thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chứ không chỉ riêng bản thân tên lửa.
Tên lửa đạn đạo được thiết kế để tấn công tàu chiến
DF-21D thuộc dòng tên lửa Đông Phong (Dong Feng, nghĩa là “Gió Đông”) của Trung Quốc. Khác với những biến thể được thiết kế để tấn công các mục tiêu trên đất liền, DF-21D mang đầu đạn thông thường nhằm tập kích tàu chiến, trong đó có tàu sân bay.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS), được trình bày trong báo cáo về tên lửa chống hạm của Trung Quốc, DF-21D có tầm bắn hơn 1.500 km, tương đương khoảng 932 dặm. Khả năng này cho phép Trung Quốc đe dọa các tàu chiến hoạt động cách xa bờ biển nước này bằng những bệ phóng đặt trên đất liền.
Sự khác biệt giữa tên lửa đạn đạo chống hạm và tên lửa hành trình chống hạm có ý nghĩa quan trọng. Tên lửa hành trình thường sử dụng động cơ để duy trì chuyến bay trong khí quyển. Trong khi đó, tên lửa đạn đạo bay theo quỹ đạo hình vòng cung ở độ cao lớn trước khi phương tiện hồi quyển mang đầu đạn lao xuống mục tiêu.
Đối với các nhà hoạch định tác chiến hải quân, sự khác biệt này tạo ra một hướng tấn công và dạng mối đe dọa mới cần được tính đến trong hệ thống phòng thủ. CRS lưu ý rằng trước khi những loại vũ khí như vậy xuất hiện, Hải quân Mỹ chưa phải đối mặt với các tên lửa đạn đạo có độ chính xác cao, đủ khả năng đánh trúng những con tàu đang di chuyển trên biển.
Đầu đạn có thể điều chỉnh đường bay khi tiếp cận mục tiêu
Tầm bắn xa chưa phải yếu tố duy nhất tạo nên danh tiếng “sát thủ tàu sân bay” của DF-21D. Một tàu sân bay có thể thay đổi hướng đi và tốc độ, đồng nghĩa với việc vị trí của nó tại thời điểm tên lửa được phóng đi có thể khác xa vị trí khi tên lửa đến nơi.
Báo cáo năm 2024 của Lầu Năm Góc về sức mạnh quân sự Trung Quốc xác định phương tiện hồi quyển cơ động là một trong những đặc điểm của DF-21D. Bộ phận này mang đầu đạn trở lại khí quyển và có khả năng điều chỉnh quỹ đạo bay trong giai đoạn tiếp cận mục tiêu.
Khả năng cơ động đó hỗ trợ nhiệm vụ chống hạm của tên lửa. Tuy nhiên, những thông tin công khai hiện có chưa đủ để xác định chính xác DF-21D có thể đánh trúng một tàu sân bay được bảo vệ bằng các hệ thống phòng thủ hiện đại với mức độ tin cậy như thế nào trong điều kiện chiến đấu thực tế.
DF-21D còn được triển khai trên các bệ phóng cơ động đặt trên xe bánh lốp. Những phương tiện này có thể di chuyển đến vị trí khác, khiến đối phương khó phát hiện và tấn công hơn so với các trận địa phóng cố định. Khả năng cơ động cũng tạo thêm thách thức cho lực lượng tìm cách vô hiệu hóa mối đe dọa trước khi tên lửa được khai hỏa.
Sự kết hợp giữa các đặc điểm này lý giải vì sao DF-21D thu hút sự chú ý lớn: tên lửa sở hữu khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa, đồng thời được thiết kế để đối phó với những chiến hạm không đứng yên chờ bị tập kích.
Vì sao đánh chìm tàu sân bay vẫn là nhiệm vụ khó khăn?
Một tên lửa không thể tấn công hiệu quả tàu sân bay nếu thiếu thông tin mục tiêu đáng tin cậy. Trước hết, Trung Quốc phải phát hiện chiến hạm, xác định đúng danh tính, xác định vị trí và duy trì dữ liệu theo dõi đủ chính xác để hỗ trợ cuộc tấn công.
Thông tin này sau đó phải được chuyển đến đơn vị phóng, trong khi phương tiện hồi quyển cần xác định và tiếp cận đúng con tàu dự kiến bị tấn công. Toàn bộ chuỗi hoạt động đó thường được gọi là “chuỗi tiêu diệt mục tiêu” (kill chain). Chỉ cần một mắt xích gặp trục trặc, hiệu quả của đòn tập kích cũng có thể bị suy giảm đáng kể.
Các nhóm tác chiến tàu sân bay cũng có nhiều phương án phòng thủ. CRS đề cập đến tên lửa đánh chặn, tác chiến điện tử, biện pháp nghi binh và các phương thức che giấu vị trí chiến hạm như những cách có thể gây khó khăn cho tên lửa đạn đạo chống hạm.
Không biện pháp nào bảo đảm tàu sân bay được bảo vệ tuyệt đối. Tuy nhiên, sự tồn tại của những phương án này cho thấy không thể mặc nhiên coi tầm bắn của DF-21D là ranh giới khiến tàu sân bay đối phương không thể tiến vào hoặc hoạt động.
Ý nghĩa lớn nhất của DF-21D nằm ở rủi ro mà nó tạo ra. Ngay cả khi chưa thể khẳng định khả năng đánh chìm tàu sân bay trong chiến đấu, một mối đe dọa đủ đáng tin cậy cũng có thể khiến đối phương phải cân nhắc kỹ hơn về vị trí triển khai, phương án bảo vệ và cách thức tổ chức hoạt động của máy bay trên tàu.
Đó là lý do biệt danh “sát thủ tàu sân bay” tiếp tục gắn với DF-21D. Tên lửa này được Trung Quốc phát triển để thách thức một trong những công cụ quan trọng nhất của sức mạnh hải quân Mỹ. Tuy nhiên, năng lực mà vũ khí được thiết kế để thực hiện không đồng nghĩa với việc kết quả đó chắc chắn sẽ xảy ra trong chiến tranh.
Theo IE
