Những hình ảnh mới về hoạt động của tàu sân bay Liêu Ninh trên vùng biển xa lần đầu cho thấy tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm J-35 được tích hợp vào không đoàn của con tàu. Diễn biến này đánh dấu bước mở rộng đáng chú ý về năng lực tác chiến hàng không trên tàu sân bay của Trung Quốc.
J-35 là một trong bốn dòng tiêm kích thế hệ thứ năm đang được sản xuất trên thế giới, đồng thời là một trong hai dòng máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm của Trung Quốc. Năm 2026, dòng máy bay này được xác nhận đã đi vào biên chế Không quân Trung Quốc và được tích hợp vào không đoàn của tàu sân bay cỡ lớn Phúc Kiến.
Trước đó, vẫn chưa rõ J-35 có được thiết kế để hoạt động trên hai tàu sân bay nhỏ hơn của Hải quân Trung Quốc là Liêu Ninh và Sơn Đông hay không. Cả hai tàu đều phát triển từ thiết kế lớp Kuznetsov của Liên Xô. Ngoài tàu Phúc Kiến, đây là những tàu sân bay lớn nhất thế giới nằm ngoài biên chế Hải quân Mỹ.
Trong khi Phúc Kiến được trang bị hệ thống phóng máy bay điện từ (EMALS) và là tàu sân bay đầu tiên trên thế giới sử dụng hệ thống này để vận hành tiêm kích tàng hình, Liêu Ninh và Sơn Đông lại sử dụng đường băng kiểu cầu nhảy. Sự khác biệt này đặt ra những yêu cầu kỹ thuật đáng kể đối với hoạt động cất cánh của máy bay.
Dù truyền thông Trung Quốc nhiều lần cho biết J-35 tương thích với phương thức cất cánh bằng cầu nhảy, mức độ tích hợp thực tế của dòng tiêm kích này trên tàu Liêu Ninh trước đây vẫn chưa rõ ràng.
Việc đưa J-35 vào không đoàn Liêu Ninh diễn ra sau một loạt nâng cấp đáng kể trong những năm trước. Đáng chú ý là sự xuất hiện của tiêm kích J-15B thuộc thế hệ 4+ và máy bay tác chiến điện tử J-15D, thay thế các biến thể J-15 thế hệ thứ tư cũ hơn. Những thay đổi này đã được xác nhận vào cuối năm 2024.
J-15B, J-15D và J-35 có các năng lực bổ trợ cho nhau. Việc kết hợp ba dòng máy bay giúp không đoàn tàu sân bay có năng lực tác chiến đa dạng hơn và xử lý được nhiều loại nhiệm vụ hơn.
Trung Quốc đã thử nghiệm J-35 trên tàu Liêu Ninh từ năm 2024
Từ tháng 2/2024, ảnh chụp trong thời gian bảo dưỡng tàu Liêu Ninh đã cho thấy một mô hình kích thước thật có hình dáng giống J-35 trên boong tàu, bên cạnh mô hình J-15.
Theo các thông tin được công bố, những mô hình này được sử dụng để đánh giá khả năng bố trí máy bay trên boong, thao tác di chuyển và các quy trình cần thiết khi tiếp nhận dòng tiêm kích mới.
Sự xuất hiện của các mô hình cho thấy Hải quân Trung Quốc đang nghiên cứu khả năng vận hành tiêm kích tàng hình trên cả Liêu Ninh và Sơn Đông trong tương lai.
Đến tháng 9/2024, truyền thông nhà nước Trung Quốc công khai xác nhận việc thử nghiệm J-35 trên tàu Liêu Ninh.
Sau đó, vào tháng 5/2026, truyền thông Trung Quốc tiếp tục đề cập khả năng J-35 và biến thể J-15T được phát triển cho hệ thống phóng điện từ EMALS của tàu Phúc Kiến cũng có thể hoạt động trên các tàu sân bay sử dụng cầu nhảy.
J-35 và J-15 có thể tạo thành bộ đôi tác chiến bổ trợ
Việc kết hợp J-35 với dòng J-15 có thể mở rộng đáng kể phạm vi nhiệm vụ của không đoàn tàu Liêu Ninh.
Với đặc tính tàng hình, J-35 có thể đảm nhiệm những nhiệm vụ đòi hỏi giảm khả năng bị radar đối phương phát hiện, bao gồm giành ưu thế trên không và tấn công các mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt.
Trong khi đó, J-15 có thể mang tải trọng vũ khí bên ngoài lớn hơn, phù hợp với nhiệm vụ tấn công mục tiêu trên biển và những hoạt động mà khả năng tàng hình không phải yếu tố quan trọng nhất.
J-15 có kích thước lớn hơn đáng kể, tầm bay xa hơn và radar mạnh hơn J-35. Cách phân công nhiệm vụ này có thể tương tự mô hình Không quân Trung Quốc triển khai tiêm kích tàng hình J-20 cùng máy bay J-16 hạng nặng không có đặc tính tàng hình, hoặc cách Không quân Mỹ sử dụng F-35A cùng F-15EX.
Theo dự báo trong bài viết, J-35 có thể được thay thế vào giữa thập niên 2030 bởi những tiêm kích hạm thế hệ thứ sáu đầu tiên trên thế giới. Các dòng máy bay mới này được kỳ vọng đi vào biên chế sớm hơn gần một thập kỷ so với những mẫu tương ứng của Mỹ, qua đó tạo lợi thế đáng kể cho không đoàn tàu sân bay Trung Quốc.
Tuy nhiên, trong khi tiêm kích thế hệ mới được dự kiến hoạt động trên các siêu tàu sân bay như Phúc Kiến, khả năng chúng được triển khai trên Liêu Ninh và Sơn Đông được đánh giá thấp hơn.
Theo MW
