Nga đã hiện đại hóa khoảng 80% hệ thống và trang thiết bị trên máy bay ném bom chiến lược Tu-160 trong khuôn khổ chương trình Tu-160M, theo ông Yuri Abrosimov, Tổng giám đốc Tập đoàn Tupolev. Chương trình không chỉ nâng cấp công nghệ trên máy bay mà còn đòi hỏi Nga khôi phục các chuỗi cung ứng công nghiệp, hiện đại hóa cơ sở sản xuất và tái xây dựng năng lực chế tạo dòng oanh tạc cơ siêu thanh này.
Giữ dáng vẻ bên ngoài, thay đổi nền tảng công nghệ bên trong
Theo ông Yuri Abrosimov, Tu-160M vẫn giữ nguyên dáng vẻ đặc trưng của dòng Tu-160, nhưng phần bên trong đã được xây dựng trên một nền tảng công nghệ hoàn toàn mới, với việc ứng dụng rộng rãi các công nghệ số.
“Nhìn từ bên ngoài, Tu-160M vẫn giữ nguyên hình dáng dễ nhận diện đó, nhưng bên trong, máy bay được tạo ra trên một nền tảng công nghệ hoàn toàn mới, với việc sử dụng tích cực các công nghệ số. 80% hệ thống và trang thiết bị đã được hiện đại hóa”, ông Abrosimov cho biết.
Mục tiêu của chương trình là duy trì những năng lực cốt lõi của mẫu oanh tạc cơ siêu thanh ban đầu, đồng thời nâng cấp đáng kể nền tảng công nghệ để đáp ứng các yêu cầu khai thác trong tương lai.
Quá trình này không chỉ giới hạn ở việc thay thế thiết bị trên những máy bay hiện có. Nga còn phải tái thiết các chuỗi cung ứng công nghiệp, nâng cấp cơ sở sản xuất và đưa công nghệ số vào quy trình chế tạo. Những thay đổi đó phục vụ cả việc hiện đại hóa các máy bay đang hoạt động lẫn sản xuất những chiếc oanh tạc cơ mới.
Kiến trúc điện tử mô-đun giúp thuận tiện nâng cấp trong tương lai
Một đặc điểm đáng chú ý trong cấu trúc hệ thống trên khoang của Tu-160M là hệ thống điện tử hàng không được thiết kế theo kiến trúc mô-đun. Cách tiếp cận này cho phép thay thế từng hệ thống riêng lẻ khi công nghệ mới xuất hiện, thay vì phải thiết kế lại toàn bộ tổ hợp thiết bị.
Về lâu dài, kiến trúc mô-đun có thể giúp đơn giản hóa các đợt nâng cấp tiếp theo, đồng thời cho phép máy bay thích ứng với những thay đổi trong yêu cầu tác chiến trong suốt vòng đời phục vụ.
Ông Abrosimov cho biết cấu trúc này sẽ hỗ trợ tích hợp các thiết bị mới hơn. Tuy nhiên, lãnh đạo Tupolev không nêu cụ thể những hệ thống dự kiến được bổ sung, cũng không đưa ra thời hạn cho các đợt nâng cấp tiếp theo.
Chương trình Tu-160M kế thừa những đợt cải tiến trước đó, trong đó có việc trang bị radar và hệ thống thông tin liên lạc mới, màn hình hiển thị kỹ thuật số trong buồng lái, hệ thống dẫn đường được cải tiến và động cơ NK-32-02.
Việc kết hợp những hạng mục nâng cấp này với kiến trúc điện tử mô-đun hướng tới mục tiêu duy trì khả năng khai thác của máy bay, đồng thời tạo điều kiện để tiếp tục cải tiến mà không phải thay đổi toàn diện thiết kế mỗi khi công nghệ phát triển.
Nga phải tái thiết năng lực sản xuất từ thời Liên Xô
Thách thức lớn của chương trình Tu-160M nằm ở nền tảng công nghiệp cần thiết để duy trì và khôi phục sản xuất dòng máy bay này.
Hệ thống sản xuất Tu-160 ban đầu được phát triển trong thời kỳ Liên Xô, khi các nhà cung cấp và tổ chức thiết kế hoạt động trong một mạng lưới công nghiệp liên kết, trải rộng trên nhiều nước cộng hòa thuộc Liên bang Xô viết.
Sau khi Liên Xô tan rã, mạng lưới này bị phân mảnh. Nga phải tìm cách khôi phục năng lực chế tạo, đồng thời tái lập sự phối hợp giữa các nhà cung cấp để có thể nối lại hoạt động sản xuất.
Hoạt động chế tạo Tu-160 đã chấm dứt khi Liên Xô tan rã. Từ giữa thập niên 2010, nỗ lực khôi phục chương trình đòi hỏi những khoản đầu tư đáng kể vào hạ tầng công nghiệp mới.
Nga đã nâng cấp thiết bị tại các phân xưởng và cơ sở thử nghiệm bay của Nhà máy Hàng không Kazan, nơi diễn ra cả hoạt động chế tạo máy bay mới lẫn hiện đại hóa những oanh tạc cơ đang có.
Chương trình còn đưa vào sử dụng các thiết bị chuyên dụng phục vụ hàn chùm tia điện tử và ủ chân không đối với những cấu kiện titan. Đây là các công đoạn quan trọng trong quá trình chế tạo những kết cấu lớn của một máy bay có kích thước như Tu-160M.
Những khoản đầu tư này nằm trong nỗ lực rộng hơn nhằm khôi phục các năng lực sản xuất chuyên biệt cần thiết để chế tạo Tu-160M trên quy mô lớn.
Như vậy, chương trình Tu-160M không chỉ là quá trình nâng cấp một dòng oanh tạc cơ chiến lược. Nó còn phản ánh nỗ lực của Nga trong việc khôi phục nền tảng công nghiệp từng bị gián đoạn sau khi Liên Xô tan rã, từ chuỗi cung ứng và thiết bị sản xuất đến các công nghệ đặc thù cần thiết để chế tạo những cấu kiện phức tạp của máy bay.
Theo MW
